Gerberakwekerij werpt licht op bruikbaarheid LED naast SON-T

Gerberakwekerij werpt licht op bruikbaarheid LED naast SON-T

Na een vol belichtingsseizoen met meerdere lichtrecepten heeft gerberakwekerij Holstein Flowers een antwoord op de vraag hoe je het lichtniveau efficiënt en duurzaam naar een hoger niveau kunt tillen. Hans van Holstein ziet perspectief in hybridebelichting met SON-T aan de basis en LED’s als flexibele, warmte-neutrale aanvulling. “In de overgangsmaanden kunnen we daarmee eerder starten en later eindigen.”

Familiebedrijf Holstein Flowers omvat ruim 10 ha gerberateelt, verdeeld over twee locaties in De Lier. Er wordt al jaren in eigen beheer veredeld; 80% van de 120 geteelde rassen komt uit de eigen veredelingskeuken. Voor de uitgifte en vermeerdering van niet-exclusieve rassen werkt het bedrijf samen met Florist uit De Kwakel.

Groeilicht is in de gerberateelt niet meer weg te denken. Tot nu toe gebruiken telers SON-T installaties, die behalve licht ook stralingswarmte afgeven. “Warmte van boven kan het gewas goed gebruiken”, aldus Hans van Holstein. “Wanneer je naar hogere lichtniveaus wilt – die beweging is duidelijk gaande – kan het te veel van het goede worden. Zwaarder belichten met uitsluitend SON-T creëert dan op veel momenten een warmteoverschot en wat je te veel hebt, moet via de luchtramen worden afgevoerd. Dat ervaren wij al sinds 2016, toen de installatie op deze locatie is verzwaard van 110 naar 200 µmol/m2/s. Warmtevernietiging staat haaks op ons streven om duurzaam te produceren. Bovendien gaat daarbij CO2 verloren, wat ten koste gaat van de fotosynthese. Voor onze tweede locatie zouden we daarom graag een andere oplossing willen en dan kijk je automatisch naar LED’s.”

Zelf oppakken

LED-lampen stralen nauwelijks warmte uit en zouden een efficiënter en duurzamer alternatief kunnen zijn om – als aanvulling op SON-T – een hoger lichtniveau te realiseren. Met de toepassing in de gerberateelt is echter nauwelijks ervaring opgedaan. Van Holstein: “Er zijn wat experimenten gedaan bij een collega en bij Wageningen University & Research in Bleiswijk, maar die hebben niet geresulteerd in een heldere, eenduidige aanbeveling. Vorig jaar hebben wij daarom zelf een onderzoek opgezet.”

De jonge ondernemer mocht de kar zelf gaan trekken. Hij benaderde Signify als licht-technisch partner, betrok gerberaspecialist Martin van der Mei van Flori Consult Group bij het project en liet zich ook adviseren door onderzoeker en HNT-deskundige Arie de Gelder. In gezamenlijk overleg werd een omvangrijke proef opgezet in een volledige klimaatafdeling.

Proefopzet

“Naast de referentieafdeling met 200 µmol/m2/s SON-T zijn er drie hybridevarianten geïnstalleerd”, vertelt Plant Specialist horticulture Leontiene van Genuchten van Signify. “Het aandeel SON-T was in alle gevallen 110 µmol/m2/s. Dat is met verschillende LED-spectra aangevuld tot 200 µmol/m2/s: via standaardarmaturen met 95% rood en 5% blauw licht, een variant met wat meer blauw voor een mogelijk compactere groei en een variant met een klein aandeel verrood licht, dat de strekking zou kunnen bevorderen.”

In elk van de vier objecten stonden elf rassen in afgebakende telveldjes. De proef liep van 1 oktober tot 1 mei. De installaties in beide afdelingen liepen volledig synchroon, dus er werd met de hybride-installaties steeds ‘volle bak’ belicht.

Resultaten

“In de proefafdeling zagen we verschillende reacties per cultivar”, vervolgt Van Holstein. “De verschillen waren echter klein ten opzichte van de referentieafdeling. De algemene conclusie is dat ieder lichtspectrum behoorlijk goed functioneert.”

In het midden van de proefafdeling was de planttemperatuur gemiddeld iets lager dan aan de randen en in de referentiekas. Het takgewicht kwam daardoor op die plaats wat hoger uit. Per saldo was er een bescheiden meeropbrengst ten opzichte van de referentie, omdat de luchtramen langer gesloten konden blijven er meer CO2 in de kas bleef. “Met een aangepaste strategie kun je een hogere meeropbrengst realiseren”, vermoedt de gerberateler. “Op grond daarvan gaat onze voorkeur uit naar lichtverhoging met het standaard LED-armatuur, want dat is de meest efficiënte optie.”

