Minder licht in de winter? Dat wil geen enkele teler. Toch heeft Schoneveld Breeding uit Twello ook in dat jaargetijde een diffuse coating op het kasdek. Al twee jaar. Liever in twee donkere maanden een paar procenten licht inleveren, dan in het voor- en najaar plotseling felle instraling toelaten. Die kan namelijk zorgen voor te veel stress in de teelt van de kostbare moederplanten.

In het Gelderse Twello liggen aan de rand van het sfeervolle dorp de kassen en het laboratorium van dit veredelings- en vermeerderingsbedrijf. In 1930 teelde Patericus Schoneveld op deze idyllische plek eerst groente en later snijbloemen. In 1992 zette zoon Patty Schoneveld zijn hobby om in een veredelingstak door sterk te investeren in kennis.
Dat werd een succes. Eerst introduceerde het bedrijf een cyclamenserie, later ook rassen van andere koudeminnende gewassen als primula, ranunculus (ranonkel) en campanula. Begin deze eeuw opende Schoneveld Breeding een tweede vestiging in Tanzania voor de zaadproductie, in 2007 werd Peter van de Pol directeur-eigenaar. Omdat de onderneming in Twello uit zijn jasje groeit, is begin mei 2017 de eerste paal geslagen voor een splinternieuw complex in Wilp. Wereldwijd werken nu zo’n vierhonderd medewerkers bij de veredelaar. Sterke genetica, kennisontwikkeling en -deling in de keten en constante innovatie vormen de fundamenten van het bedrijf.

Constante zoektocht

Simon de Boer, al veertien jaar verbonden aan de onderneming, is er hoofd plant production. Voor het beheersen van het klimaat, bemesting, watergift en gewasbescherming is hij verantwoordelijk. Hij legt uit dat er twee hoofdprocessen zijn in het bedrijf.
“Bij beide gaat het om teelt van zaad tot zaad. Het eerste is veredelingsteelt, waarin we nieuwe soorten ontwikkelen. Het tweede deel is de opzet van moederplanten ten behoeve van zaadproductie. Voor deze teelten bestaat echter geen handleiding. Het is een constante zoektocht naar de optimale omstandigheden ten gunste van ons product. Het belangrijkste streven is een uniform klimaat. Van een selectie met meerdere nummers moet het eerste tot het laatste nummer onder gelijke omstandigheden groeien. Het uiteindelijke doel is een goed ‘usable’ percentage van onze zaden. Wij garanderen onze jonge-plantenkwekers namelijk een bepaald kiempercentage. En ons doel is om deze lat steeds hoger te leggen.”

Felle instraling voorkomen

Een gelijkmatig klimaat is dus essentieel voor een geslaagde zaadteelt. Een belangrijk onderdeel daarvan is het coaten van het kasdek, waarvoor het bedrijf al jaren gebruik maakt van de producten van Mardenkro. Voor koudeminnende teelten is het belangrijk om warmte zoveel mogelijk buiten te houden. Dat deed het veredelingsbedrijf vroeger met ReduSol, nu met ReduHeat. Vanaf week 17-18 tot en met week 32 zorgt de coating voor transmissie van groeilicht, maar reflecteert deze warmtestraling.
Voor de felle instraling in het najaar en vroege voorjaar zocht De Boer naar een andere oplossing. Die vond hij in een diffuse coating, die het licht breekt en zorgt voor diepere doordringing in het gewas. “Met name met vorstig weer in de maanden februari en maart kan die scherpe instraling een probleem zijn. Planten die uit de winter komen zijn nog niet veel gewend. Bij een instraling van 200 tot 300 watt/m2 merk je dat planten onder die omstandigheden moeite hebben om met deze toename van licht om te gaan. Toen ReduFuse op de markt kwam, heb ik overlegd met de leverancier of dat iets voor ons was. Het moest wel te combineren zijn met de andere coating. In 2015 heb ik een paar afdelingen laten opbrengen in week 6 of 7. Dat werkte gewoon heel goed. Je laat licht toe, maar dan van zachte kwaliteit. Dat is precies wat je voor je planten wil.”

