Fred en Jan van Paassen willen in chrysanten relevant zijn; ze willen in de kopgroep meefietsen. Dat betekent volgens hen dat er een bepaalde schaal nodig is om bestaansrecht te hebben. De telers bouwden een moderne kas van 4,5 hectare, met het oog op de toekomst. ‘We streven naar optimalisatie en continuïteit voor een kwalitatief sterke troschrysant en een duurzame teelt.’
De nieuwbouw werd vorig jaar oktober opgeleverd; de telers hebben er bijna vijf teeltronden opzitten in de nieuwe kas. Jan van Paassen is tevreden over de kwaliteit van de bloemen. ‘We telen de rassen Altaj en Pina Colada. Altaj is de grootste soort; we hebben ervaren dat hier de meeste vraag naar is in het segment wit gevuld. Maar de klant moet ook wat te kiezen hebben, daarom telen we ook de Pina Colada. Dit is een heel mooi product en een goede toevoeging aan ons assortiment.’
De chrysantenkwekerij beslaat 14,5 hectare glas, verdeeld over twee locaties: Wervershoof en Andijk. De ondernemers komen oorspronkelijk uit Schipluiden, waar Fred van Paassen een tuin van 1,2 hectare had. Uitbreiden op die locatie lukte niet. Daarom besloot hij in 1999 met zijn gezin naar Noord-Holland te verhuizen, om een toekomst in het nieuwe glastuinbouwcluster Het Grootslag op te bouwen. ‘Daarmee was hij een van de eerste kwekers die zich in dit gebied vestigde’, vertelt zoon Jan.
Tweede locatie
Aanvankelijk werd een kwekerij van 2,5 hectare in Wervershoof gebouwd. In 2008 volgde nieuwbouw in Andijk (5,5 hectare) en werd de oude locatie verkocht. Toen Jan van Paassen in 2017 aangaf in het familiebedrijf te willen stappen, werd besloten op zoek te gaan naar een tweede locatie. Vader en zoon kwamen via-via in contact met Frank Dekker van tomatenkwekerij Dekker Cultures, 5 kilometer verderop. Jan van Paassen: ‘Zijn ondernemershorizon zag er anders uit dan die van ons. Hoe mooi is het om elkaar te vinden in beide toekomstwensen?’
De kwekerij uit 1999 bestond uit een bedrijfsgebouw en twee kassen met in totaal 10 hectare glas. Dit is het dubbele van de locatie in Andijk. Daar zat wel een uitdaging, aldus de teler. ‘Dan ga je denken: moeten we het bestaande bedrijfspand platgooien en nieuw gaan bouwen, of laten we het staan? Alles wat je nieuw bouwt, kost immers geld. We hebben er uiteindelijk bewust voor gekozen om de schuur te laten staan en twee nieuwe kassen te bouwen. Kassen van 4,5 hectare, in plaats van 5 hectare. Op de resterende ruimte hebben we waterbassins van 0,5 hectare neergezet, voor voldoende wateropslag.’
Overname in twee fases
De overname van het nieuwe bedrijf gebeurde in twee fases. ‘Daar konden we met de verkopende partij goede afspraken over maken’, zegt de chrysantenteler. De eerste 5 hectare werden in 2020 aangekocht. Het bedrijf werd toen ook kadastraal gesplitst. ‘We wilden bijvoorbeeld de regie over de eigen energiehuishouding houden’, legt Jan van Paassen uit. ‘De chrysantenteelt is een belichte teelt; de tomaten werden onbelicht geteeld. Het was voor ons belangrijk om een goede WKK te hebben. Bovendien heeft Dekker nog een paar jaar tomaten op de andere 5 hectare geteeld.’
De eerste kas werd uitgerust met onder andere een nieuw klimaatsysteem, dubbele schermen en hybride belichting. Er werd voor een kolomhoogte van 5,70 meter gekozen. Dit is een fractie lager dan de kas op de locatie in Andijk. ‘Daarmee viel een aantal installaties goed op zijn plek, zoals de inpassing van de luchtbehandelingskasten in de gevel en de plaatsing van de schermdoeken. We hebben de schermdoeken op de onder- en bovenligger van de tralie bevestigd. Dan is de spouw tussen de schermdoeken groter.’
