De droogte die op basis van klimaatscenario’s voor het jaar 2050 pas was voorspeld, bleek in de zomer van 2026 al realiteit. Voor de glastuinders met name in de regio Delfland was de impact groot vanwege de onttrekkingsverboden. Om voor komende jaren beter voorbereid te zijn op nieuwe calamiteiten, pleiten zowel de glastuinbouwsector als het Hoogheemraadschap Delfland ervoor om nu alvast na te denken over oplossingen voor de beschikbaarheid van water.
“De glastuinbouw ging in 2026 langs de rand van de afgrond”, stelt Jacco Vooijs, regiovoorzitter namens Glastuinbouw Nederland voor Westland, Oostland, Aalsmeer en Noord-Holland Noord. ‘De schade voor de sector had zomaar kunnen oplopen tot meer dan 100 miljoen euro vanwege een tekort aan water. Gelukkig is uiteindelijk slechts van een enkel bedrijf bekend dat een teelt is overgeslagen.”
Tijdens een rondetafelgesprek over onder meer de beschikbaarheid van water dat op initiatief van Royal FloraHolland werd georganiseerd tijdens de Trade Fair in Aalsmeer, schetst Vooijs het beeld van de risico’s die glastuinders ondervonden tijdens de droogste zomer sinds jaren. Zij werden in het gebied dat valt onder het Hoogheemraadschap Delfland volgens hem vrij onverwacht geconfronteerd met een onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater. “Niemand was hier echt goed op voorbereid. Deze droogte zou op basis van scenarioberekeningen pas in 2050 realiteit moeten zijn.”
Vooijs pleit na de hectiek van deze zomer ervoor om nu met de betrokken partijen na te denken over oplossingen voor de verdeling van water. “Dat kunnen we beter in ‘vredestijd’ doen en niet wachten tot het opnieuw te laat is.” Aan de rondetafel krijgt hij bijval van Hoogheemraad Stijn van Boxmeer van Hoogheemraadschap Delfland en teeltmanager Frits Zwinkels van potplantenkwekerij SV.CO in Maasdijk. Ook zij zijn van mening dat tuinbouwbedrijven op tijd maatregelen moeten nemen om beter bestand te zijn tegen lange perioden van droogte.
Uitzonderlijke situatie
Van Boxmeer erkent dat de situatie zo rond begin augustus ook voor het Hoogheemraadschap Delfland uitzonderlijk was. Hij vertelt over het stilvallen van de scheepvaart en de maatregelen die nodig waren om de veiligheid van de bewoners in het werkgebied van het waterschap te garanderen. “Wij begrijpen de impact van het onttrekkingsverbod voor de tuinbouw, maar ook bijvoorbeeld voor gemeenten die water nodig hadden voor de groenvoorziening. Er is veel contact geweest met Glastuinbouw Nederland om te kijken naar alternatieven. Uiteindelijk bleek dat er voor ons weinig ruimte was om iets te doen voor de sector, ook omdat we met de belangen van veel partijen te maken hebben.”
Ook Zwinkels geeft aan dat hij behoorlijk verrast was door de impact van de droogte en de drastische maatregelen van het waterschap. “We hebben dit nooit eerder meegemaakt en eigenlijk was de beschikbaarheid van oppervlaktewater altijd een zekerheid.” De teeltmanager ziet voor SV.CO wel mogelijkheden om zich goed voor te bereiden op langere periodes van droogte. “Wij kunnen volledig recirculeren en hebben voldoende buffercapaciteit. Voor de komende zomer zorgen we ervoor dat onze bassins al vroeg in het seizoen goed gevuld zijn. Ons uitgangspunt is dat we hiermee minimaal tien weken zonder neerslag kunnen overbruggen.”
Deze oplossing spreekt Van Boxmeer aan. Hij vindt dat een glastuinder die ook bij extreme droogte zijn productie op 100 procent wil laten doordraaien ook moet zorgen dat zijn bedrijf 100 procent zelfvoorzienend is voor wat betreft water. “Het is goed voor glastuinders om na de ervaring van afgelopen zomer, nu even een stap terug te doen en te bekijken hoe de uitgangssituatie verbeterd kan worden. Ze hebben daarvoor nog zo’n acht maanden de tijd. Uitzonderlijke omstandigheden vragen om nieuwe strategieën over hoe om te gaan met water op de bedrijven. Wij vinden dat ondernemers hierbij zelf de verantwoording moeten nemen.”
Overpompen in sloten
Oplossingen om meer gezuiverd rioolwater ofwel effluent in te zetten in tijden van schaarste of bijvoorbeeld het overpompen van water in sloten om een tekort van het ene bedrijf aan te vullen met een overschot van de buurman, vinden bij Van Boxmeer nog weinig gehoor. “Door de sloten wel daarvoor te gebruiken voorkom je onnodige transportbewegingen met bijvoorbeeld watertanks”, stelt Vooijs. “Ik begrijp niet waarom dat niet mogelijk is.”
Maar Van Boxmeer laat zich niet overtuigen. Hij wijst erop dat het in geval van een onttrekkingsverbod geen optie is om sloten te gebruiken voor het uitwisselen van water tussen bedrijven. Verder is er volgens hem nog steeds discussie over de inzet van effluent als aanvulling voor watervoorraden. “Wij denken vooral aan oplossingen voor de watervoorziening op bedrijfsniveau. Ons advies aan de sector is om daarmee aan de slag te gaan. Wij zorgen in het voorjaar dat er genoeg water is om de bassins te vullen en willen tuinders via maatwerk graag helpen om zich beter voor te bereiden op droge jaren.”
Vooijs denkt niet dat alleen het op tijd vullen van waterbassins de redding gaat zijn voor een betere waterverdeling op de tuinbouwbedrijven. Bij de grotere tuinbouwbedrijven in de nieuwere tuinbouwgebieden is dat wellicht een optie en is er ook ruimte om meer buffercapaciteit te realiseren, veronderstelt de bestuurder. “Maar in gebieden waar de bedrijven dichter bij elkaar liggen en waar meer grondgebonden teelt is, zijn de mogelijkheden beperkt. Daar blijven de tuinders altijd afhankelijk van oppervlaktewater en zijn andere oplossingen nodig.”
Tegelijk met zijn zorgen over de waterverdeling, voorspelt Vooijs ook dat 2027 weleens een vervelend jaar kan worden. “Tot 2025 hadden we geen problemen en waren droge jaren juist vaak een garantie voor een betere waterkwaliteit. In 2026 zijn we met onze neus op de feiten gedrukt en voor komend jaar moeten we zorgen dat we er staan. Het is gewoon nog erg droog. Na de zomer hebben we wel neerslag gehad, maar geen overgrote hoeveelheden. De tekorten zijn nog steeds niet aangevuld en daarmee is de uitgangssituatie verre van optimaal.”
Tekst: Haijo Dodde, beeld: Thierry Schut
