Het is nu de tijd van teeltwisseling bij veel vruchtgroentegewassen. Kassen worden schoongemaakt en gewasresten afgevoerd. Na een teelt met recirculatie van het drainwater springen telers ook zo voorzichtig mogelijk om met de laatste resten water uit de kas, zodat zij voorkomen dat er water met nutriënten wordt geloosd.

Toch, als je kijkt met de ogen van circulaire tuinbouw, zoals Stichting Innovatie Glastuinbouw (SIGN) dat doet, dan is er ook hier nog steeds wat te winnen. Maikel van den Berg schreef er vorig jaar ook al over in zijn column ‘Kringloopmest’ van augustus 2021. Meerdere bedrijven werken al aan dit dossier, met name aan stikstof, kali en fosfaat: ook aan terugwinning van nutriënten uit afvalstromen.

Veel blijft achter in gewasresten

Voor SIGN mocht ik een inventarisatie maken wat dat voor tuinbouwgewassen zou kunnen betekenen. Hiervoor werden cijfers van CBS, MPS, UO en gewasanalysedata gebruikt en vergeleken met marktdata van leveranciers. Globaal is dat voor de glastuinbouw zo’n 10.000 ton stikstof en 2.500 ton fosfaat per jaar.
De gewassen nemen nutriënten op en verdelen dat over de gewasonderdelen. Over alle gewassen heen gekeken blijkt dat ruim de helft van deze stoffen naar de oogstbare delen gaat (zoals vruchten en bloemen) en iets minder dan de andere helft in de gewasresten achterblijft. Er zijn stevige verschillen tussen de gewassen: bij bladgewassen en potplanten blijven logischerwijs veel minder gewasresten achter, bij snijbloemen hangt het af van de soort (bij gerbera veel, bij chrysant veel minder) en bij vruchtgroentegewassen in feite de hele plant.
Maikel vroeg zich onder andere af hoeveel meststoffen we in de container gooien. Nou, dat is dus behoorlijk wat.

Terugwinnen op afvallocaties of rioolwaterzuiveringsinstallatie

Wat achterblijft wordt als gewasrest in containers gegooid, bij grondteelten gedeeltelijk weer ingewerkt of bij de teeltwisseling in containers afgevoerd. Er is dus wel wat te winnen. Terugwinning van nutriënten uit de gewasresten is te overwegen, zoals enkele telers al met percolaatwater doen. Maar dit zou centraal op de afvallocaties kunnen gebeuren. Zelfs terugwinning van deze stoffen uit het geoogste product is mogelijk.
Via de riolen komt veel hiervan bij de rioolzuiveringsinstallaties terecht. Dat geldt niet alleen voor de glastuinbouw, maar voor alle gewassen die worden geteeld. Wat dat betreft hebben de rioolzuiveringen een rijke bron van nutriënten in handen. Aan de techniek om dat terug te winnen wordt al jaren gesleuteld. Het is tijd om daar echt werk van te maken.

Tekst: Geerten van der Lugt, adviseur gewas, water en plantenvoeding