‘Hoge producties en kwaliteit Juanita smaakt naar meer’

‘Hoge producties en kwaliteit Juanita smaakt naar meer’

In de afdeling met 100% LED’s van het Delphy Improvement Center staat voor het tweede jaar een teelt cherrytomaten. Ze doen het prima onder deze belichtingsinstallatie bleek afgelopen seizoen. Onder het motto ‘het kan altijd beter’ gaat het onderzoek door, waarbij grip op plantbelasting, gemiddeld vruchtgewicht en vooral smaak centraal staan.

De stemming is goed onder de leden van de begeleidingscommissie van de demonstratieproef met 100% LED’s. Na twee teelten met de grove trostomaat Merlice was dit jaar cherrytomaat Juanita aan de beurt. Adviseur Henk Kalkman, teeltmanager Rick van der Burg, Piet Hein van Baar van Philips Lighting en teler Ed van der Knaap blikken terug op de eerste teelt.

Lang belichten

De keuze om deze belichte teelt al half augustus te beginnen is de proefnemers bevallen. Kalkman is goed te spreken over de klimaatomstandigheden in het najaar. “Op die manier kun je bij afnemend licht de LED’s goed benutten.” De kas is uitgerust met 104 µmol/m2/s toplicht en twee rijen tussenlicht van ieder 53 µmol, samen goed voor 210 µmol/m2/s. Met deze installatie is maximaal 18 uur per etmaal belicht. Bij de hogere temperaturen in de nazomer en het najaar bleek het nog steeds mogelijk om te belichten met de LED’s, waardoor ook op donkere dagen de lichtsom voldoende was en er op tempo door kon worden geteeld.
“Het is opvallend hoe goed het gewas de winter door kwam en hoe vitaal het er afgelopen voorjaar op stond, ondanks de hoge stengeldichtheid”, gaat de adviseur door. “Ook in juni en juli stond het gewas er goed op.”
Het cherrytomatenras Juanita is 28 juni gezaaid. De geënte (Maxifort), getopte planten zijn vervolgens in week 33 geplant. De plantafstand was bij aanvang 3,5 planten per m2. In week 35 en 5 is een extra stengel aangehouden, waardoor de afstand van 4,4 naar een eindafstand van 5,3 stengels per m2 ging.

Productie goed

De eerste oogst volgde in week 40. Na een teelt van vijftig weken is de productie uiteindelijk op 38,6 kilo per m2 gekomen. “Dat is een topproductie”, vindt Van Baar. “De winterproductie lag een aantal weken lang 30% boven die van praktijkbedrijven met een gelijk lichtniveau.” Dat wil dus zeggen dat het LED-licht in die periode tot wel 30% efficiënter omzet in productie.
In de proef is gewerkt met twee verschillende EC’s. Gedurende de proef zijn er verschillen opgetreden tussen de twee behandelingen. Zo viel onder andere op dat er een relatie was tussen het gemiddeld vruchtgewicht en de brixwaarde. De hoogste brixwaarden werden bereikt bij tomaten met een lager gemiddeld vruchtgewicht.

Energie en klimaat

Positief is het totale energieverbruik dat op 32 m3 gas per m2 is uitgekomen. Energiebesparing is geen hoofddoelstelling in deze proef, maar zuinig omgaan met fossiele energie is wel een pre. Daarbij past wel de opmerking dat de proeflocatie een OCAP-aansluiting heeft en kan beschikken over zuivere CO2. Duidelijk werd dat teveel besparen op energie(warmte) een nadelig effect heeft op de ontwikkelingssnelheid van het gewas. Dit uit zich in zwakkere trossen en vegetatieve groei.
De afdeling beschikt over een energiescherm en een diffuus scherm. Beide schermen zijn maximaal ingezet om het klimaat te verbeteren. Terugkijkend vinden de proefnemers dat in oktober en november net iets teveel is geschermd, waardoor het gewas aan snelheid heeft ingeleverd en de smaak van de vruchten vervolgens iets terug liep. Dat kan dus wat beter.

