Studenten van Zone.College in Zwolle hebben in 2025 opnieuw biosensoren toegepast in een komkommerteelt om het gewas zelf de watergift te laten bepalen. De resultaten bevestigden de positieve resultaten uit de voorgaande herfstteelt. “We zagen opnieuw een duidelijk hogere opbrengst van goede kwaliteit bij een lagere input van water en meststoffen in vergelijking met een gangbare watergeefstrategie”, zegt plantenfysioloog en projectbegeleidster Fleur Gulien namens de sensorproducent.
De biosensoren van het Zwitserse Vivent Biosignals oogsten sinds hun introductie in 2022 veel belangstelling van telers en onderzoekers. Derdejaars studenten Teelt & Technologie van Zone.College in Zwolle voeren sinds najaar 2024 proeven uit in de schoolkas, waarin de watergift deels door biosensoren en deels gangbaar met behulp van matsensoren wordt aangestuurd. Dit gebeurde achtereenvolgens in een herfstteelt, een vroege voorjaarsteelt en een tweede herfstteelt van komkommer.
Eerder deze maand is er op het college een tomatenteelt gestart. Hieraan werken ook Fleur Gulien, Van den Belt Tomaten en adviesbureau Vortus mee in een praktijkproef. De fabrikant levert zowel de sensoren als de software met slimme algoritmen die de watergift regelen op basis van de gemeten plantsignalen. Deze software is recent compatibel gemaakt met de dashboards van onder andere Priva, Letsgrow.com en MyLedgnd, zodat de data altijd toegankelijk en inzichtelijk zijn.
Goed aanpassingsvermogen
In de eerste herfstteelt van oktober tot eind december (ruim 12 weken) resulteerde sturing van de watergift met behulp van biosensoren en AI-technologie in 22% meer komkommers van hoge kwaliteit, terwijl het verbruik van water en meststoffen ruim een kwart lager was. De planten pasten zich goed aan het gemiddeld lagere watergehalte en de iets hogere EC in de matten aan. Het hogere zuurstofgehalte resulteerde in meer vitale, actieve wortels. Een jaar geleden werd in deze nieuwsbrief verslag gedaan van de eerste reeks proeven.
Vervolgproeven
“Het waren prachtige resultaten, maar er waren ook nog wat onbeantwoorde vragen”, vertelt plantenfysioloog Gulien namens Vivent. “Een belangrijke vraag was of het gewas in het voorjaar en de zomer, wanneer de instraling hoger is, net zo goed om kon gaan met lagere watergehalten als in het najaar.”
In de voorjaarsteelt werd achteraf gezien gestart met een iets te hoog watergehalte, waardoor de wortels zich niet optimaal ontwikkelden. Hierdoor bleek het ook lastig om de komkommerplanten in een goed dag/nachtritme te krijgen. Nadat de sensorbouwer het model had aangepast trad herstel op en kwam het gewas alsnog in het juiste ritme, maar de aanvankelijke achterstand kon niet meer geheel worden ingelopen. “Daar hebben we van geleerd, dus ik vertrouw erop dat we in een volgende voorjaarsteelt beter uit de bus zullen komen”, verklaart Gulien. “Per saldo hebben we in deze proef niet ondergedaan voor de gangbare watergeefstrategie, dus dat is positief.”
Resultaten bevestigd
In de tweede herfstteelt werden 10% meer komkommers geoogst dan in de gangbare referentie. Ze waren gemiddeld ook iets zwaarder (+3%), wat resulteert in 13% meeropbrengst. De watergift kwam 25% lager uit, wat overeenkomt met de resultaten uit 2024. Ook nu was het watergehalte in de mat duidelijk lager dan in de controle, maar dat gaf geen problemen voor de opname van nutriënten.
Gulien: “Het drainpercentage in de matten die werden aangestuurd door de biosensoren was hoger, ondanks lagere watergift. Ook de EC kwam iets hoger uit dan in de controle, maar daar hebben we geen negatieve effecten van gezien. Hiermee is dus bevestigd dat je met behulp van biosensoren en slimme algoritmen een meeropbrengst aan komkommers kunt realiseren en tegelijkertijd kunt besparen op water en meststoffen. Wij verwachten dat dit ook mogelijk moet zijn in het voorjaar en in de zomer. De sensoren pikken haarfijn op wanneer de plant extra vocht nodig heeft. Het algoritme vertaalt dat realtime in de benodigde acties. Irrigeren wanneer de plant daar om vraagt, leidt tot betere groei en opbrengstverhoging. Dat zien we ook in andere groente- en siergewassen waarin deze technologie wordt toegepast.”
Tekst: Jan van Staalduinen
