In maart 2025 bezocht Koning Willem Alexander de gloednieuwe kas van Ronico, waar alle machines en emmertjes de koninklijke (bedrijfs)kleur oranje hebben. Zijn interesse ging daarbij met name uit naar robotisering en energiebesparing. Een jaar later, in maart 2026, wint het bedrijf de Tuinbouw Ondernemersprijs, onder andere om hun innovatiekracht in een hightech teelt en robotisering. En omdat het als een van de eerste bedrijven is gestart met het inzichtelijk krijgen van de footprint van de tulp.
Tulpenkwekerij Ronico uit Hem is broeier en verpakker van rond de 250 miljoen tulpen per jaar. Het bedrijf bestaat sinds 1939 en wordt momenteel geleid door de derde generatie. Volgens de jury van de Tuinbouw Ondernemersprijs is het een koploper. Het juryrapport: ‘Als een van de eerste bedrijven is het gestart met het inzichtelijk maken van de footprint per tulp. Het bedrijf zet sterk in op innovatiekracht in een sector die maatschappelijk onder druk staat en waar oplossingen nodig zijn.’
Hightech teelt en robotisering
De teelt vindt plaats in de nieuwe 7,5 meter hoge kas van 3,5 ha, met een verwerkingsruimte en waarvan een gedeelte is uitgerust met twee teeltlagen, waardoor de kas feitelijk een teeltoppervlakte heeft van 4,5 ha heeft.
De bovenste laag tulpen kunnen in het daglicht twee weken op kleur komen. De onderste laag staat in de schaduw − en de koelte − van de bovenste laag. Door minder zonlicht en minder warmte gaat het verder rijpen in de laatste fase rustiger. Vanuit de kas rollen de teeltbedden de schuur in, waar 12 boslijnen klaar staan.
Robotisering op maat gemaakt
Jeffrey Smit, lid van het managementteam: “Om te voorkomen dat de tulpen te rijp worden, plukken we in meerdere oogstrondes. In het begin van het seizoen worden vrijwel alle partijen meerdere keren doorgeplukt. Later in het seizoen worden de partijen gelijkmatiger rijp. Na het plukken snijden de Furora boslijnen de tulpen af op lengte en sorteren deze op kleur en rijpheid. De 12 boslijnen kunnen de tulpen verwerken met een capaciteit van ongeveer 200.000 stelen per uur. Op twee andere locaties staan nog 6 van deze bosmachines.”
Het bedrijf heeft ook gewerkt met de tulpenplukrobot van Bercomex. Smit: “Deze bleek nog te nieuw om een heel seizoen op volle snelheid te kunnen draaien. Door kinderziektes was er veel schade aan de bloemen. Wij hebben momenteel geen ruimte om verder te testen, dat gebeurt nu bij een collega teler. We hopen er aan het einde van dit tulpenseizoen weer mee te kunnen draaien.”
Investering in energiebesparing
Bij de locatie Elbaweg in Hem heeft de tulpenteler een Warmte Koude Opslag (WKO) aangelegd; twee waterbellen op 180 meter diepte, 200 meter uit elkaar. In de zomer wordt warm water van rond de 18 graden, geïnfiltreerd dat op deze diepte min of meer dezelfde temperatuur houdt. In de winter kan het teeltbedrijf daarmee, met behulp van een warmtepomp, de kassen en werkruimtes verwarmen. Water uit de koude bel, van 9 graden, wordt in de zomer gebruikt om de bollen te koelen.
Op de nieuwe locatie staan, door netcongestie, twee WKK’s van ieder 0,4 MW, die ook geschikt zijn voor waterstof.
Ecologische footprint
In 2025 is het tulpenbedrijf begonnen met het in kaart brengen van de ecologische voetafdruk; de hoeveelheid grondstoffen en energie die nodig zijn om één tulp produceren. Hiervoor zijn een aantal posten belangrijk: het energieverbruik, de hoeveelheid water, meststoffen en gewasbescherming, de verpakking en het transport.
