Gerberakwekerij werpt licht op bruikbaarheid LED naast SON-T

Gerberakwekerij werpt licht op bruikbaarheid LED naast SON-T

Na een vol belichtingsseizoen met meerdere lichtrecepten heeft gerberakwekerij Holstein Flowers een antwoord op de vraag hoe je het lichtniveau efficiënt en duurzaam naar een hoger niveau kunt tillen. Hans van Holstein ziet perspectief in hybridebelichting met SON-T aan de basis en LED’s als flexibele, warmte-neutrale aanvulling. “In de overgangsmaanden kunnen we daarmee eerder starten en later eindigen.”

Familiebedrijf Holstein Flowers omvat ruim 10 ha gerberateelt, verdeeld over twee locaties in De Lier. Er wordt al jaren in eigen beheer veredeld; 80% van de 120 geteelde rassen komt uit de eigen veredelingskeuken. Voor de uitgifte en vermeerdering van niet-exclusieve rassen werkt het bedrijf samen met Florist uit De Kwakel.

Groeilicht is in de gerberateelt niet meer weg te denken. Tot nu toe gebruiken telers SON-T installaties, die behalve licht ook stralingswarmte afgeven. “Warmte van boven kan het gewas goed gebruiken”, aldus Hans van Holstein. “Wanneer je naar hogere lichtniveaus wilt – die beweging is duidelijk gaande – kan het te veel van het goede worden. Zwaarder belichten met uitsluitend SON-T creëert dan op veel momenten een warmteoverschot en wat je te veel hebt, moet via de luchtramen worden afgevoerd. Dat ervaren wij al sinds 2016, toen de installatie op deze locatie is verzwaard van 110 naar 200 µmol/m2/s. Warmtevernietiging staat haaks op ons streven om duurzaam te produceren. Bovendien gaat daarbij CO2 verloren, wat ten koste gaat van de fotosynthese. Voor onze tweede locatie zouden we daarom graag een andere oplossing willen en dan kijk je automatisch naar LED’s.”

Zelf oppakken

LED-lampen stralen nauwelijks warmte uit en zouden een efficiënter en duurzamer alternatief kunnen zijn om – als aanvulling op SON-T – een hoger lichtniveau te realiseren. Met de toepassing in de gerberateelt is echter nauwelijks ervaring opgedaan. Van Holstein: “Er zijn wat experimenten gedaan bij een collega en bij Wageningen University & Research in Bleiswijk, maar die hebben niet geresulteerd in een heldere, eenduidige aanbeveling. Vorig jaar hebben wij daarom zelf een onderzoek opgezet.”

De jonge ondernemer mocht de kar zelf gaan trekken. Hij benaderde Signify als licht-technisch partner, betrok gerberaspecialist Martin van der Mei van Flori Consult Group bij het project en liet zich ook adviseren door onderzoeker en HNT-deskundige Arie de Gelder. In gezamenlijk overleg werd een omvangrijke proef opgezet in een volledige klimaatafdeling.

Proefopzet

“Naast de referentieafdeling met 200 µmol/m2/s SON-T zijn er drie hybridevarianten geïnstalleerd”, vertelt Plant Specialist horticulture Leontiene van Genuchten van Signify. “Het aandeel SON-T was in alle gevallen 110 µmol/m2/s. Dat is met verschillende LED-spectra aangevuld tot 200 µmol/m2/s: via standaardarmaturen met 95% rood en 5% blauw licht, een variant met wat meer blauw voor een mogelijk compactere groei en een variant met een klein aandeel verrood licht, dat de strekking zou kunnen bevorderen.”

In elk van de vier objecten stonden elf rassen in afgebakende telveldjes. De proef liep van 1 oktober tot 1 mei. De installaties in beide afdelingen liepen volledig synchroon, dus er werd met de hybride-installaties steeds ‘volle bak’ belicht.