Nieuwe teelt

Inmiddels is de tweede teelt Juanita gestart, net zoals vorig jaar in week 33. Ditmaal is onderstam DRO141TX gebruikt. Deze teelt bouwt voort op de resultaten van seizoen 2016/17. De bedoeling is om de teelttechniek verder te verfijnen. Afgelopen seizoen verliep de teelt al goed, maar de begeleidingscommissie verwacht dat er nog meer in zit. Van Baar denkt zelfs dat het mogelijk moet zijn om een productie van 40 kilo per m2 te halen, maar veel belangrijker is nog om de resultaten van dit jaar te evenaren bij een goede beheersing van het gemiddeld vruchtgewicht en smaak.
Ook dit jaar wordt gebruik gemaakt van twee verschillende voedingsoplossingen. Ditmaal is de EC niet leidend, maar de samenstelling ervan. Van der Burg: “Het ene kraanvak krijgt een standaard voedingrecept. Het andere krijgt een nieuw recept dat smaak nog verder positief kan beïnvloeden.” Medewerkers van het IC zullen gedurende het seizoen de brixwaarde bijhouden. Het smaakpanel van Wageningen University & Research beoordeelt de smaakbeleving.

Meerwaarde LED’s

Teler Ed van der Knaap volgt de proef met grote interesse. Op zijn bedrijf heeft hij een SON-T belichtingsinstallatie van 140 µmol/m2/s. Hij is zeer te spreken over de resultaten van de LED’s en de kansen die zo’n installatie biedt. “Ik ben erg positief over de resultaten, maar uiteraard is het een rekensom of je wilt investeren in zo’n installatie. Vooralsnog zijn LED’s duur in de aanschaf. Het is maar net of het past bij jouw bedrijf.” Het moet dus een meerwaarde geven en die kan bijvoorbeeld liggen in producties op momenten dat de prijsvorming erg goed is of in het duidelijk verbeteren van kwaliteit en smaak.
Deze proef is gestart op initiatief van Philips Lighting, samen met Delphy, De Ruiter, Svensson, Gremon Systems en Cultilene.

Samenvatting

De eerste proef met cherrytomaten onder 100% LED’s is goed verlopen. De productie was goed bij een gereduceerd energieverbruik. Komend seizoen wordt de proef herhaald om de teelt nog beter onder de knie te krijgen. Onderdeel van de proef is het toedienen van twee verschillende voedingsoplossingen die mogelijk de smaak beïnvloeden.

Tekst en foto’s: Pieternel van Velden.





Gerelateerd

Juanita laat zich van beste kant zien onder 100% LED’s

Juanita laat zich van beste kant zien onder 100% LED’s

Cherrytomaat Juanita heeft het uitstekend gedaan in de LED-proef bij het Delphy Improvement Centre in Bleiswijk. Piet Hein van Baar van Philips Lighting meldt dat een productie van 38,6 kilo per m2 is gehaald, met een besparing van 30% op warmte ten opzichte van voorgaande proeven. In de praktijk liggen de producties bij de belichte teelt op
ongeveer 30 kilo per m2.

De plantspecialist vertelt dat na de goede start al snel duidelijk werd dat teveel energie besparen ten koste ging van gewasgroei en de snelheid van vruchtaanleg. Die strategie is dus aangepast, met een goed resultaat tot gevolg. Het productieniveau is volgens hem vooral te danken aan een hoge stengeldichtheid van 4,3 stengels per m2 gedurende de winter en veel uren belichten in het voorjaar. De tussenbelichting is nog gebruikt tot vijf weken voor het einde van de teelt. “De LED’s hebben hun meerwaarde laten zien in vitaliteit van het gewas. Tot aan het einde toe is de kwaliteit en productie van hoog niveau geweest”, legt hij uit.

