Vanwege de noodzaak om de gewasbescherming te verduurzamen en zowel bekende als nieuwe ziekten en plagen het hoofd te bieden, komt de lat voor adequate monitoring en preventie steeds hoger te liggen. Dat vergt extra inzet op scouten, kennis en praktische hulpmiddelen. De leden van telersvereniging Zentoo (chrysant) lieten scout-medewerkers in het afgelopen jaar begeleiden door een specialist en zien daar meerwaarde in.
Het initiatief voor intensieve coaching en begeleiding van scout-medewerkers komt voort uit de pilot 100% Groen Geteeld, die is opgezet om de transitie naar groene gewasbescherming te bevorderen. Koepelorganisaties Federatie Vruchtgroenten Organisaties (FVO) en Versnellers Sierteelt, telersverenigingen, toeleveranciers en pilotbedrijven in diverse gewassen trekken daarin samen op.
Praktische ondersteuning
Een mooi voorbeeld is de coaching van scouts bij chrysantenbedrijven die lid zijn van Zentoo door Van Iperen, dat hiervoor een programma ontwikkelde. Ischka Stokman, specialist gewasbescherming/biologie, verzorgt de praktische uitvoering namens de toeleverancier.
“Goed scouten wordt steeds belangrijker”, zegt de begeleider. “Er raken meer medewerkers bij het scouten betrokken. Die dienen de vinger zo snel mogelijk op de zere plekken te leggen om ziekten en plagen vroeg de kop in te drukken en de noodzaak van chemisch ingrijpen te beperken. Dat vergt kennis, ervaring en een degelijk scoutprotocol. Het leek ons goed om telers daarin praktische ondersteuning te bieden.”
Tijdig bijsturen
Intensiever scouten vergt de inzet van meer mensen, die niet altijd over specialistische kennis beschikken. “Wij begeleiden zowel leidinggevenden als uitvoerende medewerkers”, vervolgt Stokman. “We spijkeren ze bij over het herkennen van zowel gewasspecifieke ziekten en plagen, als biologische bestrijders en over protocollen om het gewas te monitoren en gradaties van plagen en aantastingen digitaal te registreren.”
“Zo kan er indien nodig tijdig en goed worden bijgestuurd. Biologische bestrijders en groene middelen staan aan de basis, traditionele chemie wordt in principe alleen ingezet als het niet anders kan of om een groene strategie een betere uitgangspositie te geven. Schoon uitgangsmateriaal en bedrijfshygiëne krijgen ook aandacht.”
Vaker en intensiever scouten
Het eerste bedrijf dat Stokman begeleidde, was de teeltlocatie in Made van Leen Middelburg Chrysanten. Het bedrijf is aangesloten bij de telersvereniging en een pilotbedrijf binnen 100% Groen Geteeld. Directielid Barry Middelburg zegt, na een goed jaar, blij te zijn met de resultaten.
“Verdere verduurzaming van onze gewasbescherming is een goede zaak. Omdat er steeds minder chemische middelen beschikbaar zijn, maar ook vanuit de overtuiging dat het kan en goed is voor onze licence to produce. Minder willen spuiten en meer durven vertrouwen op biologische bestrijders en middelen, waarin de keuze gelukkig ruimer wordt, betekent wel dat je heel alert moet zijn en intensiever moet scouten.”
Sneller en gerichter ingrijpen
Middelburg vertelt dat de scoutfrequentie sinds de start van het project is verhoogd van één naar twee keer per week. “Dat is een stuk arbeidsintensiever, terwijl er vanwege de groeiende complexiteit van biologische gewasbescherming ook meer kennis en kennisuitwisseling nodig is. Ischka Stokman heeft ons daar enkele weken goed bij geholpen en drie medewerkers opgeleid die de scouting hier voor hun rekening nemen. Naast kennisoverdracht ging het vooral om toepassing in de praktijk en het digitaal registreren en evalueren van waarnemingen.”
“De medewerkers leren ook van elkaar, en ik merkte dat het niveau van het scouten snel omhoog ging”, aldus Middelburg. “Wat ook helpt, is de registratie-app PlantScout en de WhatsApp groep voor scouts, die Zentoo heeft opgezet om waarnemingen en ervaringen te delen. Snelle feedback houdt iedereen alert, waardoor we meer zien en in een eerder stadium biologisch bij kunnen sturen waar en wanneer dat nodig is.”
Escalatieladders
Gevraagd naar concrete voorbeelden, antwoordt Middelburg. “Onze scouts zijn nu beter in staat om verschillende soorten luizen en wantsen te onderscheiden. We hebben ook een jaarplan opgesteld met escalatieladders voor verschillende ziekten en plagen, waardoor er gerichter en plaatselijk in plaats van volvelds gecorrigeerd kan worden.”
“Tegen luishaardjes zetten we nu vaak plaatselijk Propylea in. Al met al kost het scouten meer tijd en geld, maar het levert ook op. Ziekten en plagen zijn beter onder controle, terwijl we minder chemie gebruiken. Onderaan de streep levert dat een besparing op, terwijl we duurzamer werken.”
Digitalisering
Kwaliteitsmanager Rob van den Broek van Zentoo onderschrijft de goede ervaringen met het coachproject, dat in verenigingsverband navolging kreeg. “Veel leden zijn in het afgelopen jaar door Stokman begeleid en de reacties zijn erg positief. Het scoutprotocol dat we als vereniging voor onze leden beschikbaar stellen, heeft in december een upgrade gekregen. Dat zal met enige regelmaat blijven gebeuren.”
“De telers worden geacht om een digitale scoutapp te gebruiken. Vroeger werd alles op papier gezet, nu ligt de focus op digitalisering. De invoerdata wordt verwerkt tot een totaaloverzicht in de vorm van een dashboard, dat ook toegankelijk is voor adviseurs.”
In februari organiseert de telersvereniging een kennismiddag voor alle scouts, waar adviseurs van Koppert en Van Iperen de nieuwste kennis en inzichten delen. “Zo blijven we bouwen aan een duurzame teelt van chrysanten”, zegt de kwaliteitsmanager tot besluit.
Tekst: Jan van Staalduinen, beeld: Marcel Otterspeer
Intensief scouten vergt de inzet van meer mensen, die niet altijd over specialistische kennis beschikken. Daarom is coaching daarbij zeer nuttig.
