Protocol; het woord komt meerdere keren voor in het themanummer Hygiëne en Teeltwisseling van Onder Glas, dat deze week verschijnt. Vaak wordt het woord gebruikt in combinatie met hygiëne. Bij protocol denk je aan diplomatieke voorschriften, of aan notariële akten. Raadpleging van de vertrouwde ‘Dikke Van Dale’ leert dat er wel negen betekenissen zijn van het begrip. Het meest relevant lijkt: ‘uitvoerig verslag van het verloop van een experiment, een proefneming of een enquête’. Bij alle omschrijvingen ontbreekt overigens de urgentie van naleving, hetgeen bij een hygiëneprotocol nadrukkelijk wel het geval is.
Er bestaat overigens ook een werkwoord protocollen, hetgeen zoveel betekent als tegenspreken, maar ook knoeien. Dat sluit niet aan bij onze sector, want voor de glastuinbouw mag naleving van een gewasgericht hygiëneprotocol al lang niet meer ter discussie staan en is sowieso knoeien uit den boze.
Voortdurende strijd
Teeltwisseling is de periode van ruimen, schoonmaken en nieuw gewas. Maar of dit nou gebeurt tijdens de traditionele periode in oktober of november, of vanwege gewaskeuze of plantschema elders in het jaar, schoon is niet langer de standaard. In diverse gewassen moeten telers voortdurend de strijd aangaan met hardnekkige virussen. Vijanden die zich niet automatisch met het oude gewas laten verwijderen en niet met de bezem te verslaan zijn. Hygiëne is het sleutelwoord en dat vraagt om een zeer gedegen aanpak, om een zorgvuldige, door alle medewerkers gedragen werkwijze. Kortom, hygiëne vereist een protocol.
Dynamisch proces
Wat moet je wel doen en wat zeker niet? Welke hulpmaterialen zijn voorhanden? Welke middelen zijn beschikbaar en hebben ook een toelating van bijvoorbeeld het Ctgb? Schoonmaakmiddelen krijgen immers meer en meer de status van gewasbeschermingsmiddelen, met alle bijbehorende beperkingen en formaliteiten. Dat alles maakt dat een hygiëneprotocol voor de glastuinbouw veel meer is dan een perkamenten rol met bepalingen of akten. Het is een dynamisch proces; een product dat mee moet bewegen met enerzijds de toenemende druk door het komen en gaan van microscopische ziekteverwekkers en anderzijds de beschikbare en toegestane middelen en methoden.
Geen teler die nog mag verzanden in protocollig (koppig, weerbarstig) gedrag. Een onzichtbare vijand is immers het gevaarlijkst.
Tekst: Roger Abbenhuijs
