“De tuinbouw moet niet wachten tot Google met oplossingen komt”, zei Danny Mekić op 7 december op het Westland Event van Gemeente Westland bij Royal FloraHolland. De internet- en technologiedeskundige adviseerde de volle zaal het wiel wél opnieuw uit te vinden. Studenten kunnen daarbij helpen, zoals tomatenteler Ted Duijvestijn bewijst, maar Danny hekelde ook de zesjescultuur. “Zijn we wel ambitieus genoeg?”

Het volgeboekte Westland Event had dit jaar een indrukwekkende line-up van sprekers, die hun licht lieten schijnen over het thema ‘Nieuwe marktverbindingen’. Theo Duijvestijn, wethouder van Gemeente Westland, ziet voor ondernemers kansen in digitaal zakendoen. “De globalisering, digitalisering en alle andere technologieën veranderen de wereld. Het verandert ook de markt en de klant. Zijn wij in staat om ons aan te passen aan deze nieuwe ontwikkelingen en kunnen wij onze toonaangevende positie als glastuinbouw behouden? Hoe zorgen we in de toekomst voor voldoende verdiencapaciteit? Hoe benutten we die nieuwe technologieën? Hoe komen we dichter bij de klant?” In dat kader wordt er veel gesproken over nieuwe verbindingen met andere sectoren, de zogenaamde cross-overs, vervolgde Duijvestijn. “Er liggen kansen: denk aan planten en inhoudsstoffen, 3D-printing – telen wij straks nog tomaten of ingrediënten voor 3D-printing? – telen op afstand en nieuwe platforms.” Hij noemde daarbij online supermarkt Picnic, e-tailer Bloomon, webwinkel Coolblue en Airbnb als inspirerende voorbeelden. “We moeten ruimer denken, meer out-of-the-box denken, open staan voor nieuwe ontwikkelingen en kansen pakken.”

Collectieve intelligentie

In een videoboodschap liet Staatsecretaris Van Dam weten dat de toekomst van de glastuinbouw wat hem betreft ligt in het exporteren van slimme technologie en kennis van duurzaam en gezond voedsel. Maar ook in de uitdaging om Nederland steeds jonger steeds gezonder te laten eten.
Annemieke Roobeek van Universiteit Nijenrode pleitte voor nieuwe samenwerkingsvormen, die de sector aan een nieuwe groeispurt moeten helpen. “Het veel geroemde tuinbouwcluster is uniek, maar valt uit elkaar.” We moeten meer toegevoegde waarde ontwikkelen, meer lokaal produceren en afzetten, en meer data-driven worden. Ze gelooft niet in de traditionele benadering van doorgroei met minder spelers. ‘Going Alone’ is het oprekken van het laatste stukje van de S-curve, liet de professor weten. “Kassenbouwers hebben we nodig, maar ze werken onderling niet samen. Er wordt niet geïntegreerd, het is niet holistisch, het voordeel van grootschalig samenwerken wordt niet gebruikt. Hier kan men wat leren van onze kwekers. We moeten leren exporteren met joint forces.”
Roobeek ziet een toekomst gloren voor de tuinbouw in de wereldwijde toename van megacities. “We moeten de sector anders gaan organiseren, in ecosystemen denken. Veel meer kennis met elkaar delen en productief maken. Het gaat om collectieve intelligentie, waarbij we tegelijk samenwerken en concurreren. We moeten netwerkend tot nieuwe doorbraken komen, verbonden via webbers. We kunnen zoveel meer in feeding & flowering the world.”

Mensen verbinden

Lucas Vos van Royal FloraHolland hield naar eigen zeggen een generale repetitie voor de ALV, die de dag na het Westland Event plaats vindt. “Mijn rol is verbinden, niet alleen marktverbinding maar ook tussen mensen. We staan nu vooral bekend om de fysieke marktplaats, we willen meer bekend staan om de digitale marktplaats. We gaan naar een digitaal platform, met minder product voor de klokken. Maar we hebben heel veel vastgoed, en zijn daardoor niet erg flexibel. We willen de veiling anders gaan organiseren, bijvoorbeeld 24 uur per dag. We kijken ook naar zelfrijdende vrachtwagens, in het programma Flow. En we ondersteunen start-ups via het platform Let It Grow. Daarmee willen we groen weer binnen krijgen bij de jonge stadsbewoner. Geen idee wat het gaat opleveren, maar we gaan het gewoon doen.” Technologie maakt nieuwe marktverbindingen mogelijk, maar bloemen en mensen zijn de constanten, zei Vos. “Met bloemen verbindingen maken tussen mensen, dat blijft de essentie.”