Resultaten

“In de proefafdeling zagen we verschillende reacties per cultivar”, vervolgt Van Holstein. “De verschillen waren echter klein ten opzichte van de referentieafdeling. De algemene conclusie is dat ieder lichtspectrum behoorlijk goed functioneert.”

In het midden van de proefafdeling was de planttemperatuur gemiddeld iets lager dan aan de randen en in de referentiekas. Het takgewicht kwam daardoor op die plaats wat hoger uit. Per saldo was er een bescheiden meeropbrengst ten opzichte van de referentie, omdat de luchtramen langer gesloten konden blijven er meer CO2 in de kas bleef. “Met een aangepaste strategie kun je een hogere meeropbrengst realiseren”, vermoedt de gerberateler. “Op grond daarvan gaat onze voorkeur uit naar lichtverhoging met het standaard LED-armatuur, want dat is de meest efficiënte optie.”

Aangepaste strategie

De aangepaste strategie betreft het inzetten van de LED-installatie in de flankmaanden aan het begin en het einde van het belichtingsseizoen. “Daarmee kun je ten opzichte van volledig SON-T een verschil maken”, zegt Van Holstein. “In die overgangsperioden is er een behoorlijke natuurlijke instraling, waardoor er weinig behoefte is aan stralingswarmte vanuit de lichtinstallatie. Een SON-T installatie blijft in dergelijke perioden vaak onbenut, ook wanneer het extra licht welkom zou zijn. Met een hybride-installatie kun je dit dilemma omzeilen. Als er warmte genoeg is en licht te weinig, kun je alleen de LED-installatie aanzetten. Vooral in het najaar levert dat extra belichtingsuren op, dus productie- en kwaliteitswinst.”

Goed mee te telen

Gerberaspecialist Martin van der Mei begeleidde de proef en is blij met de resultaten. “Het maakt een beter onderbouwde keuze mogelijk voor telers die naar een hoger lichtniveau willen”, zegt hij. “We moeten constateren dat er nog veel vragen open staan. Vanuit de gewascoöperatie Gerbera heb ik geen signalen ontvangen dat er nieuw onderzoek naar groeilicht in gerbera op stapel staat, dus we zullen ons voorlopig met de huidige kennis moeten behelpen.”

De consultant stelt vast dat er met hybride-installaties goed valt te telen. Wanneer dat overdag een iets lagere kastemperatuur oplevert, kan er in de nacht onder gesloten doek een wat hogere temperatuur worden aangehouden. “Daarmee is de kous echter niet af”, vervolgt hij. “Een hogere nachttemperatuur vraagt ook om een lagere dagtemperatuur en dat leidt tot een hogere vochtigheid. Welk effect heeft een lagere dagtemperatuur op de assimilatie? Wat betekent dat voor de vochthuishouding van het gewas en de kas? Kan je het tekort aan stralingswarmte zo maar compenseren met meer buiswarmte? En een hogere nachttemperatuur zorgt voor meer dissimilatie. Wat betekent dat voor de energiehuishouding van de plant?”

Verhoudingen lichtkleuren

Van der Mei bevestigt dat de verschillende lichtrecepten geen significante verschillen teweegbrachten in compactheid, bloemproductie, bloemdiameter en strekking. Plantbelasting, bloemafsplitsing en uitgroeiduur werden bijgehouden in FloriFocus. Daaruit kwamen evenmin structurele verschillen naar voren. “Misschien hadden we de verhoudingen tussen de lichtkleuren nog wat scherper mogen stellen”, merkt hij op. “Wat de strekking van de bloemsteel betreft zou het ontbreken van internodiën ook invloed kunnen hebben.”

Leontiene van Genuchten: “In dit project is de belichting toegepast in aanvulling op het daglicht. De grotere hoeveelheid daglicht heeft veel invloed op wat de plant uiteindelijk aan lichtspectrum en -hoeveelheid ontvangt. Wanneer je in de avond of nacht gaat belichten, dus zonder daglicht, is het gewas met specifieke lichtrecepten mogelijk directer te sturen. Voor het efficiënt toepassen van dergelijke stuurlichtstrategieën ontbreekt nu nog de benodigde kennis.”

