De zomer is tot nu toe een makkie voor tomatenteler Loek van Adrichem, water is er voldoende op de kwekerijen in Steenbergen en Westdorpe en de hitte is tot nu toe te managen. Lastiger is de vraag wat er komende winter staat te gebeuren, al heeft hij nog een maand bedenktijd. Dan moet hij zijn plantenkweker laten weten wanneer en wat hij moet zaaien. “We willen, als we toch gaan belichten, uiterlijk eind oktober planten, dan moet je daar eind augustus een knoop over doorhakken. Maar zoals het er nu naar uitziet gaan we – met de huidige energieprijzen – komende winter niet belichten.”

In Zeeland en West-Brabant is sprake van een ernstig neerslagtekort, volgens het KNMI. Maar hebben jullie nog voldoende water op voorraad?

“Wij verkeren in de gelukkige omstandigheid dat wij zowel in Westdorpe als Steenbergen van het Waterschap verplicht waren om 3.500 kuub per hectare wateropslag te hebben” vertelt Loek van Adrichem. “Maart was droog, maar in april en mei heeft het gelukkig een beetje geregend. Ik heb ook nog in Steenbergen een bronnetje van 10 kuub per uur. Dat is grondwater met ontijzering er op. In Westdorpe hebben we een extra aansluiting op een speciale leiding, geen drinkwater, en hebben er ook een ontsmetter op staan. Via die ontsmetter halen we ook de natrium eruit. Dat is een leiding die door het hele tuinbouwgebied loopt. We mengen het regenwater continu bij in de dagsilo en op die manier geven we het aan de planten. De kwaliteit van het bronwater is zeer goed, de EC is laag, je moet het alleen ontijzeren. In het Westland – daar zitten we nu niet meer – heb je een hoge EC en meer virussen ook, maar daar hebben wij tot nu toe geen last van.”

Deze week werd het voor het eerst tropisch warm deze zomer, met temperaturen die de 40 graden aantikken. Hoe gaan jullie met die hitte om?

“Nou ja, we doen gewoon de ramen wijd open, het is een gezond en groeiend gewas en onder de planten is het beduidend koeler door de verdamping. We starten op dit soort dagen wel wat vroeger. We hebben afgelopen zaterdag al wat vooruitgewerkt, tot een uur of half twee. Afgelopen dinsdag werkten we van zes tot half een en woensdag van half zes tot twaalf. Vanaf donderdag is het weer normaal weer, dus dan werken we gewoon de hele dag. We hebben ook weleens gehad dat het een week zo warm bleef, dat is wel minder. Twee hittedagen is nog te overzien. Aanstaande zaterdag zullen we ook weer extra aan de bak moeten.”

Neem je nog extra klimaatmaatregelen?

“Vernevelen doen wij niet. Of we gaan schermen hangt een beetje af van de RV. Als het droog genoeg blijft zullen we wel een scherm dicht trekken, maar dan wel op driekwart. Misschien trekken we hem tussen twaalf en twee uur dicht.  En dan blijft dat meestal zo liggen tot een uur of acht ’s avonds. Als het niet heel droog wordt schermen we niet. Krijten doen we in de tomaten niet, als je dat doet heb je problemen met je gewas.”

De tomatenprijzen zijn sinds jaren niet zo goed geweest. Maar houden die een beetje de gestegen kostprijs in balans?

“Op zich niet, wij hebben het voordeel dat we voor de zekerheid al jaren van tevoren gas inkopen. Dat is dan niet het allergoedkoopste contract, maar nu scheelt dat wel veel geld. We hebben afgelopen winter minder belicht dan voorgaande jaren, in oktober helemaal niet en in november voor de helft. In december werd wel voluit belicht.”
In Steenbergen heeft de teler later geplant dan normaal, half oktober in plaats van eind augustus. In de onbelichte kassen is begin januari geplant. “Maar zoals het − met de huidige energieprijzen − er nu naar uitziet gaan we komend seizoen niet belichten. Helemaal zeker is dat nog niet, want als er een contract voor komt kan het misschien wel. We hebben nog een maand om daarover na te denken. We willen wel uiterlijk eind oktober planten, dan moet je ze toch nog ergens begin september zaaien. Als je het heel scherp wil doen mag je er tot eind augustus over nadenken.”

Wat is je verwachting voor komend jaar, denk je dat er dan minder tomaten uit Nederland op de markt komen?

“Ik denk dat er toch een aantal telers is dat nu denkt: ik ga niet in december maar in februari starten. De meeste onbelichte telers zaaien in oktober, dus je hebt nog even de tijd om erover na te denken. De andere kant is: als weinig telers vroeg planten kan het juist slim zijn om het wel te doen.”

Denk je dat er meer aanbod uit Spanje zal komen?

“De tomatenprijzen waren daar het afgelopen jaar goed, maar ik denk niet dat ze daar ineens hectares foliekassen gaan bijbouwen. Wat nog wel een dingetje kan worden is virus, ze telen daar allemaal in de grond. Als ze een besmette kas hebben ben je daar niet zomaar vanaf. Dan moeten ze vaak eerder in het voorjaar stoppen.”
Over de kostprijs van de Spaanse telers: “De telers die het daar het beste doen zijn toch diegenen die kunnen verwarmen. Diegenen die het alleen vorstvrij kunnen houden hebben eerder problemen met de kwaliteit. In Spanje kan het ook een week lang zes graden zijn, dat vinden tomaten niet leuk. Telers als Vincent Looije hebben daar ook moderne kassen staan en energie kost daar altijd meer dan hier. Misschien kun je deze winter beter paprika’s gaan zetten, want afgelopen jaar waren die niet zo goed en de tomaten wel. Ik vermoed zomaar dat er uit Spanje meer tomaten gaan komen en minder paprika’s.”

Wordt het voor veel telers flink puzzelen komende winter?

“Absoluut. Je kan ook nog bedenken: als ik nu geen tomaten plant en dus geen energie verbruik, dan hou ik misschien wel meer over dan met een tomatenteelt. Maar je hebt dan wel een probleem met je personeel, wat doe je daarmee en als je weer wil starten met telen ben je ze kwijt. Echte werklozen zijn er momenteel niet. Wie nu niet werkt heeft geen zin, kan niet, of wil liever ander werk doen. Door de arbeidskrapte neemt de kwaliteit af, omdat andere branches ook personeel zoeken.”

Ga je nog op vakantie?

“Af en toe een weekendje hier of daar naartoe. Wij hebben hier allemaal mensen aan het werk die ook kinderen hebben, die gaan eerst weg. Mijn kinderen gaan toch niet meer met mij mee op vakantie. Wij beginnen met de Dutch Grand Prix F1 in Zandvoort, in het eerste weekend van september. Dat wordt het startschot van mijn vakantie.”

Tekst: Mario Bentvelsen, beeld: Wilma Slegers