Uit een recent rapport van het Vlaamse departement Landbouw en Visserij blijkt dat tomatentelers over de periode 2014-2018 zeer goede bedrijfscijfers kunnen overleggen. Dit nieuws staat in schril contract met de tomatenopbrengsten van vorig jaar. De prijzen lagen in geen jaren zo laag.

“2020 was geen goed jaar voor de tomatenteelt”, vertelt Franky van Looveren, teeltadviseur bij Tomeco, een telersgroep die aan de Belgische veiling in Hoogstraten verbonden is en in totaal 80 ha tomatenteelt onder glas vertegenwoordigt. De leden van de telersgroep beleveren gezamenlijk een aantal retailers. Door samen te werken en teeltplannen af te stemmen kunnen ze jaarrond leveringen garanderen.
Onze zuiderburen tellen zo’n 160 professionele tomatentelers met een kasareaal van ruim 500 ha. Driekwart van de teelt gebeurt in de provincie Antwerpen. De belichte teelt, die jaarrond productie toelaat, wordt geschat op 20% van de totale productie. Dit percentage zit volgens de betrokkenen in de lift.

Geen winst over 2020

Van Looveren vertelt dat de prijzen in 2020 slecht waren. “Vooral in de zomer. Ik heb veel bedrijven gehoord die hierdoor geen winst gemaakt hebben.” Waar de tegenvallende prijzen mee te maken hebben, kan de teeltadviseur niet met zekerheid zeggen. “Misschien dat de export door corona wat minder goed verliep”, gist hij.
Hij beaamt dat het aandeel van de belichte teelt stijgt. “In de winter kun je nog een meerwaarde bieden en betere prijzen ontvangen”, stelt hij. Door de mogelijkheden van belichte teelt, zijn Tomeco-telers ook begonnen met investeringen in bijvoorbeeld LED-belichting. Zo bezocht Onder Glas vorig jaar nog Hortipower in Merksplas dat haar volledige belichte areaal (6 ha) met LED-lampen ombouwde tot een hybride-installatie.

Van 17 naar 38 ha

Ook bij veiling REO in Roeselare neemt het aandeel belichte teelt toe. “Onze tomatentelers hebben zo’n 115 hectare kas, 38 hectare daarvan is belicht. In 2019 was het belichte aandeel nog 17 hectare”, vertelt Rik Decadt, directeur Productie van de veiling. Hij verklaart deze sterkte toename door de uitbreiding van een aantal bedrijven die juist aan een generatiewissel toe waren. “Bij de intrede van de nieuwe generatie hebben twee bedrijven tien hectare bijgebouwd, waarvan een groot deel belicht.”
Ook op de veilingklok van REO liet 2020 een neerwaartse spiraal zien ten opzichte van voorgaande jaren. Decadt: “Over de periode 2010-2020 bedroeg de gemiddelde prijs voor trostomaten 79 cent. In 2020 was dit gemiddeld maar 71 cent.” Deze opbrengst ligt volgens de REO-topman juist op het kantelpunt tussen winstgevend en verlieslatend.

Corona en verzadiging

Volgens Decadt speelt corona zeker een rol bij deze prijsdaling. “Hierdoor is de afzet naar de horeca en foodservice lager geweest. En wat mogelijk ook een rol heeft gespeeld, is de uitbreiding van het tomatenareaal waardoor de markt misschien een beetje verzadigd is geraakt.” Toch meent hij niet dat het coronajaar invloed zal hebben op de plannen van de tomatentelers. “Het tomatenvirus is een veel grotere bedreiging voor de sector. De hygiënemaatregelen zijn het afgelopen jaar sterk toegenomen op de tomatenbedrijven.”
De tegenvallende tomatenprijzen staan in flink contrast met de cijfers van het Vlaamse departement Landbouw en Visserij. Uit een onderzoek, gebaseerd op een steekproef onder tomatenbedrijven met een WKK-installatie, blijkt dat de tomatentelers in de periode 2014-2018 zeer goede zaken deden.

Jaarinkomen van 170.000 euro.

Volgens dit onderzoek kende een gemiddeld tomatenbedrijf met 3,3 ha tomaten een totale opbrengst van 2,3 miljoen euro. De totale variabele kosten bedroegen 1 miljoen euro en de totale vaste kosten kwamen neer op gemiddeld 0,8 miljoen euro per bedrijf. Op een gemiddeld tomatenbedrijf werkten gemiddeld 18 arbeidskrachten, waarvan 15 losse arbeidskrachten.
De onderzoekers becijferden mede op basis hiervan dat een gemiddeld tomatenbedrijf uit de steekproef een familie-inkomen van 1.428 euro per are genereert. Gezien de gemiddelde bedrijfsoppervlakte komt dit neer op een gemiddeld familie-inkomen van ruim 470.000 euro, oftewel ruim 170.000 euro per gezinslid. Het gaat dus om het gemiddelde in de periode 2014-2018. Voor 2020 is deze constatering dus al achterhaald. Het volledige onderzoeksrapport van het departement van Landbouw is hier te vinden.

Tekst: Jerom Rozendaal