Terugverdientijd

Op grond van de onderzoeksresultaten en ondanks de vele nog openstaande vragen hebben de vennoten de intentie om op de tweede locatie met LED’s te verzwaren. “Het terugverdienplaatje is nog niet uitgewerkt, maar wij vinden hoe dan ook dat deze optie het beste bij ons past”, stelt Van Holstein.

“Ten eerste kunnen wij met LED’s in de flankmaanden eerder starten en later eindigen zonder een warmteoverschot te creëren”, zo vervolgt hij. Dat maakt een hogere productie mogelijk. “Daarnaast hoeven we, als we voluit belichten, in principe geen warmte en CO2 af te voeren, waardoor we het hoge productieniveau beter kunnen volhouden. Last but not least is het energetisch de meest efficiënte optie. Duurzaam telen vormt een wezenlijk onderdeel van onze bedrijfsstrategie.”

Samenvatting

In een grote praktijkproef in gerbera is vastgesteld dat het lichtniveau warmte-neutraal en efficiënt is te verhogen met LED-installaties. Er zijn meerdere spectra beproefd, die vergelijkbaar presteerden. Energiezuinige standaardarmaturen met 95% rood en 5% blauw licht hebben daarom de voorkeur. Omdat er in vergelijking met zwaardere SON-T installaties geen warmte (met CO2) hoeft te worden afgevoerd via de luchtramen, is een hybride-installatie duurzamer en maakt deze een grotere productiestijging mogelijk.

Tekst en beeld: Jan van Staalduinen.

Gerelateerd

FloriWorld wordt een internationale publiekstrekker

FloriWorld wordt een internationale publiekstrekker

De realisatie van FloriWorld is begonnen, de spa staat in de grond. Het nieuwe ‘experience center’, dat gedragen wordt door Royal FloraHolland, Bloemenbureau Holland en de Dutch Experience Group, moet toeristen en dagjesmensen vanaf voorjaar 2020 onderdompelen in de wereld van bloemen en planten. Conceptontwikkelaar Bert Kranendonk is zo overtuigd van het toekomstige succes, dat hij niet aarzelde om er ook zelf in te investeren.

“FloriWorld wordt een aantrekkelijke mix van verwondering, bewondering en verrassing”, belooft Kranendonk. “Je beleeft een interactieve en gepersonaliseerde ontdekkingstocht door de wereld van bloemen en planten en leert hoe bloemen en planten bijdragen aan welzijn en gezondheid. Bewustwording en beleving versterken elkaar, waardoor het je persoonlijke leven verrijkt. Daarnaast versterkt het de top of mind positie van bloemen en planten bij de bezoekers. Last but not least is het een prachtig visitekaartje en ontmoetingscentrum voor bedrijven uit de sector en hun relaties.”

Lange aanloop

Achter de schermen is jaren gewerkt om het idee van een consumentenattractie rond bloemen en planten te verkennen, uit te werken en levensvatbaar te maken. De oorspronkelijke initiatiefnemer, Waterdrinker uit Aalsmeer, concludeerde al snel dat het haar organisatorische draagkracht te boven ging. KondorWessels Projecten en Royal FloraHolland namen het stokje over en lieten Hillenraad Partners de business case analyseren. Er moest een exploitant worden gevonden, investeerders en een bank die vertrouwen had in het initiatief. Vervolgens moesten de gemeente en de achterban van FloraHolland zich achter de plannen scharen.

Persoonlijke ontdekkingstocht

“Het is allemaal gelukt en ik had eerlijk gezegd ook niet anders verwacht”, vervolgt Kranendonk. “Bloemen en planten zijn een icoon van Nederland. De Keukenhof trekt in een paar maanden tijd meer dan een miljoen bezoekers uit alle delen van de wereld. FloriWorld is niet aan seizoenen gebonden en biedt jaarrond ervaringen en attracties. Op basis van zijn of haar persoonlijke wensen en voorkeuren creëert iedere bezoeker zijn eigen ontdekkingstocht, met als een van de hoogtepunten een virtuele rondvlucht op de rug van een bij. Daarnaast laten we op bijzondere wijze zien hoe de Nederlandse sierteeltsector functioneert.”