Aangepaste strategie

De aangepaste strategie betreft het inzetten van de LED-installatie in de flankmaanden aan het begin en het einde van het belichtingsseizoen. “Daarmee kun je ten opzichte van volledig SON-T een verschil maken”, zegt Van Holstein. “In die overgangsperioden is er een behoorlijke natuurlijke instraling, waardoor er weinig behoefte is aan stralingswarmte vanuit de lichtinstallatie. Een SON-T installatie blijft in dergelijke perioden vaak onbenut, ook wanneer het extra licht welkom zou zijn. Met een hybride-installatie kun je dit dilemma omzeilen. Als er warmte genoeg is en licht te weinig, kun je alleen de LED-installatie aanzetten. Vooral in het najaar levert dat extra belichtingsuren op, dus productie- en kwaliteitswinst.”

Goed mee te telen

Gerberaspecialist Martin van der Mei begeleidde de proef en is blij met de resultaten. “Het maakt een beter onderbouwde keuze mogelijk voor telers die naar een hoger lichtniveau willen”, zegt hij. “We moeten constateren dat er nog veel vragen open staan. Vanuit de gewascoöperatie Gerbera heb ik geen signalen ontvangen dat er nieuw onderzoek naar groeilicht in gerbera op stapel staat, dus we zullen ons voorlopig met de huidige kennis moeten behelpen.”

De consultant stelt vast dat er met hybride-installaties goed valt te telen. Wanneer dat overdag een iets lagere kastemperatuur oplevert, kan er in de nacht onder gesloten doek een wat hogere temperatuur worden aangehouden. “Daarmee is de kous echter niet af”, vervolgt hij. “Een hogere nachttemperatuur vraagt ook om een lagere dagtemperatuur en dat leidt tot een hogere vochtigheid. Welk effect heeft een lagere dagtemperatuur op de assimilatie? Wat betekent dat voor de vochthuishouding van het gewas en de kas? Kan je het tekort aan stralingswarmte zo maar compenseren met meer buiswarmte? En een hogere nachttemperatuur zorgt voor meer dissimilatie. Wat betekent dat voor de energiehuishouding van de plant?”

Verhoudingen lichtkleuren

Van der Mei bevestigt dat de verschillende lichtrecepten geen significante verschillen teweegbrachten in compactheid, bloemproductie, bloemdiameter en strekking. Plantbelasting, bloemafsplitsing en uitgroeiduur werden bijgehouden in FloriFocus. Daaruit kwamen evenmin structurele verschillen naar voren. “Misschien hadden we de verhoudingen tussen de lichtkleuren nog wat scherper mogen stellen”, merkt hij op. “Wat de strekking van de bloemsteel betreft zou het ontbreken van internodiën ook invloed kunnen hebben.”

Leontiene van Genuchten: “In dit project is de belichting toegepast in aanvulling op het daglicht. De grotere hoeveelheid daglicht heeft veel invloed op wat de plant uiteindelijk aan lichtspectrum en -hoeveelheid ontvangt. Wanneer je in de avond of nacht gaat belichten, dus zonder daglicht, is het gewas met specifieke lichtrecepten mogelijk directer te sturen. Voor het efficiënt toepassen van dergelijke stuurlichtstrategieën ontbreekt nu nog de benodigde kennis.”

Terugverdientijd

Op grond van de onderzoeksresultaten en ondanks de vele nog openstaande vragen hebben de vennoten de intentie om op de tweede locatie met LED’s te verzwaren. “Het terugverdienplaatje is nog niet uitgewerkt, maar wij vinden hoe dan ook dat deze optie het beste bij ons past”, stelt Van Holstein.

“Ten eerste kunnen wij met LED’s in de flankmaanden eerder starten en later eindigen zonder een warmteoverschot te creëren”, zo vervolgt hij. Dat maakt een hogere productie mogelijk. “Daarnaast hoeven we, als we voluit belichten, in principe geen warmte en CO2 af te voeren, waardoor we het hoge productieniveau beter kunnen volhouden. Last but not least is het energetisch de meest efficiënte optie. Duurzaam telen vormt een wezenlijk onderdeel van onze bedrijfsstrategie.”

