Nico van Ruiten sprak voor het laatst in zijn rol als voorzitter van LTO Glaskracht op het EnergiekEvent 2017, dat afgelopen week in Bleiswijk plaats vond. Hij sprak daar de ambitie uit dat groenten, bloemen en planten in Nederland vóór 2050 zonder aardgas zullen worden geteeld. Warmte uit duurzame bronnen zoals geothermie, elektriciteit en industriële restwarmte gaan aardgas vervangen als basis voor kasverwarming.

“Ons doel voor 2020: 6,2 Megaton CO2-emissiereductie – dat we met het kabinet in 2012 hebben afgesproken – hebben we nu al gehaald. Volgens Wageningen Economic Research koersen we af op minder dan 5 Megaton in 2020 en dat betekent 40% CO2-emissiereductie ten opzichte van 2010. Er zijn geen sectoren in Nederland die ons dit nadoen”, sprak een trotse Van Ruiten. “Volgens ECN en het Planbureau voor de Leefomgeving is de glastuinbouw de enige sector in Nederland die met de inzet van de laatste jaren in 2050 klimaatneutraal kan worden.”

Succesfactoren

Van Ruiten noemde drie factoren voor dit behaalde succes: het programma Kas als Energiebron, de open kennisdeling in de sector en de gedrevenheid van de ondernemers, toeleveranciers en kennisinstellingen. Het succesvolle innovatieprogramma Kas als Energiebron bestaat nu tien jaar. “Daarin hebben overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen innig samengewerkt. Haar succes is te danken aan de integrale aanpak, van fundamenteel onderzoek tot de toepassing in de praktijk, en de betrokkenheid en participatie van ondernemers.”
“Vandaag de dag kan iedere nieuwe kas al worden voorzien van innovatieve technologieën, die kansrijke routes vormen voor een klimaatneutrale glastuinbouw. Innovaties die veelal ontstaan zijn uit het programma Kas als Energiebron, zoals de Winterlichtkas, Het Nieuwe Telen, de Kas zonder Gas, geothermie en de toepassing van LED-belichting. Het succes van deze innovaties is afhankelijk van een intensieve en open kennisdeling tussen ondernemers. Het is de basis waarop onze klimaatneutrale toekomst wordt gebouwd”, aldus Van Ruiten. Hij noemde als voorbeeld DAGO: het overlegorgaan van 15 operators in geothermie, die veel tijd en geld steken in kennisuitwisseling en professionalisering.

Warmte- en CO2-netwerken

Glastuinbouwondernemers lieten de afgelopen tien jaar zien dat zij uitstekend kunnen inspelen op veranderingen in de energiemarkt. Zij kunnen dit met hun WKK-installaties zeker nog tot 2030 blijven doen, zei Van Ruiten, juist om flexibiliteit te kunnen leveren in een wereld met steeds meer wind- en zonne-energie. “Als geen ander kunnen wij individueel, maar ook collectief energie afnemen en energie leveren, of dat nou warmte of elektriciteit is. We kunnen ook schakelen tussen de verschillende energievragen: tussen warmte, elektriciteit en gas: grijs gas in ieder geval tot 2030 zolang dat mogelijk is. Daarna ontstaan wellicht mogelijkheden voor groen gas. Als je met zo’n geïntegreerd netwerk van duurzame warmte, elektriciteit en groen gas werkt en een verbinding maakt met de steden om je heen, heb je een ijzersterke positie in de toekomst. Dat dragen we tijdens bedrijfsbezoeken van politici ook uit: de glastuinbouw kan zorgen voor een duurzame en stabiele energievoorziening in de regio.”
Om de verduurzaming van de glastuinbouw voort te kunnen zetten zijn warmte- en CO2-netwerken noodzakelijk, evenals voortzetting van het programma Kas als Energiebron, vervolgde Van Ruiten. “Alleen al in Zuid-Holland is behoefte aan 1 Mton externe CO2, wij verwachten daarmee 2 Mton aan energie te kunnen besparen.” Bij het gebruik van restwarmte is de glastuinbouw echter kritisch, liet hij weten. “Het wordt pas een succes als dit van duurzame bronnen komt, de prijsstelling van de warmte onderbouwd kan worden en er sprake is van leveringszekerheid en transparantie.”

Warmtecoöperaties

Realisatie van die netwerken ziet hij als een verantwoordelijkheid van overheden en andere partijen. “We zijn wel sterk betrokken en praten mee over de inrichting van die netten. Ook helpen we tuinders zich te organiseren als warmtecoöperaties en proberen we een verbindende rol te spelen naar leveranciers en overheden. Tot nu toe zijn drie van dergelijke coöperaties opgericht, om aan te takken op de warmteleiding over oost, die van Rotterdam naar Leiden gaat lopen. Naar verwachting zal deze zomer daarover de investeringsbeslissing worden genomen.” Voor kleinere bedrijven is all-electric kansrijk voor verduurzaming, voegde Van Ruiten er aan toe. “Dat geldt ook voor belichte teelten en voor bedrijven waarvoor duurzame warmte niet haalbaar is.”
Van Ruiten riep de politiek op al deze ontwikkelingen krachtig te stimuleren. Dit dient een speerpunt te zijn van het nieuwe kabinet. Ook is het van belang dat de overheid collectief private onderzoeksprogramma’s zoals Kas als Energiebron verbindend verklaard. “Dit is een voorwaarde om een klimaatneutrale glastuinbouw voor 2050 te realiseren. Dat is nodig om onze concurrentiepositie te behouden, met onze kennis voorop te blijven lopen, en naar de samenleving onze license to produce en naar onze afnemers onze license to sell te kunnen behouden.”

Tekst en beeld: Mario Bentvelsen, video: LTO Glaskracht

Eventimpressie EnergiekEvent, 9 maart 2017: Haal kennis naar je kas from LTO Glaskracht Nederland on Vimeo.