Full LED is dichterbij dan je denkt. Die boodschap wil ik graag meegeven aan chrysantentelers. Hoewel zij op grote schaal investeren in intensivering van hun belichtingsinstallaties, gaat het nog vooral om hybridevormen met LED’s en SON-T-lampen. Logisch, maar is die combinatie ook verstandig?

In veel teelten, maar zeker ook in de chrysantenteelt, neemt LED-belichting op dit moment een grote vlucht. De praktijk investeert op grote schaal in LED. Alleen al in de chrysantenteelt zal het areaal met hybride belichting komende winter de 75 ha overschrijden. Tenminste, als de leveringsproblemen van de armaturen hier niet te veel roet in het eten gooien.
De noodzaak om te komen tot energiebesparing én vooral de richting waarin de energieprijzen zich ontwikkelen, rechtvaardigen echter de volgende stap: full-LED. Niet voor niets loopt bij het Delphy Improvement Centre in Bleiswijk al twee jaar lang het onderzoeksproject De Perfecte Chrysant. In deze demoproef experimenteren we met zo’n systeem. Afgelopen winter waren de teeltresultaten daarmee goed. Komende winter gaat de proef door met een nieuwe belichtingsinstallatie en zal er gezocht worden naar verdere optimalisatie.

Einde SON-T in zicht

Mijn ervaring is dat telers dit onderzoek volgen, maar full-LED nog een stap te ver vinden. Liever intensiveren ze de huidige installatie door een deel van de SON-T-lampen te vervangen door LED’s, of door bij nieuwbouw bewust voor hybride belichting te kiezen. Dat is aan de ene kant begrijpelijk, aan de andere kant wel een erg voorzichtige houding. Met de huidige ontwikkelingen in de energiemarkt en regelgeving bereid je je hiermee niet voor op de toekomst. Belichte teelt onder SON-T-lampen is namelijk geen lang leven meer beschoren.

Praktijkproeven opzetten met full-LED

Daarom is de tijd rijp om op praktijkbedrijven proeven te doen met full-LED. Je leert namelijk pas echt met zo’n systeem als je het ook in de praktijk test. Zo’n praktijkproef is niet zo ingewikkeld. Je stapt naar je leverancier, vervangt wat bestaande armaturen binnen een plantvak en kijkt wat het doet met de groei en ontwikkeling van je gewas. Dat is veel verstandiger dan uitsluitend kijken naar de demo’s onder proefomstandigheden.
In de afgelopen jaren zijn er veel praktijkproeven met hybride systemen geweest en dankzij die proeven kon de combinatie van SON-T en LED’s de huidige opgang maken. Eenzelfde traject is noodzakelijk met full-LED. We moeten op korte termijn extra praktijkkennis en -ervaring opbouwen met de teelt om daarna op een verantwoorde manier te kunnen doorschakelen naar een duurzaam belichtingssysteem.

Tekst: Theo Roelofs, Delphy. Beeld: Mario Bentvelsen