Samenvatting

In een grote praktijkproef in gerbera is vastgesteld dat het lichtniveau warmte-neutraal en efficiënt is te verhogen met LED-installaties. Er zijn meerdere spectra beproefd, die vergelijkbaar presteerden. Energiezuinige standaardarmaturen met 95% rood en 5% blauw licht hebben daarom de voorkeur. Omdat er in vergelijking met zwaardere SON-T installaties geen warmte (met CO2) hoeft te worden afgevoerd via de luchtramen, is een hybride-installatie duurzamer en maakt deze een grotere productiestijging mogelijk.

Tekst en beeld: Jan van Staalduinen.

Gerelateerd

Gelijkmatig kasklimaat van groot belang bij gerberateelt

Gelijkmatig kasklimaat van groot belang bij gerberateelt

De buurbedrijven Kwekerij Antonia en Topline Gerbera in Tuil werken samen op energiegebied. Beide hebben gekozen voor investeringen in apparatuur om Het Nieuwe Telen te realiseren: luchtbehandelingskasten met slurven op het ene bedrijf, verticale ventilatie op het andere.

Topline Gerbera (Jan, Willy en Rino Mans) is vorig jaar neergestreken aan de rand van het tuinbouwgebied van het Gelderse Tuil, omdat ze in het extensiveringsgebied van Hedel op doodlopend spoor waren beland. Pal daarnaast zit Kwekerij Antonia (Frans en Andrea Mans), die hun familie zeven jaar geleden om dezelfde reden was voorgegaan. Dit bedrijf zat klem in Zuilichem.

Het feit dat Jan en Frans broers zijn, heeft het ongetwijfeld gemakkelijker gemaakt om meteen bij de eerste verhuizingsplannen over samenwerking te gaan praten, op energiegebied en bij de afzet. “Wij hadden een vrij grote WKK en zij stonden voor de keuze om een nieuwe te kopen, of de oude – met een kleinere capaciteit – uit Hedel mee te nemen”, vertelt Frans Mans. “Omdat twee jaar geleden al duidelijk was dat het gasverbruik op termijn moet minderen, moest je wel serieus nadenken of je wel in een gasgestookte machine met minimaal tien jaar afschrijvingstermijn zou investeren.”

Toekomstgericht

Er is besloten om de warmte-, elektra- en CO2-voorziening van beide bedrijven te koppelen en die in te vullen met de bestaande WKK’s, aangevuld met ketels voor werkelijk koude periodes. De WKK-capaciteit is krap aan en dat is een bewuste keuze. “Als je een grote capaciteit hebt, houd je altijd warmte over, terwijl het juist onze bedoeling is om op de warmte te besparen”, geeft hij aan.

Resultaat van de keuze is dat ze een klein deel stroom in moeten kopen en soms gebruik maken van zuivere CO2. In de zomer draait de kleinste WKK voor de CO2. Afgelopen winter was de elektriciteit weer prijzig en zou een groot WKK-vermogen juist geld hebben opgeleverd, maar spijt van hun keuze hebben ze niet. Het oog is op de toekomst gericht.

Meer gelijkheid

De nieuwbouw in Tuil (3,5 ha) maakte het voor Topline Gerbera mogelijk om elke willekeurige kasinrichting te kiezen. “We hebben daar lang over nagedacht en uiteindelijk gekozen voor een systeem van K&M Installaties met luchtbehandelingskasten in de gevels en slurven onder de goten”, vertelt Rino Mans.

Het grootste deel van de dag zorgt het systeem alleen voor recirculatie. Het haalt warme kaslucht boven aan de gevel weg en stuurt die door de slurven onder het gewas. Daardoor is de temperatuur- en vochtverdeling in de kas beter. “Het systeem zorgt voor overdruk in de kas en ook dat geeft meer gelijkheid. En omdat je de warme lucht van bovenuit de kas haalt, kun je de buisrailverwarming lager instellen en sneller afbouwen”, vertelt Rino Mans.

Deels als verwarming

Dat gelijkmatige kasklimaat ziet hij als belangrijkste reden om een vorm van Het Nieuwe Telen op te pakken. “We hebben hier drie schermen: energie, verduistering en zonnedoek. We kunnen door het luchtbehandelingssysteem langer schermen en de ramen langer dicht houden”, zegt hij. Ervaring in de zomer is er overigens nog niet; het bedrijf draait pas sinds augustus.

