Houd kastemperatuur in de vroege afdelingen goed in de hand

Houd kastemperatuur in de vroege afdelingen goed in de hand

Na een relatief koel voorjaar, is de zomer aangebroken en we hebben inmiddels al diverse hete dagen en periodes achter de rug. Bij de beheersing van het kasklimaat in de zomer gaat het er bij cymbidium met name om de kas- en planttemperatuur in de hand te houden. Dit is zeker van belang in de vroege afdelingen en afdelingen met kerstbloei.

Als de takken nog klein zijn (< 5 cm), zal een te hoge kastemperatuur meestal niet tot directe schade leiden. Wel wordt de takuitgroei fors vertraagd, als de kastemperaturen hoger worden dan 26-27ºC. Langere periodes met hoge kastemperaturen leiden dus tot aanzienlijke bloeiverlating (soms zelfs meerdere weken bloeiverlating).
In de vroege afdelingen komt nu de takstrekking op gang. In dit stadium (taklengte 7-25 cm) zijn de takken veel gevoeliger voor te hoge temperaturen. Zelfs één dag met een te hoge kastemperatuur kan al leiden tot knoprui. Hierbij worden vaak de bovenste bloemen aan de tak afgestoten.

Zwarte neuzen, rode lippen

Tevens kan te hoge temperatuur tijdens de takstrekking leiden tot bloemen met ‘zwarte neuzen’ en ‘rode lippen’. Door de te hoge temperaturen worden de stuifmeelklompjes afgestoten, waardoor ze in een later stadium beschimmelen en zwart worden: zwarte neuzen. Tevens zorgt dit afstoten van de stuifmeelklompjes ervoor dat de bloemen zelf het verouderingshormoon ethyleen gaan produceren, waardoor de bloemlip rood verkleurt. Uit bedrijfsvergelijkend onderzoek is naar voren gekomen dat kastemperaturen van 27ºC of hoger, bij veel soorten leiden tot deze zwarte neuzen en rode lippen. Hierbij worden deze beide verschijnselen pas circa 7 tot 9 weken na de periode met te hoge temperatuur zichtbaar.

Warmtestraling

Het is dus van groot belang dat telers de kastemperatuur in de vroege afdelingen goed in de hand houden. Zorg voor een voldoende dikke krijtlaag op het dek (minimaal circa 50% scherming), om een groot deel van de warmtestraling buiten te houden. Met behulp van een nevelsysteem kan de kaslucht verder worden gekoeld. Let op: bij het gebruik van nevelsystemen gaat het er dus om de kastemperatuur in de hand te houden, en niet om een hoge RV en/of laag vochtdeficit te realiseren! Op bedrijven zonder nevelsysteem kan met korte broesbeurtjes met de regenleiding ook worden gekoeld. Voorkom hierbij dat water in de scheuten loopt, want dan kan scheutrot ontstaan.

Tekst: Gert Benders, Tuinbouwadviesbureau Van der Ende.

Gerelateerd

Wees goed voorbereid op extreem hoge temperaturen

Wees goed voorbereid op extreem hoge temperaturen

Qua teeltseizoen zit het eerste half jaar erop. Qua teeltproblemen zijn er geen bijzonderheden geweest. Prijstechnisch is dit seizoen tot nu toe wel dramatisch verlopen. Aangezien de rendementen zwaar onder druk staan, kan het zijn dat telers gaan bekijken waar ze kosten kunnen besparen voor de rest van het seizoen. Misschien dat daarom meer telers in de traditionele teelt gaan kiezen voor getopte planten. Omdat de planten altijd generatiever zijn, moet het snoeibeleid worden aangepast om een goede balans te krijgen in het gewas.

Het advies is om voldoende volume in de plant te krijgen en daarom eventueel een oksel hoger te beginnen om niet binnen één week na het planten bloei te hebben. Het is belangrijk om enkele setjes van vruchten te maken en afhankelijk van de plantdatum minimaal twee oksels leeg te maken.

