Wat wordt de nieuwe economische realiteit voor de glastuinbouw? Gaan we het Klimaatakkoord op tijd halen? Wie gaat dat betalen? Kunnen we aardwarmte opschalen? Komen de warmtenetten van de grond? Zijn er kansen voor biomassa? Kunnen we al overstappen op LED-belichting? Wat moeten we met aqua- en zonnethermie? Hoe lang blijft de WKK rendabel? Deze en vele andere vragen kwamen aan bod tijdens de Glastuinbouw Energiedag op 8 maart in De Meern.

Jeroen Larrivee van BlueTerra ging voor de lunch wat dieper in op de vooruitzichten voor biomassa, dat inmiddels in Nederland een aandeel heeft van 60% in de totale hoeveelheid opgewekte duurzame energie (nu 7% van totale energieproductie). Met het imago van houtige biomassa gaat het helaas wat minder: “Particuliere houtstook leidt tot problemen, waardoor de hele sector in een kwaad daglicht is gekomen. De open haard is een ramp.”

Houtige biomassa

Er staan op dit moment 80 houtketels in Nederland met een vermogen van meer dan 1 MW, waarvan 15 bij tuinders. Larrivee verwacht de komende jaren steeds grotere biomassacentrales, en ook meer bijstook in kolencentrales. Hij verwacht ook meer diversiteit in brandstoffen, naast houtsnippers ook shreds en pellets. “Houtpellets zijn serieus duurder dan shreds, maar er is een goedkopere installatie voor nodig. Houtige biomassa is nu nog interessant voor de baseload, maar dit zal naar middenlast en pieklast verschuiven, mits de SDE of andere steunmaatregelen overeind blijven”, aldus Larrivee. Het is om die reden nu nog interessant, maar na 2025 waarschijnlijk een aflopende zaak.

LED heeft de toekomst

Arie de Gelder van Wageningen University & Research ging na de lunch in op de ontwikkelingen in LED-belichting. Die overigens langzamer verlopen dan tien jaar geleden werd verwacht. Na een uitgebreide verhandeling over de plantkundige aspecten van lichtwaarneming en de reacties van insecten en bestuivers op licht, kwamen de voordelen van LED aan bod: ze zijn snel schakelbaar, hebben een instelbare intensiteit, bieden veel mogelijkheden per golflengte en geven steeds meer output per Joule (circa 3 mmol per Joule). Ook is de warmteafgifte te sturen met behulp van waterkoeling. Naast succesverhalen zijn er ook tegenslagen, zoals het onderzoek in roos heeft aangetoond.
De Gelder verwacht in de toekomst een steeds betere kleurbalans per gewas, een hogere lichtintensiteit (tot 300 mmol en hoger) en hybride belichting als opstap naar volledige LED-belichting. In klimaatcellen zal LED de tl-buis vervangen, mits het gewas een hoge toegevoegde waarde heeft. “Gewassen met inhoudsstoffen in combinatie met lichtkleuren: daarin valt nog een hele wereld te winnen.”

Zonnethermie

Robert van Diemen van HRsolar projects ging nader in op het fenomeen zonnethermie, ook bekend als de zonneboiler. Dat deze techniek ook grootschalige toepassingen kent is vrij onbekend. Ook minder bekend is het feit dat 60% van de wereldwijd opgestelde zonenergie bestaat uit zonnethermie. “Het gaat om een uitontwikkeld product, het bestaat al sinds 1881. En het is met vrijwel alle primaire warmtebronnen te combineren, behalve geothermie.”
Er zijn meer voorwaarden voor een succesvolle exploitatie in de glastuinbouw: je moet warmtevraag in zomermaanden hebben, een buffer is een groot voordeel en ideaal is water van 38 graden of lager, aldus Van Diemen. Bij hoge retourtemperaturen, geothermie of een tekort aan ruimte voor de collectoren is zonnethermie niet haalbaar. “De businesscase is wel SDE+ afhankelijk, zonder subsidie is het niet rond te rekenen. De terugverdientijd is gemiddeld 6 tot 7 jaar, de technische levensduur 25 jaar. In combinatie met een WKO is zonnethermie het interessants.” Voor WKO bronregeneratie geldt in Nederland echter een beperking tot 25 graden, maar in Denemarken is al 90 graden toegestaan.

CO2-afvang uit biomassa

Nick ten Asbroek van Frames, een systeembouwer in renewables en CO2, is druk bezig met de ontwikkeling van CO2-afvang uit biomassa. Er is een complete installatie ontwikkeld voor drie tuinbouwbedrijven, compleet met warmte- en CO2-buffer. De techniek voor CO2-afvang is in de kern dezelfde als wordt gebruikt bij afvalbedrijven. De verwachte prijs is minder dan 15 euro per ton (opex). “CO2 uit de buitenlucht afvangen is hartstikke lastig en kost meer energie. In de rookgassen van een biomassastookinstallatie is de concentratie CO2 veel hoger. De techniek kan uit bij een ketel van minimaal 7 MW”, aldus Ten Asbroek. “Een razend interessante ontwikkeling”, vindt Stijn Schlatmann van BlueTerra.

Dit is deel 2 van het verslag van de Tuinbouw Energiedag 2019. Lees ook deel 1 van deze reportage.

Gerelateerd