De luchtbehandelingskasten kunnen ook droge buitenlucht aanzuigen. Die wordt via een warmtewisselaar op de goede temperatuur gebracht; de uittredende kaslucht draagt zijn warmte via een lucht-lucht systeem over. “Maar je kunt de lucht ook uit de cv verwarmen. Dat gebeurt in een verwarmingsblok met retourwater uit de buisrail”, vertelt installateur Aad Lamers. Zo functioneert het luchtbehandelingssysteem dus deels als verwarming en dat bespaart op de inzet van de buisrail.
“Nu sturen we het systeem met de Priva-klimaatcomputer op vochtdeficit”, vertelt Rino Mans, “maar we willen op absoluut vocht gaan sturen. Vooral als het koud is, breng je dan minder lucht in en dat bespaart energie.”

Kleine klimaatverschillen

Oom en buurman Frans Mans stond zeven jaar geleden, toen hij verhuisde en een bestaand rozenbedrijf overnam, ook voor de keuze hoe hij de klimaatbeheersing zou invullen. “We hebben geen groeibuizen aangeschaft, wat toen wel gebruikelijk was in de gerberateelt, maar kozen voor verticale ventilatie met de Nivolator”, vertelt hij. Die trekt lucht omhoog en werpt hem in een kegelvorm weer naar beneden waardoor menging ontstaat.

Metingen wezen echter uit dat de temperatuur- en vochtwaardes toch nog niet altijd optimaal waren. Daarop is het systeem doorontwikkeld tot de Nivolution van Nivola: een stelsel met twee soorten ventilatoren. De ene haalt lucht van boven het dichte scherm naar beneden en verspreidt die via een uitstroomplaat horizontaal. De Nivolatoren die 5 à 7 meter verderop hangen, pikken die koude, droge luchtstroom op en mengen hem met warme lucht. Metingen van onderzoeker Peter van Weel hebben uitgewezen dat de klimaatverschillen hooguit 1 à 2ºC bedragen en dat de droge lucht actief in het gewas wordt gebracht. Tot nu toe is deze kwekerij de enige in Nederland met dit systeem. In Canada zijn er al meer verkocht.

Etmaaltemperatuur

Mans heeft één afdeling met dit systeem en eentje zonder en kan dus een vergelijking maken. “In de afdeling met de verticale ventilatoren is het ’s winters gemakkelijker het scherm 100% dicht te houden en toch de verdamping te sturen. In de andere afdeling proberen we vochtproblemen te voorkomen met een kier. Maar dan krijg je temperatuur- en vochtverschillen en je raakt veel warmte kwijt”, zegt hij. De bedoeling is om op den duur het systeem over de hele tuin uit te breiden.

Ook ’s zomers zijn er voordelen: “Tijdens het verduisteren beschik je met dit systeem over een grote koelcapaciteit. Je haalt de droge lucht van boven het scherm naar beneden en dat heeft tot gevolg dat de plant beter koelt. Je ziet daadwerkelijk verschillen in ruimtetemperatuur tussen de afdelingen: die met de Nivolution ligt 2 tot 4ºC lager. In de zomer wordt de etmaaltemperatuur vaak te hoog. Daardoor is de uitgroeiduur te kort, wat resulteert in korte stelen en kleine bloemen. Alles wat je kunt doen om de etmaaltemperatuur omlaag te brengen, werkt dan positief uit”, zegt hij.

Kier in het scherm

Er zitten wel grenzen aan de mogelijkheden, geeft hij aan. Met name in de herfst bij warme nachten en een hoge luchtvochtigheid. “Als het ’s nachts buiten 12ºC is en binnen wil je 14ºC realiseren bij gesloten scherm, terwijl de grond nog warmte nalevert, lukt dat niet met de ventilatoren. Dan is een kier in het scherm trekken toch goedkoper en gemakkelijker. De luchtuitwisseling is dan vele malen groter.”

Onder zulke omstandigheden is het ook met het slurvensysteem lastig om het klimaat goed te krijgen, geeft Rino Mans aan. Dan resteert toch een kier in het scherm trekken en de klimaatongelijkheid voor lief nemen.

Samenvatting

Twee gerberabedrijven werken samen op het gebied van energie en afzet: warmte, elektra en CO2 zijn gekoppeld. De WKK-capaciteit is bewust krap gekozen. Ze hanteren beide een vorm van Het Nieuwe Telen, waarbij een gelijkmatig kasklimaat de eerste motivatie is. Het ene bedrijf heeft luchtbehandelingskasten en slurven, het andere een verticaal ventilatiesysteem, waarbij de ventilatoren meters uit elkaar hangen – het is het enige in Nederland met dit systeem.

