Bij chrysantenteler CJ Flowers in Gameren is bij de recente nieuwbouw een watermanagementsysteem geïmplementeerd dat inspeelt op recirculatie, filtratie, besparing en slimme irrigatie. Het systeem werkt volledig automatisch via de klimaatcomputer en zorgt voor een optimale verdeling en dosering van water en meststoffen. Binnen het gesloten systeem wordt elke druppel water hergebruikt.
CJ Flowers is sinds de oprichting door naamgever CornelisJan (Kees) Satter in 1986 geleidelijk in omvang toegenomen met een duidelijke focus op de chrysantenteelt. “Kees en ik doen als compagnons eigenlijk alles samen”, aldus Heimen Quik die al sinds 2002 actief is voor het bedrijf. “Mijn aandacht ligt vooral bij energievraagstukken en ook de administratie is hoofdzakelijk mijn terrein. Kees richt zich meer dan ik op de teelt, maar in alles kunnen we elkaar goed vervangen. Belangrijk binnen ons bedrijf is de onderlinge communicatie. Tussen 7 en 8 uur is er binnen ons kantoor veel ruimte voor informele contacten waardoor iedereen weet wat er speelt. En dat is best veel op tal van terreinen, van energie tot water en van gewasbescherming tot voeding.”
Een slechte start
Met de overname van een kas in 2007, wordt besloten om te starten met de teelt van phaleanopsis in een nieuw te bouwen kas. Quik: “Achteraf gezien hadden we nauwelijks op een slechter moment kunnen beginnen. De teelttechniek was op dat moment volop aan het veranderen. Tijdens de bouw werden we daar al mee geconfronteerd. Het betekende een flinke reeks aanpassingen die ten koste ging van het bouwbudget. Dat was nog te overzien, maar direct daarna volgde de financiële crisis waardoor de bank ineens veel meer vragen ging stellen.”
Nadat de bouw toen afgerond was, stonden de prijzen jarenlang onder druk. “Wij hadden gekozen voor speciale soorten bestemd voor het hogere segment. Dat bleek niet echt te werken. Voor ons gevoel zaten we letterlijk te ver van Aalsmeer. Daarom besloten we het roer om te gooien en te kiezen voor meer volume en afzet via retailers. Ook namen we een vaste verkoper in dienst. Van deze stap hebben we nooit spijt gehad. We vonden zo de weg omhoog.”
Grond van de buren
Naast de chrysanten en orchideekassen, ligt al jaren een perceel van 9 ha. Uiteindelijk lukt het beide ondernemers om dit perceel in 2022 te kopen. Een nieuwe kas moet het bedrijf toekomstbestendig maken. Quik: “Tot dat moment hadden we 10 hectare glas waarvan de helft chrysanten en de helft orchideeën. Er waren meerdere argumenten om te kiezen voor het opschalen van de chrysanten. De situatie van 2008 waren we nog niet vergeten. De teelt van orchideeën is duur en ondanks automatisering nog altijd enorm arbeidsintensief. Vooral tegen dat laatste, met veel meer personeel, zag ik persoonlijk op. Wat ook meespeelt is dat de chrysantenteelt al jaren in financiële zin goed presteert.”
Nieuwbouw
Eind 2024 is de vergunning voor de nieuwbouw van de kas van 6,5 ha binnen en kort daarna, op 3 april 2025, gaat de eerste paal de grond in. Het bouwproces verloopt voorspoedig waardoor al begin november 2025 kan worden gestart met de chrysantenteelt. Stolze verzorgde op dit project de installaties voor water, elektra, belichting en de klimaatbeheersing. René Solleveld is bij het bedrijf projectleider watertechniek. “Ik ben vanaf de eerste ontwerptekening betrokken bij de bouw. Zo kun je altijd terugvallen op eerder gemaakte afspraken en uitgangspunten. De belangrijkste uitgangspunten zijn overigens helder: duurzaam gebruik van water, dus geen verspilling, voldoende buffers en het maximaal beperken van emissie van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen.”
Elke installatie is uniek
Quik over de installatie: “Al voor de bouw hadden we beschikking over veel hemelwateropslag. Door klimaatverandering hebben we vaker te maken met lange periodes van droogte. Ook 2025 was behoorlijk extreem. Daarom hebben we gekozen voor een flinke uitbreiding van de opslagcapaciteit.”
Minstens zo belangrijk was de eis voor een volledig gesloten systeem waarbij al het water wordt hergebruikt. Geïntegreerd hierin is een volledig geautomatiseerd systeem, aangestuurd door de klimaatcomputer van Priva, voor het toedienen van vloeibare meststoffen. Slimme irrigatie dus waarbij bijvoorbeeld de uitvloeier direct bij het gewenste kraanvak wordt toegevoegd. Zeker ook noemenswaardig is de manier waarop drainwater en condenswater recirculeren gericht op optimale verhoudingen en minimale emissie.
Solleveld vervolgt: “De technologie die we binnen deze kas hebben toegepast, is voor ons al behoorlijk standaard en bewezen effectief. Zo hebben we de waterstromen tussen de verschillende locaties gekoppeld, een tendens die we vaker zien bij uitbreidingen. Anderzijds zie je dat elke teler zijn eigen ideeën heeft over teelttechniek. Met eigen wensen omtrent inrichting en soms ook materialen. Dat maakt dat geen installatie hetzelfde is. Het is altijd een kwestie van inpassen in wat de teler voor ogen heeft. Daarbij moet hij natuurlijk op onze technische expertise kunnen vertrouwen.”
LED-belichting
Minstens zo belangrijk als het watermanagement is de lichttechniek. Vooral als gevolg van de energiecrisis hebben Satter en Quik in de bestaande kassen geïnvesteerd in nieuwe LED’s. Daarin is de keus gemaakt voor dimbare full LED-modules van MechaTronix. Hiermee kan apart worden geschakeld met verrood en dat pakt volgens de ondernemers heel goed uit. Reden dat ook in de nieuwe kas is gekozen voor dit systeem.
Insectengaas
Nu de nieuwe kas in productie is, zijn de ondernemers nog meer overtuigd van de meerwaarde van het watermanagementsysteem en de bijdrage daarvan aan het verduurzamen van hun chrysantenteelt. Quik: “Watermanagement en waterkwaliteit staan hoog op alle denkbare agenda’s. Daar ligt voor ons dus een uitdaging en als sector hebben we daarin een grote verantwoordelijkheid. Het hergebruik van drainwater is belangrijk, evenals het beperken van chemische gewasbeschermingsmiddelen; en waar mogelijk maken we de overstap naar biologisch.”
Wat de gewasbescherming betreft hadden de telers in hun oude kas vorig jaar heel veel last van rupsen en wantsen. Het gevolg: aanzienlijke productieverliezen en hoge kosten voor de bestrijding. “Daarom besloten we insectengaas te installeren. Hierdoor kon het middelengebruik omlaag en dat is ook weer goed voor de kwaliteit van het water. Ik zeg nu: dat hadden we een jaar eerder moeten doen, dan hadden we die investering vorig jaar al terugverdiend.”
Tekst: Douwe Soepboer, beeld: Marcel Otterspeer
Heimen Quik: “Watermanagement en waterkwaliteit staan hoog op alle denkbare agenda’s. Daar ligt voor ons een uitdaging en als sector hebben we daarin een belangrijke verantwoordelijkheid.”
