Hoe duurzaam is de glastuinbouw? Die vraag dringt zich op vanuit de samenleving, nu de prijzen voor energie torenhoog zijn gestegen en aardgas niet onbeperkt beschikbaar is. Al heb je je jaren ingespannen om je bedrijf toekomstbestendig te maken, op momenten als deze sta je soms met je mond vol tanden. Leg het eens uit.

Meer dan een half jaar geleden besloten we in onze redactievergadering dat het beursmagazine van HortiContact het thema ‘Duurzaam Ondernemen’ mee zou krijgen. We hadden toen nog maar nauwelijks signalen opgevangen dat een energiecrisis zo snel, zo fel zou toeslaan. En dat de toekomstbestendigheid van veel glastuinbouwbedrijven binnen een paar maanden op de tocht zou komen te staan. Eind maart luidde Glastuinbouw Nederland de noodklok dat 40% van alle bedrijven hierdoor in acute financiële problemen zit.

Korte en lange termijn

Je bedrijf verduurzamen is een traject dat jaren in beslag neemt. Een proces van vallen en opstaan. En als je het goed doet, dan is er nog geen enkele garantie dat je nu niet bij de groep ondernemers in zwaar weer zit. De bankencrisis, EHEC-crisis en de energiecrisis zijn toegeslagen op momenten dat de meesten van ons het niet aan zagen komen. Heb je net geïnvesteerd in een nieuwe kas, of in alternatieve energiebronnen om je toekomst veilig te stellen, dan ben je tijdelijk soms even kwetsbaar als de buurman die het wat rustiger aan doet.
Tuinbouwondernemers zijn de mensen er niet naar die snel hun hoofd laten hangen en zetten liever hun schouders eronder. Improviseren is een gave die nu naar boven borrelt. Rozentelers die meebewegen met de seizoenen en hun kas in de winter koud laten. Vruchtgroentetelers die AC-folies langer benutten dan gebruikelijk. Minder of niet belichten en de stroom van je WKK verkopen.
Uiteraard zijn dit maatregelen voor de korte termijn. Voor de lange termijn waren ze vaak allang bezig met alternatieve energiebronnen, het plaatsen van zonnepanelen of SON-T-lampen vervangen door LED’s.

Duurzaam ondernemen

Op het gebied van plantgezondheid winnen de biologische middelen terrein en er is aandacht voor biologische meststoffen. Biodiversiteit was lang een onderwerp dat relatief weinig aandacht kreeg, maar dat is inmiddels anders. Iedere teler weet dat de natuur helpt om je gewas gezond te houden, dus moeten wij de natuur ook helpen. En alle materialen, zoals plastics die we gebruiken. Die kun je vervangen door afbreekbare producten, maar dan moet je wel goed rekenen of de productie van karton niet meer vervuilt dan die van plastics.
Een hele belangrijke trend is beter omgaan met de mensen die voor je werken. Goede huisvesting van buitenlandse werknemers krijgt steeds meer aandacht, maar ook het werk zelf. Het moet toch gewoon leuk zijn om in een kas te werken, anders krijg je niemand over de streep. En die handjes zijn en blijven wel nodig.

Bevlogen vertellen

Op alle terreinen van verduurzaming zie je activiteiten en ondernemers kunnen er bevlogen over vertellen. Vooral aan hun collega’s. Wat nog niet zo goed lukt is om de samenleving te bereiken. Dat kunnen mensen zijn die graag een vinger op de zere plek leggen, tot mensen die het niet interesseert wat er in die kassen gebeurt. En dat terwijl iedereen de glastuinbouw nodig heeft.
Het afgelopen jaar hebben tuincentra giga-omzetten gedraaid, omdat mensen in moeilijke tijden plezier halen uit tuinieren en de schoonheid van bloemen en planten. En wat dacht je van de kwaliteit van verse groenten die niet aan de andere kant van Europa zijn geteeld? Er is onderzoek gaande naar biosensoren die vitamines kunnen meten in groente en fruit. Die kunnen straks een extra hulp zijn in de zoektocht naar een gezond voedingspatroon.
Alleen dat verhaal goed vertellen. Dat is de volgende opgave in duurzaam ondernemen. Dat is niet alleen zenden, maar ook luisteren. En de dialoog niet schuwen.

Tekst: Pieternel van Velden