Smit: “Alles telt mee voor het berekenen van de footprint. Door de dubbele lagen in de kas, hoeven we minder vierkante meters kas te verwarmen. Dat is gunstig voor de footprint. Aan de andere kant gebruiken we door de uitgebreide automatisering en robots veel stroom. Intern transport, door opslag en verplaatsen van de bollen, kan een negatieve impact hebben maar de nieuwe WKO scheelt weer veel gas en is dus positief voor de footprint.”
FloriPEFCR
In februari 2024 is de FloriPEFCR geïntroduceerd; de footprint per steel. Dit is een door EU goedgekeurde standaard om een footprint te berekenen op productniveau. Deze is mede tot stand gekomen door werk van Royal FloraHolland, Floriculture Sustainability Initiative (FSI) en Wageningen University & Research. Om deze FloriPEFCR berekening te maken heb je software nodig die met alle rekenregels werkt. FSI heeft daar onderzoek naar gedaan en in oktober 2024 heeft deze partij twee softwarepakketten goedgekeurd, dit zijn MPS en Greenhouse Sustainability.
De footprint geeft duidelijkheid over de opbouw van de uitstoot. Fossiele brandstoffen en elektra, gewasbescherming en bemesting zijn allemaal aparte posten in de berekening. Deze posten geven dus per onderdeel inzicht waar je op kunt besparen.
Totale footprint
Inzicht in de footprint is steeds vaker een eis vanuit de handel en de retail in verband met hun Scope 3-verplichting, waarbij retailers hun totale footprint, inclusief de door hen ingekochte producten moeten berekenen.
Scope 3-emissies omvatten alle indirecte CO₂-uitstoot die plaatsvindt in de waardeketen van een bedrijf, zowel upstream als downstream. Dit betreft onder andere de uitstoot die ontstaat bij de winning en productie van grondstoffen, transport en logistiek, activiteiten van leveranciers, het gebruik van producten door klanten en de verwerking van afval na gebruik. Voor veel organisaties, met name in de retailsector, vormen Scope 3-emissies het grootste aandeel van de totale CO₂-voetafdruk, vaak meer dan 90%.
Smit: “Bij ons wordt de footprint van de bollenteelt en de tulpenkwekerij apart genoteerd en berekend. Voor de teelt maken we nu nog gebruik van de standaard waardes die gehanteerd worden. Het supermarkt-klaar verpakken zit hier wel bij, dit gebeurt in samenwerking met afnemer Van Dijk Flora, onderdeel van de Dutch Flower Group.”
Keuzevrijheid
Van Dijk Flora laat de keuze voor een footprinttool bij de teler. De systemen leveren uiteindelijk hetzelfde doel: inzicht in de ecologische impact. Smit: “Wij hebben gekozen voor Greenhouse Sustainability, om drie redenen: Zij bieden de mogelijkheid verschillende scenario’s te bekijken. Wat betekent overstappen op aardwarmte voor de CO₂-footprint? Of andere bemesting voor de toxiciteit?”
“Daarnaast vonden wij het belangrijk om korte lijnen te hebben. De FloriPEFCR is voor iedereen nieuw en we moeten nog veel leren. De footprint specialisten zijn snel bereikbaar en softwarematige aanpassingen worden snel doorgevoerd. In dit systeem kunnen we footprints van meerdere jaren maken. Met de stappen die wij gemaakt hebben is het natuurlijk leuk te zien wat het verschil is.”
Waar het om draait is dat telers inzicht krijgen in hun footprint en actief verduurzamen. De FloriPEFCR biedt daarbij een kans voor de sector om te laten zien dat de ecologische impact daadwerkelijk daalt. En Ronico laat zien dat die beweging mogelijk is.
Tekst: Bernadette Kroon, beeld: Jean Paul Bardelot
Jeffrey Smit: “Alles telt mee voor het berekenen van de footprint. Door de dubbele lagen in de kas, hoeven we minder vierkante meters kas te verwarmen. Dat is gunstig voor de footprint.”