Volwassen beleving, volwassen prijs

Kranendonk maakte naam als bedenker van o.a. de Heineken Experience in Amsterdam, Futureland op de Maasvlakte, Afsluitdijk Wadden Center op Kornwerderzand en Sow to Grow in Enkhuizen, dat in het teken staat van plantwetenschappen. FloriWorld is de nieuwste loot aan de stam van zijn bureau Kexcom en de Dutch Experience Group, waarin hij samen met zakelijk partner Theo op de Hoek participeert. DEG is tevens aandeelhouder in het op 29 miljoen euro begrote indoor attractiepark, samen met Royal FloraHolland en Bloemenbureau Holland. De ‘experience director’ heeft alle vertrouwen in een positief rendement. “Wanneer je een volwassen beleving aanbiedt, rekent de bezoeker op een volwassen toegangsprijs. De tickets gaan minimaal 18 euro kosten en bij de paar honderdduizend bezoekers waar wij op mikken levert dat zwarte cijfers op. Die aantallen gaan we halen, let maar op.”

Tekst: Jan van Staalduinen.

Gerelateerd

Royal FloraHolland neemt 50% belang in Blueroots

Royal FloraHolland neemt 50% belang in Blueroots

FloraHolland neemt een 50% belang in Blueroots, waarmee een joint venture van start gaat. De joint venture wordt gezien als een gezamenlijke investering in het versterken van de internationale concurrentiepositie van de Nederlandse sierteelt.

Via Blueroots zullen deelnemende handelsbedrijven rechtstreeks worden aangesloten op het digitale systeem van FloraHolland, dat bestaat uit Floriday, FloraMondo en FloraXchange. Het volledige aanbod wordt op deze manier via Blueroots gekoppeld aan de ERP-systemen van de deelnemende handelsbedrijven, waardoor aangesloten handelsbedrijven snel en direct aanbod kunnen ophalen en inkopen.

API-koppeling

Het effect van de joint venture is dat de afzetmogelijkheden via Floriday voor kwekers verder toenemen. Daarnaast krijgen zij meer inzicht waar hun producten precies zijn verkocht. Dit is de waardepropositie waar Blueroots ooit mee van start is gegaan. Data-uitwisseling door de keten heen is straks op moderne wijze mogelijk, via de application programming interface (API) structuur die door Floriday als standaard uitgerold gaat worden. De handelsbedrijven achter Blueroots krijgen via deze samenwerking toegang tot het volledige aanbod in bloemen en planten, en een moderne digitale API-koppeling.

Vernieuwingen

Daarbij hebben die bedrijven via de API ook toegang tot vernieuwingen die op het platform ontstaan, zoals de dienst ‘Leveren uit Voorraad’. Deze diensten zijn dan straks zowel via de schermen in FloraMondo als in FloraXchange toegankelijk, maar ook direct vanuit de ERP-pakketten van de handelsbedrijven. Uitgangspunt hierbij is een voor de markt zo sterk mogelijke, efficiënte en internationale digitale marktplaats.

Bron: Royal FloraHolland.

Gerelateerd

Dümmen Orange slaat eerste paal nieuw Breeding Technology Centre in De Lier

Dümmen Orange slaat eerste paal nieuw Breeding Technology Centre in De Lier

Op 1 november zijn de bouwwerkzaamheden voor het nieuwe Breeding Technology Centre (BTC) van Dümmen Orange van start gegaan. Met het slaan van de symbolische eerste paal leidde Agnes van Ardenne, burgemeester van de gemeente Westland, de bouwperiode van het onderzoeksgebouw in.