Tekst: Tijs Kierkels.
Beeld: Wilma Slegers.

Gerelateerd

‘Niemand weet hoe het zal gaan na de Brexit’

‘Niemand weet hoe het zal gaan na de Brexit’

Ruim een maand voor de geplande Brexit is de onzekerheid groot. Erik Groenewegen, verantwoordelijk voor de afzet van Van Veen Gerbera is net terug uit Engeland waar hij namens telersvereniging Colours of Nature overleg heeft gehad met afnemers. “Niemand durft te voorspellen hoe het straks zal gaan.”

Ongeveer de helft van de geproduceerde bloemen van Van Veen Gerbera, met twee vestigingen in De Lier, gaat via de telersvereniging richting Engeland. Ze richten zich met een deel van het assortiment speciaal op de Engelse smaak, dat wil zeggen veel roze en paars.
Groenewegen heeft twee dingen opgepikt tijdens zijn bezoek: “Mensen zijn de hele discussie over de Brexit zat. En van de andere kant is de situatie nog net zo onduidelijk als een jaar geleden.”

Douanepapieren

Het overgrote deel van de afzet gaat via de tussenhandel. Die zal te maken krijgen met douaneperikelen. “Voor het kleine deel dat we direct aan de retail leveren, zullen we de douanepapieren zelf moeten regelen. Maar dat is dan ook het enige wat je kunt doen”, zegt hij.
De algemene verwachting bij een harde Brexit is chaos aan de grens in de eerste weken, als gevolg van de slechte voorbereiding van Engelse kant. “Je hoopt dat het daarna weer normaal op gang komt”, zegt Groenewegen.
Omdat iedereen belang heeft bij een soepele handel zullen alle partijen naar de best mogelijke oplossing zoeken. De bal ligt wat dit betreft dus niet bij de teeltbedrijven.

Wisselkoers cruciaal

Grote onzekerheid ligt echter bij de wisselkoersen. “Wat doet het pond ten opzichte van de euro? Als de koers instort, zullen mensen minder bloemen gaan kopen. De afnemers willen daarom zo efficiënt en goedkoop mogelijk bloemen in de winkel kunnen aanbieden.” Maar van prijsdruk vooraf is nog niets te merken. De Valentijnafzet is juist heel goed verlopen, geeft hij aan.
Ruim een jaar geleden heeft Van Veen Gerbera zich bezonnen op de afzet richting Engeland. “We willen de focus meer naar andere landen richten om niet al te afhankelijk te zijn van de Brexit. Maar dat is een proces dat tijd kost. Ik zou eigenlijk niet weten wat we verder voor moeten bereiden. Het is best wel spannend.”

Tekst: Tijs Kierkels. Foto: Wilma Slegers.

Gerelateerd

Gerbera voorloper in sierteelt in modelmatig teelt optimaliseren

Gerbera voorloper in sierteelt in modelmatig teelt optimaliseren

Al enige jaren wordt er gewerkt aan het optimaliseren van het groeimodel Gerbera. In eerste instantie, zo’n vijf jaar geleden, is er door de gewascoöperatie Gerbera en Wageningen University & Research businessunit Glastuinbouw een ‘matlab versie’ gebouwd, waarbij telers bepaalde scenario’s qua teeltstrategie konden laten doorrekenen.

Omdat dit model niet webbased was – niet ondersteund werd met live klimaatdata van de teler uit LetsGrow en gewasregistratie gegevens uit FloriFocus – is er twee jaar geleden besloten om een online versie groeimodel Gerbera 2.0 te laten ontwikkelen. Dit gebeurt in samenwerking met B-Mexx, gewascoöperatie Gerbera en FloriConsultGroup.

Scenario’s berekenen

Deze nieuwe onlineversie biedt veel meer actualiteit en interactiviteit met het bestaande klimaat en het bestaande gewas. Veel beter nog dan met het oude model, kunnen telers nu zelf diverse scenario’s berekenen. Dit kan zijn wat het effect is van het (tijdelijk) verlengen of verkorten van de daglengte, verhogen van CO2-capaciteit, verhogen van lichtniveau, enzovoort. Realtime kan nu een betrouwbare berekening tot het einde van de teelt worden gemaakt, van het effect van bepaalde veranderingen in teeltstrategie. Hierbij gaat het niet zozeer om kleine aanpassingen, zoals dagelijkse klimaataanpassingen doorrekenen, maar veel meer veranderingen die ten doel hebben structureel de kwaliteit of productie voor een bepaalde periode te verhogen.