Grip op smaak

In week 33 is weer een nieuwe proef geplant. Ook voor dit seizoen is gekozen voor het ras Juanita. De reden om deze proef voort te zetten is om nog meer kennis te vergaren over teeltstrategie in relatie tot smaak. Die was al van prima niveau, maar de proefnemers willen daar nog meer grip op krijgen. Van Baar is er weer klaar voor. Hij laat weten dat wat hem betreft het plafond nog niet is bereikt. “We gaan komend seizoen voor 40 kilo per m2 en alle aandacht voor excellente smaak.”

Top- en tussenlicht

De LED-installatie in deze proef bestaat uit 104 µmol/m2/s toplicht in combinatie met twee rijen tussenlicht van ieder 53 µmol, samen goed voor 210 µmol/m2/s. De teeltduur was in totaal 50 weken. Beide proeven zijn gestart op initiatief van Philips Lighting, samen met Delphy, De Ruiter, Svensson, Gremon Systems en Cultilene.

Tekst: Pieternel van Velden. Foto’s: Mario Bentvelsen.

Gerelateerd

Vochtvreter geeft generatiever gewas, minder ziektedruk en energieverbruik

Vochtvreter geeft generatiever gewas, minder ziektedruk en energieverbruik

Een reuzenvochtvreter in de kas bij cherrytomatenteler Robert van Koppen in Kwintsheul zorgt ervoor dat de RV niet meer boven de kritieke waarde van 95% komt. Het principe is simpel: wanneer vochtige kaslucht langs de koude ribben van de ontvochtiger wordt gezogen, condenseert de waterdamp. Net als het condens dat zich vormt op een koud flesje bier wanneer je dit uit de koelkast pakt. De behandelde droge en iets warmere lucht gaat de kas weer in.

Robert van Koppen teelt op 4 ha tros-cherrytomaten. “Ik ben qua oppervlak maar een kleine teler, dus wil ik me onderscheiden met mijn bedrijf. We telen ‘Delight’ cherrytomaten. Die zijn extra lekker. Ze hebben een vruchtgewicht van 8 gram en een doorsnede van 30 mm. We zijn voortdurend op zoek naar klimatologische verbeteringen en energiebesparing. Maar voorop staat dat de kwaliteit en smaak gewaarborgd moeten zijn. Energiebesparing betekent vocht tolereren, omdat de schermdoeken meer gesloten blijven. De Drygair luchtontvochtiger voorkomt dat de luchtvochtigheid te hoog oploopt.”
De tomatenteler hoorde van zijn toeleverancier Royal Brinkman over het apparaat en besloot vanaf januari dit jaar een apparaat te huren en daarmee een proef op te zetten in een afdeling van 1.500 m2, die hij apart kan luchten en stoken.
De teler is enthousiast. “We onttrekken iedere dag 1.000 liter van een oppervlak van 1.500 m2. De RV is daardoor 6 procent lager en het verschil van voor naar achter in RV en temperatuur is minder dan 1 procent.” Maar voor een duidelijk kostenplaatje is het nog te vroeg.

RV-curves

Volgens Eef Zwinkels, technical accountmanager bij Royal Brinkman is het apparaat dé oplossing om af te komen van het teveel aan vocht dat ontstaat door verdamping van planten in de kas. In dat licht bezien, past deze techniek prima in Het Nieuwe Telen, waar met minder energie en meer schermen wordt gewerkt.
Hij laat het zien in het Mollier-diagram, zoals dat ook in de cursus Het Nieuwe Telen aan bod komt. Op de onderste horizontale as staat de hoeveelheid water in de lucht in g/kg. Op de verticale as staat de temperatuur. In de grafiek staan de verschillende RV-curves aangegeven van 10 tot 100%. Uit het diagram is af te lezen hoeveel absoluut vocht de lucht bevat bij een bepaalde temperatuur. Gaan in de namiddag de schermen dicht, dan stijgen de RV en het AV. “Door actief ‘absoluut’ vocht uit de kas te onttrekken, stijgt de RV niet bij een dalende temperatuur en kom je niet in de gevarenzone.”