In de hete zomer van 2018 hebben we gezien dat bij enkele rassen de eerste vrucht pas in de achtste tot zelfs de tiende oksel plaatsvindt. De extreem hoge vloer- en etmaaltemperaturen zijn hier de oorzaak van. Bij getopte planten zullen telers hier minder problemen mee krijgen. Overleg goed met de plantenkweker en rassenveredelaar wat te doen tijdens zulke hoge temperaturen om dit te voorkomen. De eerste zomerse, hete dagen hebben we alweer achter de rug en etmalen van meer dan 27ºC kwamen we in sommige delen van het land al tegen. Daar kunnen we er de komende weken nog meer van krijgen.

Vrij van bacteriën

Wat betreft de teelt komen we, ondanks de zeer hoge etmaaltemperaturen, weinig tot geen problemen tegen wat betreft brandkoppen en dergelijke. Pythium is wel een punt van aandacht; geef geen warm water (> 28-30ºC) mee. Maak de beurtgrootte hoger en spui eventueel leidingen voordat er weer wordt gedruppeld. Slangen moeten goed gezuiverd zijn van bacteriën en – als dit nog niet gebeurt – het is zeker te overwegen om waterstofperoxidemiddelen mee te geven. Maximaal zuurstof in het water voorkomt bovendien vele problemen. Het krijten van het kasdek is bij zulke extreme omstandigheden te overwegen, als er net is geplant of in de periode tot de eerste oogst.
De teeltwisseling bij de hogedraadtelers is al voorzichtig gestart, maar de meeste oppervlaktes zullen in de maand juli worden geplant. Overweging om in juli te gaan planten is vaak dat telers dan kunnen teruggaan naar bijvoorbeeld 2,25 tot 2,4 planten/m2.

Nieuw substraat

Tot nu toe hebben komkommertelers weinig problemen gekend met Mycosphaerella. Bij extreme weersomstandigheden en temperatuurschommelingen kunnen wel problemen ontstaan, bijvoorbeeld na onweersbuien. Zorg dat de ramen tijdig opengaan, zodat het vocht niet extreem kan oplopen. Maak de P-banden niet te groot en zorg dat de computer niet te lang regenstand aangeeft, terwijl het al droog is. Laat het vocht in de avonduren niet te snel en te hoog oplopen, met onvoldoende of geen uitwisseling van buitenlucht.

Verder blijft een goede, preventieve schimmelbestrijding een must, ondanks dat er momenteel in veel kassen meeldauwresistente rassen staan. Ook dit jaar zien we weer veel bedrijven die al Komkommerbontvirus hebben. Neem geen risico als er nogmaals moet worden geplant en kies voor rassen waar resistentie inzit. Bij hoge infectiedruk is het te overwegen om nieuw substraat te gebruiken in de laatste teelt.

Peter Schreurs.
Tuinbouwadviesbureau Innocrop Consulting.

Gerelateerd

‘Wees voortdurend beducht voor warme zomerperiode’

‘Wees voortdurend beducht voor warme zomerperiode’

Nu de zomermaanden zijn aangebroken, gaan de gedachten van menig teler af en toe terug naar de droge, hete zomer van 2018. Natuurlijk is het maar de vraag hoe warm de komende weken en maanden gaan worden, maar het is zeker zaak om lering te trekken uit de situatie van een jaar geleden. Bedenk dat ook een paar dagen met buitentemperaturen boven de 25oC al problemen kunnen geven met bijvoorbeeld neusrot.

Eén warme dag, zoals we die dit voorjaar af en toe al hebben gehad, is niet zo erg. Zijn het er meer dan is extra aandacht voor bemesting, watergift en klimaat van belang. Zomerse temperaturen vereisen extra alertheid bij rassen die gevoelig zijn voor neusrot. Het is zaak om de verdamping in de gaten te houden en te zorgen dat er voldoende calcium de plant in komt, met name naar de vruchten. Dat heeft met name betrekking op de belichte teelten, omdat het in dat gewas – met langere stengels – een grotere uitdaging is om voldoende calcium op de gewenste plekken te krijgen.

