Dertien glastuinbouwbedrijven willen de komende jaren CO₂ uit de buitenlucht gaan afvangen om dit in hun kassen te gebruiken voor het stimuleren van de plantengroei. Voor de benodigde direct air capture-installaties hebben zij SDE++ subsidie toegekend gekregen. “We zijn blij dat de overheid deze veelbelovende technologie subsidieert”, zegt voorzitter Adri Bom-Lemstra van Glastuinbouw Nederland. “Nu gebruiken veel telers fossiele CO₂, maar om de klimaatdoelen te behalen zal dat de komende jaren minder worden. Daarom zoeken telers naar alternatieven voor die CO₂. Met het afvangen van CO2 uit de buitenlucht wordt daar voor een deel aan tegemoet gekomen.”
In de glastuinbouw geven telers hun gewassen vaak CO₂ als vorm van bemesting. Dat stimuleert de plantengroei met gemiddeld 20 tot 40%. Behalve uit de industrie is de hiervoor benodigde CO₂ vaak afkomstig uit de eigen installatie voor warmtekrachtkoppeling (WKK) waarmee telers hun kas verwarmen. WKK’s zijn gasmotoren die warmte, elektriciteit en CO₂ produceren. “Vanwege de energietransitie investeren steeds meer telers in fossielvrije alternatieven, zoals aardwarmte of warmtepompen. Daarmee is er minder CO₂ van de WKK beschikbaar”, aldus Bom-Lemstra. Tegelijkertijd staat de beschikbaarheid van CO₂ vanuit de industrie volgens haar onder druk, doordat gestimuleerd wordt al deze CO₂ op te slaan onder de Noordzee.
CO₂-tekort obstakel voor klimaatdoel 2030
In het Convenant Energietransitie Glastuinbouw 2022-2030 is afgesproken dat de sector in 2030 beschikt over 2 megaton CO₂ voor stimulering van de plantengroei. Momenteel is er circa 0,7 megaton beschikbaar, een hoeveelheid die de komende jaren weinig lijkt toe te nemen. De glastuinbouw stevent daardoor af op een CO2-tekort van in totaal 1,3 megaton in 2030. Dat gat moeten telers dan noodgedwongen blijven opvullen door onder meer hun WKK te laten draaien.
Omdat telers met hun WKK ook fossiele warmte en elektriciteit produceren, zet dat de energietransitie onder druk. “De dertien glastuinbouwbedrijven die nu subsidie kunnen krijgen, zijn in staat in totaal jaarlijks 22.635 ton CO₂ uit de buitenlucht te onttrekken. Dat lijkt weinig en zal het gat richting 2030 niet oplossen, maar in dit stadium geldt: ‘Alle kleine beetjes helpen’. Het zal op de middellange termijn veel meer worden”, aldus Bom-Lemstra. Afvalverwerkingsbedrijven produceren weliswaar ook (groene) CO₂, maar de beschikbaarheid daarvan is nog onzeker omdat ook hier onderzeese opslag interessanter lijkt te zijn.
‘Welkome deeloplossing’
Bom-Lemstra noemt het afvangen van CO₂ uit de buitenlucht daarom een welkome deeloplossing. “Het draagt bij aan het invullen van onze behoefte aan duurzame CO₂. Bovendien stimuleert het dus de warmtetransitie. Telers die hun WKK veel minder vaak laten draaien en bijvoorbeeld aardwarmte of warmtepompen gaan gebruiken, behouden met direct air capture immers hun CO₂-voorziening.” Daar komt nog bij dat de afvanginstallatie tijdens het winterseizoen, als de gewassen in de kas heel beperkt CO2 nodig hebben, kan blijven draaien. “De afgevangen CO₂ kan dan geleverd worden aan onderzeese opslagprojecten zoals Porthos of Aramis, wat negatieve emissies oplevert. Zo leveren we het hele jaar door een bijdrage aan de klimaatdoelen”, aldus Bom-Lemstra.
Opnieuw als eerste in Nederland
Was de glastuinbouw in Nederland de eerste die van aardwarmte gebruikmaakte, ook met het afvangen van CO₂ uit de buitenlucht gaat de sector als eerste in Nederland aan de slag. De dertien telers willen miljoenen investeren in de nieuwe techniek. “Zij durven het aan ervaring op te gaan doen met deze innovatieve technologie”, aldus Bom-Lemstra. Skytree, de leverancier van de installaties voor direct air capture, hoopt dat andere sectoren zullen volgen, zoals de chemiesector en de producenten van synthetische brandstoffen.
Tekst: Alexander Formsma