Condenswater

Het advies is om een unit per 1.500 tot 5.000 m2 te plaatsen, afhankelijk van de hoeveelheid verdamping door het betreffende gewas en de ruimte hierboven. Het spreekt voor zich dat een volgroeid tomatengewas meer verdampt dan een potchrysant op een eb-vloed vloer.
Behalve dat de units actief water uit de lucht onttrekken, circuleren ze 22.000 m3 kaslucht per uur. Dit zorgt voor een uniform klimaat. Dat vertaalt zich in een gelijkmatig gewas. Bovendien zorgt de luchtbeweging voor plantactiviteit zodat de opname van calcium mogelijk blijft.
Zwinkels heeft de ontvochtiger het afgelopen jaar naar zijn zeggen op heel wat bedrijven met uiteenlopende teelten geïnstalleerd, zoals terrasplanten, potplanten, tomaten, moerplanten geraniums, sla op goten en anthuriums. De units werken optimaal tussen de 10 en 30°C.

Voordelen

Van Koppen heeft in de enkele maanden dat hij draait een aantal teeltvoordelen gezien. “Door te ontvochtigen hebben we een generatievere gewasstand, waar we letterlijk meer van kunnen oogsten. Wij proberen de lekkerste troscherrytomaten te maken. We gaan niet voor de bulk maar voor de inhoud. Ook de meer generatieve gewasstand draagt bij aan een betere smaak.”
Door de lagere luchtvochtigheid daalt de ziektedruk en met name de aantasting door schimmels. “De laatste vijf jaar zijn we steeds verder omlaag gegaan in energieverbruik, waardoor het gevaar op schimmelaantasting toenam. Vandaar dat ik gefocust ben op het terugdringen van vocht. Je ziet dat er nu minder vocht in de lucht zit.”
Een bijkomend voordeel is dat de teler de CO2 gemakkelijker binnenhoudt, doordat hij minder hoeft te luchten. Dat bevordert het groeiproces. En doordat het gewas slanker is, ontstaat er een betere balans tussen wortels en de bladeren en heeft Van Koppen geen last van een te hoge worteldruk. De teler gaat door met de ontvochtiger, maar het is nog open hoeveel units hij gaat aanschaffen en wanneer.

Samenvatting

Cherrytomatenteler Robert van Koppen doet een proef met een luchtontvochtiger in een kasafdeling van 1.500 m2. Warme, vochtige kaslucht condenseert tegen de koude ribben in de ontvochtiger. Niet alleen haalt hij dagelijks 1.000 liter vocht uit de lucht, waardoor de RV 6% lager is. Ook de RV en temperatuur zijn gelijkmatiger verdeeld. Andere voordelen van de lagere RV zijn onder andere een generatievere gewasstand, daling van de ziektedruk en een lager energieverbruik.


Potchrysantenteler Ruud Nederpel:

‘Efficiënte ontvochtiger maakt minimum raamstand en droogstoken overbodig’

De broers Theo en Ruud Nederpel uit Wateringen telen potchrysanten op 4 ha. Dit doen ze op eb-vloed betonvloeren. De teelt duurt 9 à 10 weken, waarbij het gewas 7,5 week lang 13 uur wordt verduisterd. Omdat de RV in de winter snel oploopt onder het verduisteringsdoek en energiedoek besloot hij om sinds begin december 2016 een ontvochtiger te huren voor een afdeling van 8.000 m2 om deze uit te testen.

“In ons geval liep de RV in de winter op tot meer dan 93%. Dit geeft problemen met ziekten, zoals Botrytis en roest, omdat de plant niet meer actief is. Tot op heden gebruiken we in de andere afdelingen een minimumbuis van 45ºC, kieren we met het schermdoek en verduisteringsdoek en luchten we af. Dit kost energie. In de testafdeling met luchtontvochtiging is de RV nog maar 83 tot 86 procent en hoeven we geen vocht meer af te voeren”, vertelt Ruud Nederpel. Hij voert ongeveer 54 liter water per uur af. Vooral in de herfst- en wintermaanden, met veel donker en ‘doods’ weer, is het voordeel naar verwachting het grootst.

