De drijvende zonnepanelen op het bassin van tomaten- en komkommerproducent BraZander in Bleiswijk zijn nu ruim een jaar in gebruik. Mede-eigenaar Paul Zantman is tevreden met de eerste resultaten. “Het systeem ligt zo vast als een huis, de waterkwaliteit is beter dan met algendoek en het rendement van de panelen is optimaal door de verkoelende werking van het water.”
BraZander is niet het enige tuinbouwbedrijf met drijvende zonnepanelen. Het was wel de eerste met een verankeringssysteem dat de panelen vastzet aan de dijk van het bassin. Paul Zantman: “In mei vorig jaar hebben we vrijwel het hele bassin bedekt met zo’n 500 drijvende zonnepanelen. De panelen zijn aan de dijk verankerd met dezelfde constructie als waarmee je algendoek vastzet. Daardoor blijven ze gegarandeerd op hun plek liggen, ook bij storm. Ook voorkomen we zo dat ze in de hoeken schuin komen te liggen als het waterniveau zakt. Inmiddels is dit systeem ook bij andere glastuinders toegepast.”
Hoger rendement
Het bassin bood uitkomst, want de schuur lag al vol met panelen en meer ruimte was er niet. Zantman ziet alleen maar voordelen van de drijvende toepassing. “Het water in het bassin houdt de panelen koeler dan wanneer ze op het dak liggen, daardoor hebben ze een hoger rendement. Daarnaast zien we dat de waterkwaliteit in het bassin verbeterd is. Er valt minder zonlicht op het water, dus het verdampt minder, algen komen bijna niet voor en de panelen voorkomen vervuiling van het water. Alleen kun je de panelen niet wassen met schoonmaakmiddel, omdat je dat niet in je bassin wilt hebben. En je moet oppassen dat eenden en ganzen zich niet op de drijvers gaan nestelen.”
Businesscase veranderd
BraZander investeerde samen met telersvereniging Oxin Growers in het drijvende zonnepark, vanwege die participatie kreeg het project GMO-subsidie. De 500 zonnepanelen hebben een vermogen van 550 wattpiek (Wp). Ze kunnen dus op jaarbasis zo’n 255.000 kWh stroom opwekken. Dat staat gelijk aan het verbruik van zo’n 150 huishoudens. De teler kan niet alle stroom zelf opnemen. En terugleveren is uiteindelijk niet zo eenvoudig als Zantman van tevoren had gedacht. “Het afschaffen van de salderingsregeling en het maximaliseren van onze teruglevercapaciteit door Stedin zijn wel tegenvallers. We mogen uiteindelijk maar beperkt stroom terugleveren. De businesscase en de terugverdientijd zien er daardoor wel anders uit.”
Energiemanagementsysteem
Dankzij slimme energiemanagementsoftware kan het bedrijf productie en afname van stroom wel goed sturen. Is er een stroomoverschot op het net, dan schakelen de zonnepanelen bijvoorbeeld automatisch uit. Het managementsysteem zorgt er ook voor dat de LED-lampen in de winter tijdelijk uit gaan op momenten dat stroom heel duur is. In de zomer gaan ze juist aan bij een teveel aan stroom op het net.
“Vroeger was het: aan-is-aan. Nu stuurt het systeem echt op aanbod en prijzen. Op de teelt heeft dat geen zichtbaar effect. De periodes dat de LED’s even uit gaan, zijn te kort om de groei te verstoren,” zegt de ondernemer. Per saldo houdt het bedrijf toch altijd nog een deel over dat het niet mag ‘lozen’ op het net. Zantman broedt dan ook op de optie om een accu toe te voegen aan het systeem.
Netcongestie
De ondernemer is verbaasd over de manier waarop er naar de sector wordt gekeken als het gaat om netcongestie. “We ontlasten het elektriciteitsnet door onze LED-lampen en e-ketel aan te zetten als er een overschot is en bij tekorten juist aan het net te leveren. Zo draagt onze sector bij aan de oplossing voor netcongestie. Dat mogen we best eens wat harder roepen. Want we worden nogal te vaak aangewezen als veroorzakers van het probleem. De e-ketel bijvoorbeeld, hebben we vooral om die reden. Het elektrisch rendement daarvan is eigenlijk veel te laag voor gebruik om warmte te bufferen, maar het is prima voor het balanceren van het net. Misschien dat we op termijn de e-ketels kunnen aanvullen met warmtepompen. Die kunnen met een veel beter rendement overtollige stroom omzetten in warmte voor later gebruik.”
Ver in verduurzaming
BraZander is ver in verduurzaming. Naast LED-belichting, zonnepanelen, e-ketels en een energiescherm, maakt het bedrijf gebruik van restwarmte van het RoCa-warmtenet. “We hebben stevige duurzame ambities. Voor het milieu, omdat onze klanten het verwachten en omdat het straks gewoon de norm wordt. Ik ben niet altijd bezig met het rondrekenen van duurzame maatregelen. Dat is niet het belangrijkste. Je moet straks, dus doe het gewoon, als het kan. Dat onze energiekosten hierdoor ook behoorlijk zijn gedaald, is mooi meegenomen.”
Goede resultaten van insectengaas
De panelen op het bassin liggen er een jaar later als nieuw bij. “We hebben ze laatst laten schoonmaken door onze vaste glazenwasser. Dat ging prima. Het is een onderhoudsmaatregel die we elk jaar gaan herhalen. Ook hier geldt: het is een investering die misschien niet rond te rekenen is, maar dat doe je thuis toch ook niet als je de ramen zeemt.”
Recent investeerde BraZander nog in insectengaas voor de ramen. “Daar ben ik heel tevreden over. Zowel bij tomaat als komkommer zijn we daardoor veel minder gaan bestrijden tegen rups, tuta en luis. We houden gemakkelijker CO₂ binnen en de vochthuishouding is verbeterd. Nadeel is wel dat de kas sneller warmte opbouwt en vasthoudt, maar dat weegt niet op tegen de voordelen.”
Tekst: Astrid Zoumpoulis
