Vooral belichtende bedrijven met veel inkoop van elektra zien hun kosten door de ODE-heffing sterk stijgen zonder dat ze hierop kunnen ingrijpen of dit kunnen doorberekenen, zegt Peter van den Berg, directeur AgroEnergy. “Producten uit bijvoorbeeld Afrika worden weer interessanter waardoor er weer meer vliegbewegingen nodig zijn. De businesscase van warmteprojecten verslechtert ook, dus een aantal klanten wordt hierdoor terughoudender.”

Wat zijn de gevolgen van de ODE-heffing op korte en lange termijn, zowel voor het Klimaatakkoord als de positie van de WKK?

“Wij hebben onlangs een brief aan de Eerste Kamer geschreven waarin staat dat we verwachten dat onze klanten uit kostenoogpunt weer terugschakelen naar fossiele energie in plaats van overstappen op duurzame elektrische verwarming. Een volkomen averechts effect voor de energietransitie. Wij maken ons daarbij grote zorgen over ondermijning van het draagvlak bij ondernemers voor het Klimaatakkoord en overheidsbeleid in het algemeen. Wat het betekent voor de positie van de WKK is niet duidelijk. Er zijn glastuinbouwbedrijven waar door de combinatie van ODE en de verbeterde sparkspread WKK nu rendabel of meer uren rendabel kan draaien dan voorheen. Tegelijk moeten we oppassen om nu massaal WKK’s te plaatsen alleen om deze reden.”

Volgens trendwatcher Adjiedj Bakas zijn wij het enige land in Europa dat van het gas afgaat, Duitsland is juist bezig met de aanleg van een gasdistributienetwerk. Ook noemt hij dit een prima transitiebrandstof naar waterstofgas. Zijn wij eigenlijk wel op de goede weg?

“In Nederland gebeurt het grootste deel van de elektriciteitsproductie en productie van ruimteverwarming met gas. Het kabinet maakt nu actief afspraken om de elektriciteitsproductie uit steenkool in Nederland op termijn te stoppen. En Nederland is redelijk in balans tussen elektriciteitsimport en -export. Dit betekent dat gas voor Nederland de referentiebrandstof is en niet een transitiebrandstof. De kernvraag luidt: is een grootschalige omschakeling van gasgestookte ruimteverwarming naar duurzaam geproduceerde warmte, bijvoorbeeld via groene elektriciteit of duurzame warmtebronnen zoals aardwarmte, nu al mogelijk en verantwoord?”

De gasprijs is historisch laag en volgens experts blijft dat voorlopig zo. Klopt die analyse?

“In hoeverre de gasprijs nu historisch laag is hangt af van de referentieperiode die je kiest, want voor 2006, in 2009 en 2010, 2016 t/m 2018 hebben we de huidige prijsniveaus ook soms langdurig gezien. Het is duidelijk dat er voldoende aanvoer van gas is voor de vraag. Er is op dit moment ook geen aanwijzing dat deze situatie in de komende jaren anders zal zijn. Dat is ook wat de marktprijzen aangeven.”

Al die windmolens leveren alleen maar meer ‘wiebelstroom’ op en dat kan ons netwerk niet aan, ook door de explosieve stijging van het aantal zonneparken. En voor houtige biomassa is geen draagvlak meer, heeft Bakas ook gezegd. Deelt u die stelling?

“De term ‘wiebelstroom’ is nogal denigrerend. De productie uit windmolens en zonnepanelen is niet of beperkt stuurbaar, en lastiger te voorspellen dan productie met fossiele brandstoffen. Maar doordat de productie erg gespreid staat over Nederland en Europa in combinatie met een toenemend transportvermogen op de hoogspanningsnetten in Nederland en Europa ontstaat ook weer nieuwe stabiliteit. Daarnaast worden de voorspelmodellen steeds beter. Zeker is dat deze bronnen af en toe heel weinig produceren. Daarvoor is een flexibele productiebron nodig met liefst de laagste CO2 uitstoot. Ofwel: WKK in de glastuinbouw naar onze overtuiging!”

Wat moet de overheid volgens u wel doen om de tuinbouw zo snel mogelijk klimaatneutraal te krijgen?

“Investeren in warmte-infrastructuren in gebieden waar de warmtevraag geconcentreerd aanwezig is. En het gebruik van groene elektriciteit voor duurzame warmte op andere plekken bevorderen in plaats van ontmoedigen.”

Tekst: Mario Bentvelsen