Kostenplaatje

Ook over het gebruiksgemak is hij positief. “Hij is makkelijk aan te brengen. Je hoeft alleen de stekker in het stopcontact te steken en de condensor voert het water af. Dat water kun je eenvoudig in het retourwater van het eb-vloedsysteem laten lopen en hergebruiken in de teelt.”
Vanwege de positieve ervaring hebben de broers de eerste, gehuurde ontvochtiger inmiddels aangeschaft. Nu de winter voorbij is, gaan ze zich beraden of ze in het najaar ook voor de andere afdelingen gaan investeren in ontvochtigers. “Het gaat puur om de luchtvochtigheid in de herfst en winter. In de zomer is het droger en warmer. Het is een kostenplaatje: Hoeveel energie moet ik erin stoppen om vocht af te voeren? Hoeveel ziekten en plagen kan ik daarmee voorkomen? Hoeveel kwaliteitsverbetering levert het op? Dat ligt voor ieder bedrijf anders. Voor ons is het een interessante oplossing, omdat we de kas in de winter helemaal dicht willen houden. Door de vochtafvoer blijven de planten actiever. En een actieve plant is weerbaarder dan een plant met stress.”
Voor Gebr. Nederpel ligt de terugverdientijd op drie à vier jaar. “Dit is een aanname. We weten nog niet wat de energiebesparing is ten opzichte van andere jaren.”


Tekst en foto’s: Marleen Arkesteijn.

Gerelateerd

Duidelijke relatie tussen gemiddeld vruchtgewicht en brixwaarde

Duidelijke relatie tussen gemiddeld vruchtgewicht en brixwaarde

De proefnemers bij het Delphy Improvement Centre krijgen het telen onder 100% LED’s steeds beter in de vingers, ook met cherrytomaten. Na week 49 begon het brixgehalte te stijgen. Teler Ed van der Knaap vergelijkt de resultaten met zijn eigen gewas, want hij teelt ook Juanita.

Het voorjaar is in aantocht en de daglengte en de lichtintensiteit nemen toe. Het tomatengewas van de proef ‘De duurzame smaaktomaat’ bij het Delphy Improvement Centre is de winter goed doorgekomen onder de belichting. Adviseur Henk Kalkman, teeltmanager Rick van der Burg en tomatenteler Ed van der Knaap blikken terug op de afgelopen maanden.
Het cherrytomatenras Juanita is 28 juni gezaaid. De geënte (Maxifort), getopte planten zijn vervolgens in week 33 geplant. De opbouw van het gewas vond plaats in een periode dat er nog voldoende buitenlicht was. De plantafstand was bij aanvang 3,5 planten per m2. In week 35 is een extra stengel aangehouden, waardoor de afstand 4,4 stengels per m2 werd. De eerste oogst volgde in week 40.

Natuurlijk licht

Een half jaar later concludeert Henk Kalkman dat de groei steeds naar wens is verlopen. “We zijn alleen iets trager dan de planning.” De productie tot en met week 8 is 15,2 kg per m2. Het deel van de proef dat met een hogere EC wordt geteeld zit op 14,5 kg per m2. De brixwaarde zit inmiddels op 8,2. De relatie tussen het gemiddeld vruchtgewicht en de brixwaarde valt op: hoe grover de vruchten, des te lager de brix. Vanaf week 49 nam de brixwaarde toe en nam het gemiddeld vruchtgewicht af.
Ook de gewasgroei is toegenomen. “Het is volkomen logisch”, vindt de adviseur, “in de winter was de plant volledig afhankelijk van de belichting met LED’s en nu komt daar het natuurlijk licht weer bij.” In week 5 is daarom een stengel bijgezet, naar de eindafstand van 5,3. “Daarmee willen we voorkomen dat de vruchten te grof worden”, legt Van der Burg uit. In de winter zijn ook een paar goten terug getopt van 4,4, naar 3,7 stengels per m2, om het effect daarvan straks te vergelijken met de rest van de afdeling.

