Een internationale groothandel en kwekerij werd vorig jaar opgeschrikt door een onverwachte vondst: tijdens een standaard monsterafname trof de NVWA een vermoeden van het wortelknobbelaaltje aan. Het bedrijf mocht acht dagen geen handel doen. Dat leidde tot een versnelde investering in een ultrafiltratiesysteem. “Daarmee hebben we een grote stap gezet in het managen van risico’s”, zegt directeur Danny Gerritsen. “Dat verdient zich altijd terug.”
Nieuwkoop Europe is een internationaal toonaangevend bedrijf in de markt voor interieurbeplanting en de aanverwante supply chain in De Kwakel. Het is gespecialiseerd in de import, kweek en acclimatisering van planten tot een afgehard product dat geschikt is voor het binnenklimaat, zoals kantoren, façades en cruiseschepen. De planten zijn afkomstig van telers uit binnen- en buitenland, een deel van de potplanten wordt geconverteerd naar het hydrocultuursysteem. “Onze klanten zitten op de zakelijke markt van interieurbeplanting”, legt Gerritsen uit. “Zij leveren aan partijen als Nike, ASML, de Duitse Bundesbank en overheden.”
Q-organismen
In december 2019 is de verplichting rondom plantenpaspoorten uitgebreid van een beperkte groep risicoplanten naar vrijwel alle ‘plants for planting’, waaronder veel pot-, perk- en kuipplanten. “Toen wisten we al dat dat consequenties voor onze bedrijfsvoering zou hebben”, vertelt Gerritsen. “Dit paspoort is ingevoerd om de verspreiding van schadelijke organismen en plantenziekten binnen de EU te beperken en beheersbaar te houden. De NVWA kan bij een uitbraak sneller ingrijpen en besmette partijen traceren en isoleren.”
In 2021 werd tijdens een reguliere exportinspectie een levend exemplaar van de bastkever op een plant aangetroffen. “Daardoor werden door de overheidsorganisatie afzetvoorwaarden opgelegd voor keuringsplichtige planten, wat ons een hoop geld heeft gekost. Dat was voor ons het zaadje om serieus over investeringen in preventie te gaan nadenken.”
Het bedrijf nam direct een aantal ingrijpende maatregelen zoals een hygiëneprotocol en scoutteams. Gerritsen: “We zijn een bedrijf in onder andere hydrocultuurproducten, daar gaat veel water in om. De bastkever is maar een van de vele Q-organismen, dit kan een bedrijfsbedreigend probleem zijn. We waren dan ook behoorlijk geschrokken, los van het feit dat de quarantaine ons veel geld heeft gekost. Q-organismen kunnen zich vrij makkelijk verspreiden, bijvoorbeeld via lucht of water.”
Water filteren urgent
In de zomer van vorig jaar werd het bedrijf opnieuw door de NVWA onder maatregelen gebracht, nadat een periodieke controle een vermoedelijke aanwezigheid van het Q-organisme wortelknobbelaaltje aan het licht bracht. “Dat betekende dat we acht dagen geen handel mochten doen, een serieuze maatregel”, aldus Gerritsen. “Tijdens het gesprek met deze overheidsorganisatie bleek de urgentie om water te gaan filteren groter dan gedacht. Als we een filter hadden gehad, waren de maatregelen minder zwaar geweest. De investering in een filtratiesysteem was al ingecalculeerd voor 2026, maar dat hebben we toen naar voren gehaald.”
Het ultrafiltratiesysteem verlaagt het directe risico op aaltjes, maar ook op alle andere bedreigingen, aldus de directeur. “Bovendien kunnen we bewijzen dat we schoon water gebruiken. We hebben met het systeem een grote stap gezet in het managen van risico’s en we kunnen aan onze klanten laten zien dat we hygiëne hoog in het vaandel hebben staan. Deze investering maak je ook voor de keten, door met elkaar rust bij de autoriteiten te brengen. Dat is samengevat hoe het geld op tafel komt. Zo’n investering verdient zichzelf altijd terug.”