Dat betekent dat het verduisteringsscherm op de onderste tralieligger ligt en het energiedoek op de bovenste, voegt de ondernemer toe. ‘Zo heb je meteen je verduistering voor elkaar. Maar het is wel tegendraads aan wat gangbaar is.’
Hoe snel de techniek in de glastuinbouw verandert, blijkt wel uit de aanpassingen die de telers binnen een paar jaar alweer hebben gedaan. In 2022 gingen de ondernemers volledig over op ledverlichting en in 2023 werd insectengaas geïnstalleerd. ‘Toen wij in 2020 begonnen, geloofden wij absoluut in hybride belichting’, lacht Jan van Paassen. ‘Maar twee jaar later hadden we alle SON-T-lampen al vervangen door led.’
Daglichtloze stekafdeling
Jan van Paassen maakte in de kas een eigen meerlaagse stekafdeling van 600 vierkante meter, een volledig daglichtloze ruimte die is voorzien van ledbelichting. Daar worden de stekken onder constante en gecontroleerde omstandigheden opgekweekt. ‘Het opkweken van eigen stekken doet Fred al sinds jaar en dag. Uit onderzoek in de jaren voorafgaand aan de eerste nieuwbouw bleek al dat stekken prima zonder daglicht kunnen groeien met gebruik van ledlampen. Voor ons was dat wel een stap in het onbekende; er bestond geen standaard systeem voor zo’n afdeling.’
In samenwerking met broer Wessel van Paassen van Green Simplicity werd de afdeling uitgerust met luchtbehandelingskasten en slurven om het klimaat te regelen. Jan van Paassen: ‘Door die samenwerking durfden we de stap te zetten. Er werd een bedrijf gevonden dat het watergeefsysteem kon maken. Nu komt er een heel goede stek uit de afdeling. En dat vertaalt zich in bloemen van hogere kwaliteit.’
Uniforme inrichting
De kas uit 2025 is grotendeels een kopie van de kas uit 2020. Vanuit eenheidsperspectief is er weinig veranderd, aldus de teler. Er is voor een bepaalde standaardisering in de manier van inrichting gekozen; de kassen worden op dezelfde manier bestuurd. ‘Het voordeel daarvan is dat ons personeel eenvoudig tussen beide kassen kan schakelen’, aldus Jan van Paassen. De kas is verder uitgerust met vierkanaals dimbaar full-led, insectengaas, dubbele schermen, rolgevelschermen en een nieuw klimaatsysteem.
De stekafdeling is met 1.100 vierkante meter twee keer zo groot als die in de kas uit 2020. Bij de inrichting zijn de lessen uit de eerste afdeling meegenomen, vertelt de teler. ‘De manier waarop we in de kas uit 2020 werken, kan nog net wat slimmer en beter. Dan heb je het over water en licht geven op containerniveau. We beschikken nu over software waarmee we per container een recept kunnen meegeven. Watergift, lichtintensiteit en spectrum kunnen we per fase instellen. Het is echt heel gaaf dat dat lukt.’
Met zijn technische achtergrond heeft Jan van Paassen in de nieuwbouw vooral de technische invulling voor zijn rekening genomen. Schaalvergroting is nodig om te blijven bestaan, maar het is minstens zo belangrijk om met de tijd mee te gaan in uitrusting, denkt de ondernemer. ‘We zien dat de manier waarop in Nederland producten worden geteeld in hoge mate afhankelijk is van outillage en techniek, voor betere producten en minder input. Dat vraagt om goede spullen en daar heb je weer kennis voor nodig. Dat vind ik mooi.’
Bedrijfsgegevens
Fred en Jan van Paassen runnen Fred van Paassen Chrysanten in het Noord-Hollandse Andijk en Wervershoof. Het bedrijf is 14,5 hectare groot. De afzet gaat via coöperatie VannoVa. Het bedrijf heeft 37 medewerkers. Dit betreft een mix van fulltimers, parttimers, flexwerkers en zzp’ers.
Tekst: Annemarie Gerbrandy, beeld: Jean Paul Bardelot