Energiedoelstelling

Ed van der Knaap van Kwekerij ’t Woudt teelt zelf de rassen Juanita en Piccolo. Hij heeft een SON-T belichtingsinstallatie van 130 µmol/m2/s. Dat is een flink verschil met de LED-installatie in deze proef, want die bestaat uit 104 µmol/m2/s toplicht in combinatie met twee rijen tussenlicht van ieder 53 µmol, samen goed voor 210 µmol/m2/s. Met deze installatie is 18 uur per etmaal belicht. Hij ziet zeker verschillen tussen het gewas in de proef en op zijn eigen bedrijf.
“Onder de SON-T lampen is het gewas iets generatiever dan onder de LED’s. Maar ik zie ook verschillen die zijn ontstaan door het tussenlicht. De bladeren worden daardoor iets groter. En ja, het gemiddeld vruchtgewicht is in de proef iets hoger dan op ons bedrijf”, legt hij uit. Wat betreft de energiedoelstelling volgt de proef strak de prognose. Dat komt met name door het intensieve schermen in de winterperiode. De kas heeft namelijk drie schermen; een verduisterscherm, een energiescherm (Luxous 1347 FR) en een diffuus scherm (New Harmony 2315 O FR).

Teeltlengte

Terugkijkend is het een koude winter geweest, maar wel één met veel licht. De teelt zal nog doorgaan tot begin augustus. Dan is de totale teeltlengte 50 weken. Ook de komende tijd zal de belichtingsinstallatie volop worden ingezet. Het tussenlicht zal de hele zomer branden, met uitzondering van hele warme dagen. Kalkman: “We kunnen inmiddels wel concluderen dat de LED’s zeer geschikt zijn voor bijbelichten, met name in najaar en voorjaar als het te warm is voor SON-T lampen.
Deze proef is gestart op initiatief van Philips Lighting, samen met Delphy, De Ruiter, Svensson, Gremon Systems en Cultilene.

Tekst en foto: Pieternel van Velden.

Gerelateerd

Franse telers oogsten eerste tomaten onder volledige LED-topbelichting

Franse telers oogsten eerste tomaten onder volledige LED-topbelichting

Franse tomatenkwekers Pascal Delahaye en Matthieu Serrault van Le Jardin de Rabelais hebben de eerste tomaten onder volledige LED-topbelichting geoogst. Dit deden zij in de onlangs opgeleverde SuprimAir-kas, gebouwd door Certhon. De nieuwe kas is 3,3 hectare groot, wat het totaal areaal van de Franse teler tot 15 hectare laat groeien.

De telers van Le Jardin de Rabelais in het Franse plaatsje Avoíne richten zich bewust op het hogere segment in de markt. In de kassen worden zowel fijne trostomaten als cherrytomaten geteeld. Eigenaar Pascal Delahaye koos voor de variëteit Piccolo die een goede smaak heeft maar, zoals hij zegt, niet gemakkelijk te telen is.

Twee keer SuprimAir-kas

Delahaye startte het bedrijf in 1989 en is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een omvang van 15 hectare. In 2012 bouwde Certhon al een eerste SuprimAir-kas van toen 1,6 hectare. Bij zijn meest recente uitbreiding koos Delahaye voor de tweede keer voor een SuprimAir-kas, ditmaal uitgerust met LED topbelichting. De combinatie SuprimAir-kas met LED topbelichting, resulteert in een uiterst moderne kas met een relatief laag energieverbruik en een jaarrond ideaal klimaat.

Bijzonder geconditioneerde kas

De SuprimAir- kas is een bijzonder geconditioneerde kas, ontwikkeld door Certhon, waarin de teler temperatuur en vochtigheid nauwgezet naar zijn hand kan zetten zodat het kasklimaat tot in de finesses beheersbaar is. Door een slim samenspel van kas, ventilatie, koeling en sturing is het mogelijk om jaarrond een optimaal klimaat te creëren. De ideale temperatuur en relatieve luchtvochtigheid worden gecombineerd met een laag energieverbruik en lagere ziektedruk.

Bron en foto’s: Certhon.

Gerelateerd