De jaarrond lisianthusteelt in Nederland zucht onder de extreme energieprijzen, al hangt het beeld sterk af van wie je spreekt. Wie nog een goede gaspositie heeft gaat komende winter door, zoals Frank van Holst van Montana Lisianthus in Poeldijk. Hij investeerde dit jaar opnieuw in LED-belichting, waardoor hij met minder elektriciteit af kan. “Twee jaar geleden was het nog een vraagteken of het kon. Maar als je dit nu nog niet hebt gedaan, dan ben je af.”

Lisianthus is een zomerbloem, die veel licht en warmte kan en wil hebben, zegt Jos van Baalen van plantenkweker Van Egmond Lisianthus, gespecialiseerd in de opkweek van lisianthus. Het aantal besparingsmogelijkheden – naast het installeren van LED-belichting – is beperkt. “Je kunt wat lager gaan zitten met je temperatuur, maar dan komt het probleem om de hoek kijken dat je uiteindelijk toch dezelfde hoeveelheid energie per tak kwijt bent, doordat de teelt langer duurt. Per saldo word je daar niet wijzer van. We weten inmiddels uit onderzoek: we kunnen full LED telen, dat scheelt wel in energieverbruik.”

Pauzeknop indrukken

Minder belichten of verwarmen is geen optie, zegt ook Frank van Holst. En (tijdelijk) stoppen met de teelt gaat voor hem ook niet: “Als je een keer stopt dan wordt het heel moeilijk qua arbeid en afzet, om dan weer terug te komen. Er zijn telers – om en nabij de helft van de lisianthustelers – die hebben gezegd: we stoppen komende winter met de teelt en drukken op de pauzeknop, en gaan pas weer planten bestellen als de gasposities goed zijn.”
Bij de huidige energieprijzen wordt lisianthus op de veiling onbetaalbaar, denkt Van Holst. “Vorige week was de gasprijs 3 euro en de stroomprijs 60 cent. Dan moeten de bloemen op de veiling 1,50 euro per tak opbrengen en dat gaat niemand betalen. Als je nu geen gaspositie hebt word je misschien nog wel harder geraakt. We graven ons eigen graf als we zo doorgaan.”

Prijsplafond

Volgens Van Baalen wordt er komende wintermaanden 40% minder aangeplant dan vorig jaar. Omdat de opkweek uit zaad gebeurt en gemiddeld 12 weken in beslag neemt kan hij het aanbod voor komende wintermaanden exact voorspellen. Van Egmond is marktleider en belevert jonge planten aan alle jaarrondtelers in Nederland. Dat zou kunnen leiden tot aanzienlijk hogere veilingprijzen, al is dat geen zekerheid: “Het lastige is: je weet wel wat iets kost maar niet wat het op gaat leveren. Voor komende winter ben ik redelijk positief, al zijn november, december en januari de wat moeilijkere maanden in de bloemen. Er komt ontzettend veel minder product, ik hoor dat ook over chrysanten, rozen en gerbera’s. Daardoor moeten ze wel duur worden voor de klok. Grote vraag is of er ook een prijsplafond in de markt zit. Snijbloemen worden zo in feite onverkoopbaar voor een bepaald segment van het publiek.”

Lange termijn

Op lange termijn denkt Van Baalen dat de Nederlandse telers van lisianthus die nu tijdelijk zijn afgehaakt pas weer in de markt komen als de gasprijs normaliseert. “Als de energieprijzen op een stabieler en veel lager niveau komen dan nu zou het kunnen zijn dat van die 40 procent afhakers 20 of 30 procent terugkomt. Een hele grote lisianthusteler die volledig gestopt is, zei: ik ga pas weer planten bestellen als de gasprijs onder de 50 cent is beland.”
Maar de vraag naar lisianthus blijft onverminderd groot, denkt de plantenkweker. In het buitenland – met name Zuid- en Oost-Europa − stijgt de afzet jaarlijks met 5 tot 15%, alleen betreft dit een onbelichte en onverwarmde (seizoens)teelt voor lokale afzet. “In de VS en Zuid-Amerika liggen ook nog kansen, alleen moeten we die nog wel ontwikkelen. Voor de rest is het in Nederland natuurlijk afwachten. Op het moment dat de gasprijs op dit niveau blijft is er niemand meer over in twee jaar. Er zijn nu nog wel mensen met posities, maar die verlopen na verloop van tijd.”

Tekst: Mario Bentvelsen, beeld: Michel Heerkens