De bouw van het BTC neemt ongeveer elf maanden in beslag. Wanneer het moderne onderzoekscomplex af is, brengt Dümmen Orange al haar onderzoeksfaciliteiten (laboratoria en kantoren) op het gebied van technologie en kenmerkonderzoek in het gebouw onder.

Groot

Met de realisatie van het BTC kan Dümmen Orange de veredelings- en selectieprocedure aanzienlijk versnellen. Het nieuwe Breeding Technology Centre wordt namelijk een van de meest geavanceerde en grootste laboratoriums voor sierteeltonderzoek ter wereld. Het gebouw telt drie verdiepingen met een totale oppervlakte van 4.000 m² en biedt faciliteiten voor onderzoek op het gebied van fytopathologie, genetica, genomica, weefselcultuur, celbiologie, plantenfysiologie en diagnostiek.

Onderzoeksprogramma

Het onderzoeksprogramma dat in het BTC gaat plaatsvinden, richt zich op eigenschappen met een toegevoegde waarde voor de sierketen, zoals resistenties, verbeterde houdbaarheid en een hogere opbrengst. Het veredelingsbedrijf gebruikt daarbij onder andere technologieën die de efficiëntie van veredelingsprocessen verhogen door middel van moleculaire veredeling, efficiënte evaluatie van positieve eigenschappen en analyses met betrekking tot de genetische diversiteit. Verder gebruikt de veredelaar ook technologieën die de veredeling versnellen door het kruisingswerk te optimaliseren en teeltcycli te verkorten.

‘Kans voor aantrekken talent’

Van Ardenne benadrukte in een toespraak bij het slaan van de eerste paal het belang van Research & Development voor de toekomst van de glastuinbouwbranche. “Dit is de plaats waar het wonder van de techniek en het wonder van de natuur samenkomen. Geweldig om te zien dat een wereldwijd opererend bedrijf als Dümmen Orange investeert in het Westland, een schitterende kans om talent aan te trekken en te ontwikkelen.”

‘Waardevol voor de toekomst’

Bestuursvoorzitter van Dümmen Orange Jean-Baptiste Wautier sloot zich aan bij de woorden van de burgemeester. “Wij zijn enthousiast dat we dit Breeding Technology Centre mogen bouwen; het is uiterst waardevol voor een solide toekomst van ons als toonaangevend veredelingsbedrijf. We hebben de juiste vaardigheden en de spirit om dit lab te bouwen en samen zorgen we dat dit langdurige project een groot succes wordt.”





Gerelateerd

‘De speelse planten groeien vanzelf weer aan’

‘De speelse planten groeien vanzelf weer aan’

Veel groener kan het niet. De ruim 21.000 vierkante meter kassen van Kwekerij Figaro uit Naaldwijk staan vol met decoratiegroen in vijf soorten. Vrijwel dagelijks worden de donkerste bladeren en stelen weggesneden om met name trouw- en grafboeketten bijzonder te maken of een speels volume te geven.

Inmiddels zijn tegenslagen als trendbreuk en economische crisis achter de rug en draait het bedrijf van Marcel van Santen op volle toeren. Via de bloemenveilingen vinden wekelijks zo’n 40.000 groene stelen de weg naar de Nederlandse en buitenlandse bloemist, waarbij het wollige takje de Asparagus Umbellatus Myriocladis met 20.000 stuks de helft voor zijn rekening neemt. Van deze soort is Figaro de grootste leverancier in ons land.

Het siergroen wordt jaarrond geleverd, waarbij de periode rond de feestdagen het meest hectisch is. “Snoeien is groeien, oftewel, de planten groeien vanzelf weer aan.” Alle gewassen staan meerdere jaren in de kas. En dat past ook bij het karakter van de Naaldwijkse teler. “Ik hoef niet steeds nieuwe en perfecte soorten te kiezen. Dat laatste lukt een teler nooit, dus je blijft altijd ongelukkig. Dit geeft rust.”

Tekst: Gert Janssen. Foto: Vidiphoto.