Tien weken extra profijt

In het najaar sloeg De Boer aan het rekenen. Opbrengen van coating in het voorjaar is best lastig, omdat het kasdek vaak nat is. “Eigenlijk ben je altijd te laat. Als ik pas in week 10 kan coaten, heb ik er maar zo’n zeven weken plezier van tot de volgende laag eroverheen gaat. Toen kwam het al opbrengen in het najaar in beeld. Tussen week 32 en 42 kan het namelijk best zonnig zijn. Dan zou ik nog tien weken extra profijt hebben van de diffuse coating.”
Samen met Mardenkro woog hij die optie af. Natuurlijk is er dan lichtverlies in de winter, de meest kritische tijd van het jaar. Maar hoeveel precies? Paul van Gils, accountmanager van het bedrijf licht het toe: “Onze berekeningen laten zien dat op een bewolkte dag het lichtverlies in december en januari met veertien emmers per hectare zo’n zeven procent is.” Natuurlijk is dat een serieus verlies aan licht, maar daar tegenover stond dat De Boer in het najaar méér energie kon toelaten en minder hoefde te schermen.

Homogener

De laatste jaren liet hij daarom de diffuse coating opbrengen in week 32, direct nadat de andere coating was verwijderd en het kasdek schoon was geregend. Zijn ervaring is heel positief. “Ik heb eigenlijk geen nadelige effecten gezien in december en januari. De voordelen van diffuus licht zijn voor de rest van het jaar groot. Op de eerste plaats kan ik meer energie toelaten. Het zorgt daarnaast voor uniformiteit in de teelt. Ik heb namelijk een homogenere, egale verdeling van het licht, belangrijk voor gelijkmatige planten. En het licht dringt ook nog eens dieper door in het gewas.”
Van Gils kan dat beamen. “Met helder glas zorgt schaduw op sommige plekken voor dertig procent lichtverlies. Bij een diffuse coating is die schaduw weg, zodat op alle plaatsen in het gewas evenveel licht komt. Het oogt soms donkerder, maar je krijgt er uniformiteit voor terug. Dat hoor ik van alle klanten.”

Stabiel lichtniveau

De Boer noemt nog een ander voordeel van diffuus licht. “De ziektedruk is lager. De knollen van cyclamen hebben bijvoorbeeld een stugge huid. Door felle instraling is er ineens veel gewasactiviteit, wat tot scheurtjes kan leiden in de knol. En die zijn weer een potentiële invalsbron voor ziekten. Daar heb ik nu geen last meer van. Omdat elke zaaddrager een groot kapitaal vertegenwoordigt, is dat winst.”
De Boer is zo tevreden over de jaarrond diffusiteit, dat hij voor het nieuwe complex in Wilp voor diffuus glas heeft gekozen. In juni 2018 moet dit high tech kassencomplex, laboratorium en PlantXperience van 2,5 hectare klaar zijn.
“Ik heb gezien dat een stabiel lichtniveau het beste is. Overigens heb ik bewust gekozen voor diffuus glas zonder AR-coating. Dan kan ik in de zomer blijven coaten. Want ook bij onze leverancier staan de ontwikkelingen niet stil. Zo blijft het mogelijk om te profiteren van innovaties.”

Samenvatting

Veredelings- en vermeerderingsbedrijf Schoneveld Breeding koos er de afgelopen twee jaar voor om al in week 32 een diffuse coating op het kasdek aan te brengen. Het zorgt voor egaler licht, zowel op zonnige dagen in het najaar als bij felle instraling in het vroege voorjaar. Dat levert uniformiteit op in het gewas. Het verlies aan licht in de donkere wintermaanden heeft geen negatieve effecten.

Tekst: Karin van Hoogstraten. Foto’s: Studio G.J. Vlekke.

Gerelateerd