Medicinale groenten

Tomatenteler Ted Duijvestijn vertelde hoe hij met studenten probeert de buitenkant van de wereld naar binnen te trekken. “Ik probeer jonge mensen uit te dagen en te verbinden aan vraagstukken die ertoe doen”, zei hij. “Denk aan de EHEC-crisis of aan voedselverspilling. Zo hebben wij een convenience lijn opgezet, waarvan de basis is ontwikkeld door studenten.” 3D-printing gaat ‘gewoon’ gebeuren, en staat bij elke consument binnen tien jaar op tafel, is zijn vaste overtuiging. “Als wij die technologie nu al in huis hebben, is die stap voor ons niet zover meer.”
Ook heeft Ted in het afgelopen jaar twee bedrijven opgericht in samenwerking met jonge ondernemers die zich richten op medicinale groenten. “Het leukste van het werken met studenten? De diversiteit. Studenten denken vanuit mogelijkheden. Als je wat ouder bent, denk je meer in beperkingen. Het zijn de ondernemers van de toekomst. En je kunt er nieuwe business uit halen.”

Broeikas van innovatie

Daarna was het woord aan de 29-jarige keynote spreker Danny Mekić, internet- en technologie-expert en een zelf verklaarde nerd, die ooit begon met startpagina en daarna nog vele bedrijven oprichtte. Hij noemde het Westland een ‘broeikas van innovatie’. Tegelijk meldde hij dat sinds de crisis heel veel systemen in transitie zijn geraakt. Een recent voorbeeld is Amazon Go, een winkel zonder kassa of personeel, waar alles automatisch wordt geregistreerd. Maar niet alleen bedrijven of sectoren veranderen, ook de mens zelf verandert.
“Technologie is in 2030 geen beperking meer, dan worden wij de beperking”, voorspelde Danny. “Dan draait het om creativiteit. Wat als consumenten producenten worden of naar een 3D-printshop gaan, zoals het Eindhovense Shapeways. Wat als we voortaan onze gezondheid zelf kunnen checken. Robots waren vroeger iets voor grote industriële complexen, straks staan ze bij u thuis. Big data: is het nieuw? Nee, maar het was vroeger te duur. Wat gaan we daarmee doen? Google weet het wel, dat is hét big data-bedrijf. Zij kan voorspellen – al voor wij dat door hebben – wanneer ergens een griepepidemie ontstaat. En vraagt daar nu geld voor.” Hij adviseerde het publiek niet te wachten tot Google met oplossingen komt voor de tuinbouw. “Je moet het wiel wél opnieuw uitvinden. Laten we op zoek gaan naar innovatie en nieuwe marktverbindingen. Creativiteit en toegepaste kennis van technologie wordt het nieuwe exportproduct van Nederland.”
We staan nog maar aan het begin van veel meer innovaties, verzekerde Danny, van 3D-klimaatmodellen, hele kleine sensoren op planten, het beïnvloeden van smaak- en gezondheid van gewassen, microbiologie en probiotica tot geothermische elektriciteitscentrales. “Het zijn spannende tijden, we kunnen straks heel veel zelf doen.” Ook het Internet of Things kwam aan bod: “Tesco meet elke 3 seconden de temperatuur van al haar koelcellen. Hierdoor kwamen zij er via hun data achter dat ze standaard te koud stonden en konden daardoor veel geld besparen.”

