Potplantenteler Bart van Lith uit Andijk werkt sinds drie jaar met adsorptiedrogers in cyclamen en hortensia’s. Hij bespaart daarmee zo’n 50% op zijn gasverbruik en ziet een positief effect van de luchtontvochtiging op de kwaliteit van het gewas. Uitdagingen zijn er ook. De teler is met het systeem afhankelijk van de buitentemperatuur, wat in de wintermaanden tot vertraging in bloei kan leiden.
Van Lith teelt cyclamen en hortensia’s in Andijk, op containertafels. “Wij stookten al jaren op dezelfde manier met een hoge RV”, zegt de Noord-Hollander. “Daardoor realiseerden we eigenlijk niet de producten die we wilden produceren en we stookten met de ramen open. Dat moest anders, vonden we. Het idee ontstond om ‘iets’ met ontvochtiging te gaan doen, om op gas te besparen en een beter klimaat in de kas te creëren. Cyclaam en hortensia zijn koude teelten, we wilden een ontvochtiger die ook bij een lage buitentemperatuur goed werkt en een hoog rendement levert.”
Adsorptiedroger
Gekozen werd voor een adsorptiedroger van Condair, omdat dit apparaat bij hele lage temperaturen vocht uit de lucht kan halen. Van Lith heeft inmiddels negen adsorptiedrogers boven de planten hangen; de gedroogde lucht wordt met behulp van luchtslangen gelijkmatig over het gewas verdeeld.
“De installatie kan de RV op het gebied van vocht perfect reguleren”, zegt de teler. “Maar je bent wel afhankelijk van de buitenomstandigheden. De luchtontvochtigers gaan aan als de instraling onder de 60 watt komt. Als het buiten wat regenachtig of vochtig is, is de instraling rond de 37 watt. Dat betekent dat de apparaten op die dagen meer in bedrijf zijn dan wanneer je dagen met een lagere RV hebt.”
Met de adsorptiedrogers wordt er geen extra temperatuur in de kas gecreëerd. Van Lith teelt de cyclamen en hortensia’s bij dezelfde temperatuur als de buitentemperatuur. Dat gaat in de regel goed, als de temperatuur maar boven de minimumtemperatuur van 7 tot 8 graden Celsius ligt, zegt hij. “Dit jaar zagen we in maart en april zoveel koude, dat vooral de hortensia’s vertraging in bloei opliepen. We zitten echter aan een bepaald productieproces vast, de productie mag niet te laag worden. Dan hebben we geen afleverbare planten op het moment dat we die nodig hebben. De kastemperatuur moet over een periode van 15-20 weken gemiddeld hetzelfde zijn voor een goede productie.”
Extra warmte toevoegen
Dat probleem is op te lossen door tijdens koude dagen wat extra warmte toe te voegen, aldus de Noord-Hollander. “Dan heb je een beter klimaat in de kas én je bespaart nog steeds op gas, hetzij wat minder dan 50 procent.” De teler verwacht dat wanneer hij 100.000 kuub extra gas stookt, hij nog 30 procent bespaart ten opzichte van de oude situatie zonder ontvochtigers. “Het ene jaar zal dat wat meer zijn dan het andere, afhankelijk van hoe koud de winters zijn. We moeten daarin op zoek naar een optimum, om de productie vlot te laten verlopen.”
Proef bij Delphy
De Gewascoöperatie Eenjarige Zomerbloeiers en Glastuinbouw Nederland hebben in 2024/25 een onderzoek met adsorptiedrogers bij Delphy uitgevoerd onder de noemer ‘Perkplant Weerbaar Fossielvrij’. Het onderzoek werd mede mogelijk gemaakt door Kas als Energiebron.
Gewassen die in dit onderzoek zijn meegenomen, zijn cyclaam (week 36-52), ranonkel (week 46-11) en calibrachoa (week 9-15). Van iedere plantensoort werden twee rassen beproefd.
Het onderzoek werd uitgevoerd in twee kascompartimenten van 168 m² met in elke afdeling acht tafels. In één compartiment vond actieve ontvochtiging met absorptiedrogers plaats. Het andere compartiment betrof de referentie-afdeling, waarin op een traditionele manier werd geteeld, maar wel volgens de principes van Het Nieuwe Telen.
Rassenverschillen
Over de hele proef is in de afdeling met de adsorptiedroger 31% minder gas verbruikt. Hierbij is het elektriciteitsverbruik van de droger omgerekend naar een gas-equivalent om een eerlijke vergelijking te kunnen maken, vertelt onderzoeker Richard Steenvoorden van Delphy. “Het streven was om onder de 5 kuub gas te blijven. Dat hebben we ruimschoots gehaald. In het reguliere compartiment hebben we 2,81 kuub gas verbruikt, in de afdeling met de luchtontvochtiger 1,95 kuub. Verder zagen we dat de planten zich daar iets beter ontwikkelden. Dat is te verklaren doordat de temperatuur daar door het schermen iets hoger lag en de RV iets lager. We zijn erin geslaagd om met minder energieverbruik toch een goed klimaat te houden. De droger kan vooral in de wat donkere perioden net het verschil maken.”
Naast de proef met de condensontvochtiger werd er ook gekeken naar het gebruik van groene middelen in de afdelingen, waarbij op de helft van de planten wel en de andere helft geen groene middelen werden ingezet. Er werd geen significant verschil geconstateerd, zegt Steenvoorden. “Het meest opvallende verschil zat in de rassen.” De onderzoeker verwachtte dat de donkere periode mogelijk zou leiden tot een hogere ziektedruk van Botrytis, maar die bleef uit. In de laatste periode waren de klimaatomstandigheden in beide afdelingen vrijwel gelijk, mede door de mooie, lichte maartmaand.
Droger kortstondig draaien
Hoewel telen met een adsorptiedroger ook uitdagingen kent, is het er teelttechnisch wel makkelijker op geworden, zegt teler Van Lith. “We houden de ramen dicht en doen op tijd de schermen dicht. Meer kunnen we niet doen. Het enige waarmee we kunnen spelen, is dus het toevoegen van wat extra warmte.” Hoewel hij de drogers vooral in de periode september-april gebruikt, kunnen ze ook in de zomerperiode worden ingezet. “We laten ze nu ook wel eens kortstondig in de nacht draaien, als de RV naar 90 procent gaat, bijvoorbeeld in blokken van één of twee uur”, besluit hij.
Tekst: Annemarie Gerbrandy