Recept

De beste mogelijkheden liggen op gebied van bemesting. Zo is het zaak om ammonium uit het bemestingsrecept te halen, omdat dit element te veel concurreert met calcium. Sowieso is het advies om meer calcium te doseren en minder kali. Ook het niveau van natrium en magnesium mag niet te hoog zijn, want ook dat zit de opname van calcium in de weg.

Warmte

In de strijd tegen hete, droge weersomstandigheden geeft het wegnemen van de warmte betere resultaten dan het inbrengen van vocht. Ik zie goede ervaringen met het aanbrengen van diffuse coatings. Dat geeft betere groei, zonder productieverlies. Je maakt het de plant namelijk iets makkelijker in een stressvolle periode. Er zijn niet veel telers die kiezen voor verneveling om vocht in het gewas te brengen, terwijl het gebruik van diffuse coatings wel een vlucht neemt; dat is veelzeggend. In de toekomst zie ik meer ‘custom made’ oplossingen door het gebruik van zomerschermdoeken.

Beducht

Samenvattend is het advies om beducht te zijn op een warme periode. We krijgen hoe dan ook ergens een week warm weer. Wees alert met de bemesting en pas het recept op tijd aan. Overweeg het gebruik van een coating, want daar heb je gedurende het zomerseizoen zeker profijt van.

Tekst: Willem Valstar, Stargrow Consultancy.

Gerelateerd

Hogere watervitaliteit juist door eenvoud

Hogere watervitaliteit juist door eenvoud

De zomer komt er weer aan. De temperaturen buiten en daardoor ook van het gietwater – die tot nu toe koel waren – lopen voorzichtig aan weer op. De producties nemen toe en de vakantieperiode breekt straks ook weer aan. Extra uitdaging om alle belangrijke processen in het vizier te houden. Het druppelsysteem is gevoelig en ontsnapt te vaak aan de aandacht.

Dat terwijl goed en vitaal gietwater de brede basis is voor een gezonde en vitale teelt. Uitdaging is om het druppel- en gietwatersysteem brandschoon te krijgen en te houden. Echter wel met een duidelijke restrictie; je moet dit wel op de meest vriendelijke manier zien te bereiken, zodat alles heel blijft!

Ziektegevoeligheid

Waar vervuiling in een druppelsysteem huist, zitten per definitie bacteriën en schimmels. Deze consumeren zuurstof en verlagen de pH van het water. Daarnaast wordt nitraat in het water ook als zuurstofbron gebruikt door de microben en daarmee omgezet in nitriet. Dat is een conserveermiddel dat de groei van bacteriën en schimmels afremt. Dat dit in het gietwatersysteem gebeurt is niet zo erg. Op het moment dat het nitriet in het wortelmilieu komt, remt het de ontwikkeling van het bodemleven waardoor de symbiose tussen plant en bodemleven niet tot een optimum komt. De vitaliteit van de plant blijft onder de maat met ziektegevoeligheid als gevolg.

Luchtbelletjes

Hoe dichter we bij de natuur kunnen komen in de technologische glastuinbouw, hoe meer balans er komt en hoe meer de strijd (bestrijding) op de achtergrond zal raken. Zo kan worden besloten om achter de systeem- of gietpomp, een venturi te plaatsen. Op dusdanige wijze dat er lucht wordt meegezogen. Deze methode doorbreekt het anaerobe van het gietwatersysteem. In de natuur stroomt water ook in contact met lucht. De luchtbelletjes in de leidingen ‘tikken’ vervuiling los, dat met de waterstroom mee naar buiten gaat. De luchtbelletjes zorgen er ook voor dat er een werveling ontstaat tijdens het stromen van het water. Hier vindt de hogere intelligentie van de natuur plaats, door deze werveling neemt de vitaliteit van het water op bijzondere wijze toe.