End-to-end farming

Danny Mekić over voedingsstoffen: “Een van de grote uitdagingen is meer produceren zonder dat je een tomaat op je bord krijgt waar eigenlijk niets in zit. We kunnen ook werken aan de circulaire economie, door beter samen te werken en datasets met elkaar te verbinden. We gaan ook veel meer end-to-end farming krijgen: de consument wil weten wie zijn of haar product maakt. En logistiek kun je de ruimte die je tot je beschikking hebt met big data nog optimaler gebruiken.”
Het gaat ook om nieuwe ketens: steeds meer diensten gaan online, van het boeken van reizen tot het kopen van een deel van een windcentrale. Het zijn de platforms die industrieën steeds vaker omturnen. Toch hoeven we niet bang te zijn voor start-ups, zei Danny: “We moeten trots zijn op wat we hebben en verstandig omgaan met de mogelijkheden van morgen.”
De grootste uitdaging is hoe met de beperkte resources om te gaan en de – volgens sommige voorspellingen – 16 miljard mensen die de aarde in 2100 zullen bevolken. “Nederland is er heel goed in om het maximale uit een heel klein stukje grond te halen. Daar moeten we internationaal meer mee doen. Silicon Valley gaat dit probleem niet oplossen. Dat is vooral bezig met het optimaliseren van advertentie-inkomsten. Die rol als Dutch Valley of Dutch Polder moeten jullie oppakken. Maak ook gebruik van bestaande platforms. In principe kan elk bedrijf zijn producten op Amazon aanbieden.”
We moeten als start-ups leren denken, adviseerde Danny. “Hun motto is: fail fast, fail hard & fail often. Ze werken met kleine, onafhankelijke, zelfsturende teams met eigen budgetten en gaan aan de slag met gekke ideeën. Dat geldt niet alleen voor nieuwe producten, maar ook voor het bedienen van de markt.” Wij Nederlanders lopen graag voorop met nieuwe dingen, maar hij vroeg zich wel af of de zesjescultuur van Nederlandse studenten toereikend zal zijn: “Zijn we wel ambitieus genoeg?”
Danny voorspelde een grotere shift van de markt naar het internet. “We zijn verslaafd geraakt aan het schermpje. Dat gaat niet meer terug. Het gaat niet meer om online of offline, maar om fastline. Wie biedt de meest efficiënte, veelbelovende en entertainende weg voor het oplossen van klantbehoeften. Je ziet het gebeuren in het bankwezen. Fysieke bankvestigingen zijn eigenlijk niet meer nodig, alles kan digitaal. Bloemenwinkels zijn hetzelfde lot beschoren. Ik vind het nu niet leuk om naar een bloemenwinkel te gaan. Kan dat niet beter?”
Tot slot adviseerde Danny de tuinbouw meer gebruik te maken van social media en zich te verdiepen in de basisbehoeften van internetgebruikers: we willen verbonden zijn, zoeken naar waardering, geruststelling en entertainment, we willen onszelf kunnen ontwikkelen en iets bijdragen aan de moderne wereld. Ook adviseerde hij de tuinbouw veel meer aan marketing te doen.

Bol.com van de glastuinbouw

Na Danny Mekić was het tijd voor een pitch van Suzanne van Straaten van Sprinklr, een start-up die zich richt op het vergroenen van de stad. Via de Sprinklr app wil zij mensen groene vingers geven met persoonlijk advies over de aankoop, standplaats en verzorging van planten. Via de pitch wilde zij contact leggen met kwekers van duurzaam geteelde planten, groenten en kruiden.
Ton van Mil, directeur van Royal Brinkman mocht zijn – succesvolle – digitale en internationale expansiestrategie komen uitleggen, wat hij met verve deed. “Wij willen de nummer 1 e-commerce in de glastuinbouw worden”, en daarin is het ‘130 jaar jonge’ familiebedrijf al hard op weg. Hun webshop is inmiddels goed voor 30 procent van de omzet, de overige 70 procent wordt gerealiseerd via haar – inmiddels 13 – eigen vestigingen en dealers. Daar is zeer recent een Kennisbank aan toegevoegd.
De digitalisering heeft de organisatie ingrijpend veranderd en nieuw elan gebracht, liet Van Mil de zaal weten. Maar er waren ook veel obstakels te overwinnen. Grootste uitdaging: hoe krijg je mensen mee in de veranderingen, zowel intern als aan klantzijde.
In de toekomst zal Royal Brinkman zich richten op nog meer gemak, internationale expansie, uitbreiding van het assortiment en de kennisbank en – voor 2017 – een onderdelenzoeker.

Neuromarketing

De uitsmijter van de dag was filosoof en cabaretier Paul Smit, die overtuigend en humoristisch aantoonde hoe het brein ons misleidt en hoe subjectief en selectief het eigenlijk is. Zo hebben wij maar liefst drie breinen – een reptielenbrein, een zoogdierenbrein en een rationeel brein – en die werken allemaal anders op prikkels. “Het heeft pas zin om een visie te ontwikkelen, als de veiligheid op en plezier in het werk in orde zijn. Dan pas ontstaat synergie.”
Ook de twaalf principes van beïnvloeding kwamen kort aan bod, van autoriteit tot wederkerigheid. En verder blijken innovators vooral mensen te zijn tussen de 20 en 30 jaar met een hoog gehalte aan dopamine, een stofje in het brein dat het nemen van risico’s bevordert. Een les uit de neuromarketing: mensen kunnen maar op een ding tegelijk focussen. Maak daar gebruik van.

De meeste presentaties zijn terug te kijken via de website van Gemeente Westland.

Tekst: Mario Bentvelsen. Foto: Gemeente Westland/Rolf van Koppen.

Gerelateerd