In januari 2025 werd bij Beekenkamp Plants in Maasdijk een nieuwe kas voor de opkweek opgeleverd. Vier ha, verdeeld over vier afzonderlijke units. Per afdeling kunnen de optimale omstandigheden worden gecreëerd. Duurzaamheid, efficiency en verdere automatisering waren de basis voor het ontwerp. Dat resulteerde in hogere productie, meer groeikracht en betere kwaliteit.
De automatisering begint in de loods waar het proces van kratten aanvoeren, vullen met perspotten en zaaien verder is geautomatiseerd. “Voorheen hadden we hier één perslijn”, vertelt teeltcoördinator Dimitri Oosterwijk. “Nu zijn dat er twee. Ook de routing is logischer ingedeeld zodat de kratten een kortere weg afleggen van zaaien tot uitzetten in de kas. De lege kratten worden op een lopende band gezet. Daar rollen ze naar de perslijn. Hier worden ze gevuld met perspotten. Na het zaaien en afdekken met een laagje zand worden ze automatisch gestapeld en vervolgens naar de kiemcellen gereden.”
De vier kiemcellen kunnen afzonderlijk op de ideale temperatuur worden ingesteld. Afhankelijk van de behoefte van de planten blijven ze hier enkele dagen. “Hier sturen we alleen de temperatuur. De perspotten zijn vochtig genoeg om de paar dagen in de kiemcellen te overbruggen.”
Geconditioneerde loods
Na de kiemcellen wacht een volgende rollerband. Hier worden de kratten ontstapeld en naast elkaar op een plateau geplaatst. Het plateau rijdt automatisch het middenpad in de kas in. De shuttle pikt een heel plateau aan kratten tegelijk op en zet ze op hun plek.
Ook hier is een lijn toegevoegd zodat de capaciteit is verdubbeld. Plateau en shuttle werken twee kanten op. Zowel om de planten in de kas te plaatsen als ook om de bakken met volgroeide groenteplanten op te halen. Deze worden weer vervoerd via een rollerbaan, gestapeld en automatisch gepalletiseerd.
“Voorheen gebeurde dit handmatig. De pallets zetten we weg in de koelcel of in de geconditioneerde loods. Vooral in de zomer is het een groot voordeel dat we de loods kunnen koelen tot een temperatuur tussen de 5 en 8°C.”
Sandwichpanelen
De nieuwe kas voor de opkweek bestaat uit vier secties van 1 ha met 12 afdelingen in totaal, die afzonderlijk zijn aan te sturen. Water dat binnenkomt, wordt met behulp van lage druk UV behandeld. “Overtollig water recirculeren we en maken we schoon met ozon. Afgelopen zomer was het erg droog. Dan is het waardevol dat we iedere druppel water kunnen benutten”, zegt Oosterwijk.
“Het is ook belangrijk dat we alle vier de afdelingen apart kunnen aansturen. We telen hier jonge planten andijvie, diverse soorten sla, prei, venkel en onder andere paksoi. Die groeien niet allemaal bij dezelfde temperatuur. Voor andijvie is nu 18ºC nodig, sla telen we op bij 6ºC en voor de planten die straks in de vollegrond worden geteeld, hanteren we een temperatuur van 8ºC. In het algemeen is de warmtevraag in deze kas relatief klein. Alle warmte die we gebruiken is afkomstig uit aardwarmte of van de WKK’s van onze overige locaties.”
Om energie te besparen zijn de noordgevels gemaakt van sandwichpanelen. “Zo blijft de warmte binnen, zonder dat het verder invloed heeft op de hoeveelheid licht in de kas. Daarnaast is de hele kas voorzien van gevelschermen die we gebruiken op momenten dat de zon niet schijnt.”
Schermdoek en nivolatoren
De kas is voorzien van extra grote verwarmingsbuizen boven in de kas met een diameter van 76 en 63 mm. “We maken gebruik van laagwaardige warmte met een temperatuur van maximaal 60ºC”, legt Oosterwijk uit. Veertig nivolatoren per ha blazen de warme lucht naar beneden. Eén nivolator is goed voor een bereik van 250 m².
“Het is wel opletten geblazen met het openen van de schermen. Als we de schermen openen bestaat de kans dat koude lucht van boven het scherm over het gewas wordt uitgeblazen. Dat geeft kans op schimmelziektes. Uiteraard willen we dat voorkomen. De combinatie van schermdoek openen en inzet van de nivolatoren luistert heel nauw. Wat dat betreft zijn we nog niet uitgeleerd.”
De afdelingen met een hogere warmtevraag zijn niet voorzien van meer verwarmingsbuizen, maar uitgerust met een krachtigere aanvoerpomp om zo meer warmte op het gewas te krijgen.
De ervaring na het eerste jaar in de nieuwe kas is uiterst positief. “Het hele jaar hebben we mooie planten kunnen afleveren. Goede kwaliteit, compact en mooi van kleur en een vijf tot tien procent kortere productietijd.”
Dimbare LED-belichting
Vier van de twaalf afdelingen zijn voorzien van driekanaals dimbare LED-belichting van Hortilux. Hier hangen drie schermdoeken: een energiedoek, verduisteringsdoek en diffuus schermdoek. De afdelingen zonder belichting hebben geen verduisteringsscherm nodig.
“Het rode en blauwe licht is dimbaar. Wit licht kan aan of uit en gebruiken we alleen als er mensen in de ruimte aan het werk zijn. Zonder wit licht zien we alleen blauw en rood en onze ogen kunnen niet goed zien zonder groen licht. Uiteindelijk wen je er wel aan, maar voor de medewerkers werkt het onprettig. Als het buiten licht is, dimmen we de lampen. De efficiency van de lampen is bij honderd procent capaciteit echter minder dan bij tachtig procent.” Een verklaring heeft de teeltcoördinator daar niet voor.
De lampen zijn ook geschikt om verrood licht toe te passen. “Daar is voor de vollegrondsgroenten nog te weinig onderzoek naar gedaan om dit gericht te kunnen toepassen. De kans dat het ook letterlijk verder reikt dan de planten waarvoor het is bedoeld is ook aanwezig. Dat is iets om verder uit te zoeken samen met onze onderzoeksafdeling.
Tekst en beeld: Wilma van den Oever
Dimitri Oosterwijk: “In vier afdelingen hangen driekanaals dimbare LED-belichting, een energiedoek, een verduisteringsdoek en een diffuus schermdoek.”
