‘s Winters is het wat rustiger bij iriskwekerij Middenweg Flowers van Murat en zoon Can Kaya, die dan alleen de standaard rassen ‘Blue Magic’ en ‘White Magic’ telen. Het wordt snel drukker als ze vanaf maart buiten de meer bijzondere rassen gaan telen. Vanaf komend jaar willen ze die irissen ‘s winters in Portugal gaan telen, zodat ze jaarrond alles kunnen leveren.

Het verhaal van vader en zoon Kaya getuigt van doorzettingsvermogen. Murat Kaya kwam in 2002 vanuit Turkije naar Nederland om te werken. Er woonden al twee broers en wat ooms van hem in ons land. Hij begon bij een broer die irissen teelde. Daarna ging hij bij iriskwekerij Veco in Maasdijk werken en leerde er veel. In 2005 maakte hij de stap om voor zichzelf te beginnen. Hij liet zijn vrouw en zoon Can overkomen en ze kregen de Nederlandse nationaliteit.

Vader en zoon

Twee jaar geleden kwam zoon Can in het bedrijf na een opleiding in de juridisch-administratieve dienstverlening. “Ons immigratieproces was moeilijk. Ik wilde daarom graag andere mensen daarmee helpen. Het laatste jaar was ik onder schooltijd echter steeds meer bezig met het bedrijf en de klanten”, bekent hij.
Na zijn opleiding besloot hij uiteindelijk om voor het familiebedrijf te kiezen. “Het ondernemerschap zit meer in mijn bloed.” Ze verhuisden van een bedrijf in Monster naar het huidige bedrijf van 7.000 m2 in Poeldijk. “De bedrijfsruimte is goed geschikt als hoofdkantoor. We huren nog 1 ha voor de teelt buiten in Kwintsheul, maar we zouden liever een eigen bedrijf met meer kasruimte hebben.”
De samenwerking tussen vader en zoon verloopt goed. Zijn vader geeft hem de ruimte om zich te ontwikkelen binnen het bedrijf. “Ik houd me bezig met de aankoop van de bollen en de afzet. Mijn vader richt zich meer op de teelt. Hij doet geen concessie als het gaat om de kwaliteit.”

Meer naamsbekendheid

Er is maar een handjevol jaarrond snij-iristelers in Nederland. Vader en zoon schatten het areaal op zo’n 7 ha. De anderen zijn seizoenstelers. De jaarlijkse productie ligt rond de 5 miljoen irissen. Daarvan is ongeveer 60% de ‘Blue Magic’, gevolgd door de ‘White Magic’. Het overige deel bestaat uit acht exclusievere rassen.
Alle bloemen worden verhandeld via bloemenveiling Royal FloraHolland. Kaya schat in dat ongeveer 60% van hun bloemen naar Rusland gaat, 20% naar Engeland en de rest naar de overige, voornamelijk Europese landen. “In het verleden werden alle bloemen voor de klok geveild, nu ongeveer de helft. Sinds ik er ben, maak ik afspraken met klanten, zorgen we voor meer naamsbekendheid en hebben we meer daghandel.”

Bollenaankoop

Eigenlijk is de iris een voorjaarsbloeier, maar door de behandeling van de bollen is een flinke bloeispreiding mogelijk. “We kopen onze bollen in via CNB. We maken onze eigen jaarplanning. ‘s Zomers gaan we met een vertegenwoordiger bij de bollenkwekers langs. Dan kunnen we onze voorkeur uitspreken, hoeveel we van alles willen en welke partijen. De bollen van de bijzondere rassen zijn duurder en in kleinere hoeveelheden beschikbaar. CNB maakt de uiteindelijke verdeling van de bollen over de telers.”
De aangekochte bollen gaan naar Beerepoot Wijdenes voor preparatie en opslag. “Dit bedrijf bewaart de bollen bij 30ºC om ze in rust te houden. Ze krijgen een ethyleen behandeling en afhankelijk van de plantdatum een koudebehandeling”, legt Kaya uit.