Klaar voor gebruik

Voor een betrouwbare berekening binnen het onlinemodel, is het nodig dat de teler op zijn eigen bedrijf van één of meerdere rassen, wekelijks een aantal kengetallen registreert, die dienen als data input voor het model. Deze gewasregistratie, FloriFocus, draait inmiddels al zo’n vijf jaar en we zien dat het model daarmee steeds meer waarde voor de gerberatelers krijgt. Ongeveer 25 gerberabedrijven werken nu met dit programma om hun vierwekelijkse teeltstrategie te bepalen. Daarnaast kan een teler de data uploaden in het Groeimodel 2.0 als hij hiermee wil gaan werken.
Inmiddels is het vernieuwde groeimodel klaar voor gebruik in de praktijk. Wel zal het continu moeten worden gevoed met actuele data van onder andere assimilatiekarakteristieken van nieuwe rassen die geteeld gaan worden. Gerbera is daarmee een voorloper in de sierteelt als het gaat om modelmatig de teelt verder optimaliseren.

Tekst: Marco de Groot, FloriConsultGroup.

Gerelateerd

Hoos heeft zelfs de goten losgetrokken van het kasdek

Hoos heeft zelfs de goten losgetrokken van het kasdek

Een maand nadat een korte, hevige windhoos kwekerij Van der Wilt Gerbera’s in Mijdrecht in het hart trof, maakt Aad van der Wilt de balans op “Het is veel erger dan we aanvankelijk dachten, maar gelukkig zijn er geen gewonden gevallen”, vertelt hij. Als hij de camerabeelden terugkijkt ziet hij hoe de hoos met ongekende kracht toesloeg, terwijl de medewerkers net 38 seconden daarvoor naar de bedrijfsruimte liepen.

Daags na de natuurramp is de familie begonnen met het inventariseren van de schade. Aanvankelijk leek het erop dat een deel van de teelt nog kon worden gered, maar dat bleek niet mogelijk. De verwoesting was zo groot dat het niet mogelijk was om delen van de kas af te schermen. De planten van de eigen veredeling zijn tijdelijk ondergebracht bij Florist in de Kwakel. De rest van het gewas ging verloren.
Op de 3,2 ha grote kwekerij zijn 8.000 ruiten gesneuveld. Een kwart van de oppervlakte is dusdanig ontzet dat er niets ander op zat dan slopen. “Ook de verzekeraar reageerde verbaasd, want de kracht is zo groot geweest dat de goten van de poten en het kasdek zijn gerukt. Dat hadden zij nog niet eerder gezien”, vertelt Van der Wilt. Daarom worden er nu 24 nieuwe poten geplaatst en gesteld.

Teeltsysteem intact

Een groot deel van het teeltsysteem is nog intact en nog geschikt om opnieuw te gebruiken. Dat maakt het schoonmaken en opvegen van het glas erg gecompliceerd. “Steeds als je denkt dat er een deel schoon is, kom je weer glas tegen”, legt de teler uit. Dit schoonmaken is overigens uitbesteed. “In de eerste week na de storm waren niet minder dan 75 mensen daarmee bezig.” Er ligt nog voldoende werk voor de vaste medewerkers om de kwekerij weer in goede conditie te brengen. Ook het opnieuw beglazen is in volle gang.

Geen moederdagpiek

Volgens de planning komen de nieuwe planten in week 21-22. Als de start vlot verloopt komt de oogst rond week 30 weer op gang. “Dat is een hele vreemde gewaarwording”, vindt Van der Wilt. “Normaal gesproken zijn we nu volop bezig met de voorjaarsplanning en de piek rond Moederdag. Die gaan we dit jaar missen. We zijn met heel andere zaken bezig.”
Aad, Berna en hun kinderen Joris en Tessa hebben veel steunbetuigingen ontvangen. Dat heeft hen goed gedaan. “We komen hier zeker weer bovenop, want onze kwekerij heeft perspectief voor de toekomst.” Van der Wilt was het voorzitterschap van ‘Kom in de kas’ al aan het afbouwen, maar zal dit jaar zijn bestuurlijke taak voortzetten.

Tekst: Pieternel van Velden.





Gerelateerd