“We hebben grote zorgen over het energiebeleid van het kabinet en de aangekondigde verhoging van het btw-tarief op sierteeltproducten”, reageert voorzitter Adri Bom-Lemstra van Glastuinbouw Nederland op de Rijksbegroting 2027 die op Prinsjesdag werd gepresenteerd. “Voor glastuinders dreigt de energierekening onbetaalbaar te worden. Dat zet niet alleen het verdienvermogen van ondernemers onder druk, maar remt ook de energietransitie. Tegelijkertijd maakt het kabinet bloemen en planten duurder voor consumenten. Dat raakt ondernemers in de hele keten.”
Uit het belastingplan blijkt dat het kabinet de btw op bloemen en planten per 1 januari 2028 wil verhogen van 9 naar 21%. “Als sierteeltsector slaan we alarm. Je kunt moeilijk zeggen dat je meer groen wilt in Nederland en tegelijkertijd bloemen en planten fors duurder maken. Deze maatregel schaadt ondernemers in de hele keten en staat haaks op de overheidsambities voor verduurzaming, vergroening, gezondheid en welzijn”, stelt Bom-Lemstra.
Energie: Onhaalbaar, onuitvoerbaar en onnodig compensatieplan
Telers zijn goed op weg om in 2040 klimaatneutraal te zijn, zoals afgesproken in het Convenant Energietransitie Glastuinbouw 2022-20230. De sector investeert fors in duurzame alternatieven. Tegelijkertijd wordt steeds duidelijker hoe belangrijk voor het Nederlandse energiesysteem de rol is van installaties in de tuinbouw voor warmtekrachtkoppeling (gasmotoren die warmte, elektriciteit en CO₂ produceren). Voor verdere verduurzamingsstappen lopen telers echter tegen obstakels aan zoals netcongestie, trage vergunningverlening voor duurzame warmteprojecten en een tekort aan externe CO₂ voor stimulering van de plantengroei.
Compensatie voor ETS2 en bijmengverplichting groen gas
Toch wil het kabinet de glastuinbouw opnemen in het Europese handelssysteem voor CO₂-emissierechten ETS2 en de bijmengverplichting groen gas. Dat jaagt telers op kosten en maakt de glastuinbouw volgens onderzoek van Wageningen University & Research verlieslijdend. Daarom wil het kabinet dat compenseren. “Die compensatie wordt een sigaar uit eigen doos”, zegt Bom-Lemstra. Uit de Rijksbegroting blijkt dat het kabinet het besluit erover voor de tweede keer uitstelt. “Dat zegt mij genoeg. Dit pakket is onhaalbaar, onuitvoerbaar en onnodig.”
De beloofde compensatie is volgens haar niet voor elk bedrijf toereikend en leidt bij het Rijk tot enorme uitvoeringslasten. “Bovendien betaalt de sector die compensatie grotendeels zelf, omdat er onvoldoende budget voor is. Dat is geen zorgvuldig klimaatbeleid, maar een kwetsbaar systeem dat investeringen en verduurzaming afremt.” Bom-Lemstra benadrukt dat de glastuinbouw een alternatief heeft klaarliggen. “Dat richt zich op het buiten ETS2 houden van de glastuinbouw, zoals Europa ook bedoeld heeft, en benutting van het eigen CO₂-sectorsysteem zoals afgesproken in het convenant. Dat maakt deze rammelende compensatieregeling overbodig. We roepen de politiek daarom op ons alternatief te onderzoeken, anders wordt het bij de voorjaarsnota voor de derde keer uitstel.”
Plantgezondheid: Nog veel onduidelijk
In de Rijksbegroting 2027 maakt het kabinet € 34,2 miljoen extra vrij voor het verbreden van het aanbod gewasbeschermingsmiddelen. Ook wordt geïnvesteerd in innovatie en het testen van nieuwe oplossingen in de praktijk. Bom-Lemstra noemt dit positief. “Tegelijkertijd is nog onduidelijk hoe deze investeringen bijdragen aan de uitvoering van het Convenant Gewasbescherming. Ambities vragen om voldoende middelen, concrete oplossingen en duidelijk perspectief voor telers.”
Arbeid: Zowel investeren in tech als in talent
Om in de toekomst vrijwel volledig geautomatiseerd te kunnen telen, wil de glastuinbouw investeren in robotisering en AI. Om innovaties sneller van pilot naar praktijk te brengen, zijn langjarige ondersteuning, voldoende middelen voor verdere ontwikkeling en opschaling en het verkleinen van risico’s voor koplopers essentieel. Bom-Lemstra: “We roepen het kabinet daarom op innovatieprogramma’s voor robotisering en digitalisering voort te zetten en meer vaart te maken met skillsgericht leren, ontwikkelen en kwalificeren.” De toekomst van de glastuinbouw draait volgens haar echter niet alleen om technologie, maar vooral om mensen. “De krapte op de arbeidsmarkt vraagt om een talentstrategie waarin het aantrekken, ontwikkelen én behouden van mensen centraal staat. We moeten daarom toe naar een sterke leercultuur op de werkvloer, blijvende investeringen in scholing en ontwikkelpaden én aandacht voor werkplekinnovatie. Daarom zijn investeringen in technologie, talent en werkplekinnovatie onlosmakelijk met elkaar verbonden.”
Water: Geen extra geld voor zoetwatervoorziening
Vanwege klimaatverandering en extremere weersomstandigheden is volgens de deltacommissaris een koerswijziging nodig en meer geld om wateroverlast, watertekort, waterveiligheid en verzilting tijdig tegen te gaan. Ondanks de langdurige droogte dit jaar, gaan de uitgaven voor zoetwatervoorziening echter niet omhoog en zijn ze vooral gericht op het hoofdwatersysteem. De glastuinbouw zal daarom nog meer eigen initiatief moeten tonen voor een robuuste waterberging en watervoorziening. De verhoging met 10 cent van de belasting op leidingwater naar € 0,537 per m³ en het verdwijnen van het maximum belastingplafond van 50.000 m³ onderstreept dit.
Het Rijk investeert volgend jaar € 517 miljoen in verbetering van de waterkwaliteit, waar het in 2026 nog om € 334 miljoen ging. “Waterkwaliteit krijgt in de eindsprint naar 2027, de deadline voor de Kaderrichtlijn Water, dus de aandacht die nodig is. Maar ondanks de droogte blijft extra aandacht voor watervoorziening uit, terwijl dat een essentiële productiefactor is. Om maximaal rendement te halen uit het beschikbare budget is samenwerking en goed beleid cruciaal. We roepen het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat dan ook op regie te pakken en de samenwerking tussen overheden en sector in de regio te stimuleren”, stelt Bom-Lemstra.
Tekst: Quincy von Bannisseht