Beter vaasleven

De bollen komen in porties naar Middenweg Flowers. Vak voor vak worden de bloemen geoogst en vervolgens weer volgeplant met nieuwe bollen. Van bollen planten tot bloemen oogsten kost acht tot negen weken. De teeltwerkzaamheden laten ze uitvoeren door ZZP’ers. Afhankelijk van het seizoen gaat het om vijf tot vijftien mensen.
Jaarrond gezien planten ze vanaf begin november tot half april bollen in de kas en van maart tot en met juli buiten. Vanaf augustus tot en met september planten ze geremde bollen in de kas. Dit zijn bollen die een jaar in bewaring zijn geweest. Het seizoen start met verse bollen uit Frankrijk. Deze zijn twee tot drie weken vroeger.
In het verleden hadden irissen een minder goede naam. Het vaasleven was maar drie tot vier dagen en als ze te rauw geplukt waren, kwamen ze niet eens open. Door de bloemen een voorbehandeling te geven en op de juiste rijpheid te plukken, is het vaasleven nu toegenomen tot zeven tot elf dagen. De kleur van de bloemen is goed en de stelen zijn mooi stevig.

Portugese plannen

Nu telen ze alleen de ‘Blue Magic’ en ‘White Magic’ jaarrond. Deze rassen zijn niet afhankelijk van licht. De andere rassen hebben zon nodig. “We planten ze vanaf maart buiten. De laatste oogst is eind oktober. Om de bloei verder te spreiden, willen we deze rassen vanaf 2021 ook in Portugal gaan telen als aanvulling in de Nederlandse winterperiode. Het idee is om eind september te beginnen met bollen planten en in april oogsten we dan de laatste bloemen. Daarna is het er te warm.”
Het plan is om driemaal per week bloemen van Portugal naar Nederland te laten komen. “We zoeken daar personeel en een bedrijfsleider. Zij trekken de bollen en sturen ze met gekoeld transport naar Nederland. We bossen de irissen hier met eigen machines.”

Rode irissen

Veredelen gebeurt nauwelijks. Het product is volgens Kaya té klein om interessant te zijn voor veredelaars. In 2019 stonden ze voor het eerst met hun bloemen op de Trade Fair Aalsmeer. Van verschillende kanten kreeg Can de vraag naar rode irissen. Hij ging ermee aan de slag. Hij zocht uit wat de beste manier van verven was, uitgaande van witte bloemen. Na de ontwikkeling van het procedé, testte hij het product uit door bossen met geverfde irissen uit te delen aan klanten om ze thuis op de vaas te zetten. Na vier maanden, rond Valentijnsdag, was het rond en toen ging het hard. “Vooral vanuit Rusland kregen we veel belangstelling. Ze kwamen zelfs over om de bloemen te bekijken.”
De gekleurde irissen zetten ze via een onderscheidende naam af. De rood geaderde draagt bijvoorbeeld de naam ‘Scarlett Exclusive’. “Door ze onder een eigen naam in de markt te zetten, kunnen onze klanten gericht naar deze producten vragen.”

Telerscoöperatie

Op dezelfde Trade Fair kwam hij in gesprek met enkele Decorum-leden. Dit leidt tot een samenwerking per 1 januari 2021. “Wij leveren een breed assortiment irissen, duurzaam geteeld en van een goede kwaliteit. Dat is een aanvulling voor de telerscoöperatie. Wij zijn zeker blij dat we ons hierbij aan kunnen sluiten. Met samenwerking kun je meer bereiken. Er staat een heel ondernemersnetwerk achter ons. Omdat we onder Decorum handelen, kunnen we bijvoorbeeld gezamenlijk inkopen bij leveranciers. We gaan gezamenlijk naar beurzen, hebben een sterk kopersnetwerk en krijgen verkoopondersteuning.”

Tekst en beeld: Marleen Arkesteijn