De chrysantenteelt is een voorbeeld van een extreme monocultuur. In het teeltsysteem dat in de loop der jaren ontstaan is, wordt onafgebroken op dezelfde grond hetzelfde gewas geteeld.
In zo’n situatie geldt als landbouwkundige wetmatigheid dat je dat niet ongestraft kan doen en dat er bodemmoeheid optreedt en bodemziektes de kop op steken, zoals aaltjes en schimmelziektes zoals Fusarium en Verticillium.

Gelukkig hebben de grondteeltbedrijven in Nederland allemaal voorzieningen om de grond te stomen. Stomen is zonder twijfel de beste manier om de grond te ontsmetten. Het is effectief, het gaat redelijk snel en er zijn geen gevaarlijke chemicaliën mee gemoeid. De enige nadelen zijn dat het verleggen van de stoomzeilen zwaar en vuil werk is en dat er fossiele brandstoffen voor nodig zijn. Dankzij de mogelijkheid om te stomen zijn er in Nederland bedrijven die al meer dan 30 jaar onafgebroken chrysanten telen op dezelfde grond.

Afzuigventilatoren met waterafvoer

Toch gaat het lang niet op alle bedrijven goed genoeg. Er zijn veel chrysantenbedrijven die met één jaarlijkse ronde stomen niet rondkomen. Vanuit die problematiek is er de laatste tijd veel aandacht besteed aan de kwaliteit van het stomen. Bedrijven hebben extra afzuigdrains gelegd, maar de grootste stappen zijn gemaakt door het gebruik van krachtigere afzuigventilatoren met waterafvoer (zie foto). Deze apparaten zorgen voor een veel hogere onderdruk én ze voeren ook het water af wat in de afzuigdrains ontstaat door condensatie. Het stoomresultaat wordt hierdoor spectaculair verbeterd.

Stomen versus bodemleven

Rondom het stomen bestaat ook altijd de discussie over het begrip bodemleven. In die discussie wordt dan vaak de stelling geponeerd dat het stomen van de grond een slechte zaak is omdat die methode ook het ‘goede’ bodemleven kapot maakt. Soms wordt zelfs min of meer als doel gesteld om, door het toepassen van alternatieve middelen en maatregelen, grondstomen overbodig te maken. Het verleden heeft geleerd dat dit een gevaarlijke stelling is. Er zijn bedrijven failliet gegaan door het lang blijven volgen van een nooit-meer-stomen-goeroe.

Activiteit van micro-organismen

De bodemkwaliteit en dus ook het bodemleven verdienen zeker meer aandacht dan het nu op veel bedrijven krijgt. Dus organische stof, grondstructuur, bezetting van het CEC en de juiste bemesting komen bij onze advisering daarom doorlopend aan de orde.
Waar we nog naar op zoek zijn is een praktische en betrouwbare methode om het begrip bodemleven goed te meten en te kwantificeren. Binnenkort komt Eurofins op de markt met de Bodemlevenmonitor, die inzicht moet geven in de activiteit van micro-organismen in de bodem. Wellicht kunnen we hiermee bijvoorbeeld meten hoe snel na het stomen het bodemleven na een stoomronde weer terug is. In de praktijk hebben we namelijk de indruk dat dat enorm snel gaat, binnen enkele dagen.

Tekst: Theo Roelofs, Delphy