Nu veel onbelichte telers druk bezig zijn met de teeltwissel is het de juiste tijd om aandacht te besteden aan onderhoud van de meetboxen, zegt teeltvoorlichter Willem Valstar. “Zie je in een bepaalde hoek vaak botrytis of meeldauw optreden of de groei achterblijven, dan heb je waarschijnlijk te maken met een ongelijk klimaat. Dat kan verschillende oorzaken hebben, maar kalibreer sowieso elk jaar alle meetboxen op temperatuur- en vochtmetingen.”
Klimaatgelijkheid is een voorwaarde om vochtproblemen te voorkomen. Vaak is het bij kopgevels kouder en ook bij nokschotten komt nog weleens kou naar beneden, zegt Valstar. “Je kunt die nokschotten ook weglaten, maar dan loopt alles naar de kopgevels en heb je uiteindelijk meer ongelijkheid in het kasklimaat. Het begint allemaal met het goed ijken van de meetboxen, ik kom regelmatig vochtmetingen tegen die niet goed zijn. Dus elk jaar kalibreren of vervangen. Er hangen gemiddeld 1 a 2 meetboxen per hectare, dus dat is niet heel veel werk. Dat is wel het minimum dat je kunt doen om klimaatongelijkheid te bestrijden.”
Opstelling meetboxen
Het is in de praktijk nog niet zo dat het klimaat wordt aangestuurd door planttemperatuur of stengeldiameter en dat soort metingen, vervolgt de teeltvoorlichter. “Dus de meetbox is nog steeds leidend. Zorg daarom voor een juiste opstelling. Zorg dat ie goed tussen de koppen hangt, niet onderin of bovenin of op een plek waar die niet goed meet.”
Het is verder aan te raden zowel onder als boven het scherm een gekalibreerde meetbox te hebben om klimaatongelijkheid te voorkomen. “Ik vind ook een derde meetbox op vruchtniveau heel nuttig, met zowel een temperatuur- als vochtmeting daarin. Vaak zie je alleen een temperatuurmeting, je moet gewoon allebei hebben, zeker als je wilt ontvochtigen. Dan heb je goed inzicht nodig op alle niveaus. Dat kost een geringe investering, maar levert waardevolle informatie op.”
Hoewel er in de tomatenteelt steeds meer met verschillende sensoren wordt gewerkt, wordt er in de praktijk nog niet echt mee gestuurd, zegt Valstar. “Het is vooral mee laten lopen en kijken wat het doet. Dan heb je het weer over 1 of 2 opstellingen per ha, wat enigszins beperkt is en dus een representatieve meetplek en gelijk kasklimaat behoeft.”
Luchtbeweging
Wat ook helpt om de klimaatgelijkheid te verbeteren is het jaarlijks controleren van de buizen, luchtramen en schermdoeken, zegt Valstar. “Ik kom nog weleens tegen dat het ene scherm 5 cm openligt en het volgende scherm 10 cm, dan ga je natuurlijk ongelijkheid creëren. Dat is een kwestie van goed afstellen. Hetzelfde geldt voor de luchtramen. Verder moet een teler goed kijken naar de buistemperatuur, of alle pompen goed draaien. Als je een buistemperatuur instelt van 40 graden moet het overal 40 graden zijn en niet in de ene afdeling 41 of 42 en in de ander 45 graden.”
Luchtbeweging is ook belangrijk voor klimaatgelijkheid. “Zorg dat de ventilatoren allemaal werken en de goede kant op draaien. Zorg ook dat ze voldoende snel blazen. Als je ze op een te lage stand zet bereiken ze de volgende ventilator niet en staat die zijn eigen lucht rond te draaien. Dan heb je niet het effect dat je wil. Dan praat ik over standaard horizontale ventilatoren. Met verticale ventilatoren is de horizontale klimaatgelijkheid wat kwetsbaarder.”
Vochtbeheersing
Vochtbeheersing wordt het volgende aandachtspunt in de klimaatsturing, nu de meeste tuinders zijn overgestapt op dubbele schermen en/of LED-belichting. “Voor vochtbeheersing is ventileren met overdruk het mooiste, waardoor het klimaat een stuk gelijker wordt. Denk aan LBK’s met slurven. Maar dat is natuurlijk een flinke investering en lukt niet altijd in een bestaande situatie. Met Verti-Fans kun je ook enige overdruk creëren, maar dan moet je wel je doeken helemaal dicht houden.”
Tekst: Mario Bentvelsen