Plantvitaliteit

Door de hogere vitaliteit van het water blijft niet alleen het gietwatersysteem schoner, ook het bodemleven ontwikkelt zich beter en de mineralen komen hierdoor beter beschikbaar voor de plant. Dat resulteert in een gezonde plant, wat de ziektedruk weer reduceert.
Met deze eenvoudige en goedkope aanpak wordt een resultaat behaald dat de kracht en intelligentie van de natuur laat zien. De vitaliteit van het water ontstaat alleen met vriendelijke, natuurlijke principes. De meerwaarde komt terug in mooie producten waar de consument blij van wordt. Dit is een belangrijke reden om het teeltsysteem verder te ontwikkelen en zodoende de marktpositie te behouden. Let it flow!

Tekst: Theo van der Knaap, adviseur bedrijfsecologie.

Gerelateerd

‘Telen zonder stikstof is een illusie’

‘Telen zonder stikstof is een illusie’

Er is een tendens om minder stikstof te gebruiken in de teelt. Dat is goed want in de glastuinbouwteelten zijn we daar nooit zuinig mee geweest. In de voedingsoplossingen is het ruim aanwezig en de oude gebruiksnormen waren ook ruim (minimaal 1.000 tot wel 2.500 kg/ha/jaar).
Nu wordt het verbruik verminderd waarbij meerdere redenen worden genoemd.

Bij vruchtgroenteteelten op substraat zijn effecten op generatieve groei te verwachten. Meer recent worden redenen om weerbaarheid van het gewas genoemd: minder aantrekkelijk voor schimmels, bacteriën en minder aantrekkelijk voor bladluis. Er wordt ‘geëxperimenteerd’ met hogere chloride- en sulfaatniveaus. Proefnemers voegen bij die verlaagde giften ook ‘hulpmiddelen’ toe om de beschikbaarheid of opname van stikstof te vergroten.

Bemestingsregime

Zo af en toe komt er een verhaal voorbij waarbij het lijkt of de planten nauwelijks nog stikstof nodig hebben. In de glastuinbouw is het groeitempo echter hoog; we telen jaarrond en de temperaturen zijn doorgaans hoog. Het productieniveau in een kas ligt daarom ook hoog; veel hoger dan bij buitenteelten: het betreft zomaar een factor 5; voor sommige teelten nog hoger. Bij zulke productieniveaus hoort een goed bemestingsregime.

Voorraad

Stikstof is het belangrijkste element in de plant. In mmol/kg droge stof het element dat het meest aanwezig is, daarna volgen kalium, calcium en magnesium, telkens met ruwweg een factor 2 lager.
Zonder stikstof geen groei en bij te lage stikstofniveaus levert u onherroepelijk groei en productie in. Nu kan het zijn dat het groeimedium een voorraad stikstof bevat. Bijvoorbeeld meerjarige teeltmedia, die volop organische stof hebben opgebouwd, kunnen een aantal grammen per m2 hebben, maar meer is het ook niet.

Illusie

Kasgrond kan grote hoeveelheden stikstof bevatten. Dit kan oplopen tot duizenden kg/ha, afhankelijk van de bodemgesteldheid, de hoeveelheid organische stof, enzovoort. De huidige basismonsters van kasgrond laten dat zien. Deze hoeveelheid ligt vast in organische stof en bodemleven en is daarom beperkt beschikbaar. Het kan beschikbaar komen door compostering in de bodem, waardoor een kasgrond tientallen kg N per ha kan leveren. Bij biologische teelten zelfs behoorlijk meer en is het substantieel, maar bij veel teelten is dat enkele procenten van het totale benodigde.
In de glastuinbouw voeren we dus stikstof aan via meststoffen, hetzij via kunstmest, hetzij meststoffen van organische of biologische oorsprong, hetzij via organische stof. Het is een illusie om het zonder te kunnen.
We recirculeren wel ons drainwater of drainagewater, maar compleet circulaire tuinbouw, zonder inbreng van meststoffen van buitenaf in een kas is onmogelijk.

Tekst: Geerten van der Lugt, adviseur gewas, water en plantvoeding.

Gerelateerd