Maatwerk en ontzorgen
Het Noord-Hollandse bedrijf voerde gesprekken met meerdere partijen, waarbij maatwerk en ontzorgen belangrijke thema’s waren. “We hebben met de NVWA afgestemd aan welke eisen zo’n systeem moest voldoen. Daar hebben we veel van geleerd”, zegt Gerritsen. “Je kunt ook ontsmetten met ultraviolet licht of ozon, maar dat is minder betrouwbaar bij hydrocultuur. Die technieken houden de eitjes van aaltjes bijvoorbeeld niet tegen. De NVWA en Naktuinbouw komen hier bijna dagelijks over de vloer; door de autoriteiten als stakeholder mee te nemen, weet je vrijwel zeker dat je op het goede spoor zit.”
Uiteindelijk is gekozen voor de ultrafiltratie-installatie van Mienis Water. Dit systeem werkt met membranen van 0,02 micron. Hierdoor worden micro-organismen zoals aaltjes, schimmels, bacteriën en virussen uit het water verwijderd. Voedingsstoffen blijven in het drainwater behouden.
Omdat het membraan zo fijn is, vervuilt het heel snel, vertelt Finch Genuit van het waterzuiveringsbedrijf. “Binnen ultrafiltratie wordt het succes van het systeem bepaald door de mate waarin de membranen mechanisch schoongemaakt kunnen worden, zonder gebruik van chemicaliën. Door onze ervaring houden wij het membraan, dat een lange levensduur heeft, schoon met weinig chemie.”
Energieneutraal draaien
Via een app op de installatie kan het bedrijf vanaf de telefoon wereldwijd 24/7 alle systemen benaderen. Genuit: “Als er iets is, hebben wij dat vaak al op afstand verholpen voordat de klant dat door heeft. Zoals bij alle systemen moet de papierrol wel worden vervangen of moet de pH-sensor worden gekalibreerd, maar daar blijft het ook bij. Het systeem kan zichzelf onderhouden en is bovendien energiezuinig: 0,10 kW per behandelde kuub water.”
Gerritsen vult aan: “Wij hebben in totaal 2.134 zonnepanelen, die gemiddeld 600.000 kWh groene stroom per jaar opwekken. Het systeem draait in feite energieneutraal.”
Ultrafiltratie op twee etages
Het ultrafiltratiesysteem is de grootste die Mienis aan de tuinbouw heeft geleverd. Het is in twee etages boven elkaar geplaatst vanwege de beperkte ruimte, vertelt Genuit. Tegelijkertijd is de hele waterinfrastructuur geoptimaliseerd en toekomstbestendig gemaakt, de installatie is 100 procent gesloten. “Al het water dat de teelt bereikt, wordt gefilterd: het drainwater dat wordt hergebruikt, het water uit het buitenbassin en het water uit de ondergrondse wateropslag.”
Gerritsen: “Dat resulteert in een constantere watergift en een stabielere teelt, wat ook bijdraagt aan de kwaliteit en gezondheid van onze planten. Dat rechtvaardigt dit soort investeringen. Het was voor ons een absolute no-brainer.”
Efficiënte inrichting
De verbouwing is niet zonder slag of stoot gegaan; het was een flinke uitdaging, vertelt Pieter van Saase, Teamleider Facility van Nieuwkoop Europe. “We hebben de ruimte opnieuw en efficiënt ingericht, om plaats te maken voor het ultrafiltratiesysteem en een nieuwe irrigatie unit voor meststoffen. Daarbij hebben we de constructie verzwaard met een extra constructieve draagwand in de waterkelder, die eronder ligt. Daar hebben we twee ruimtes gecreëerd, die worden gebruikt als extra silo’s voor gefilterd en ongefilterd water. Dat was allemaal maatwerk. Bovendien moesten de werkzaamheden in de kwekerij tijdens de verbouwing gewoon doorgaan. We hebben slechts één dag geen water kunnen gebruiken.”
Ketenbreed thema
Gerritsen verwacht dat hygiëne de komende jaren alleen maar belangrijker wordt. “We hebben strikte protocollen om infecties te beheersen, denk aan functiescheiding per ruimte, en die worden verder aangescherpt. Een extra uitdaging is dat wij planten uit de hele wereld importeren: we moeten voorkomen dat we plagen binnenhalen én verspreiden. Maar hygiëne stopt niet bij ons bedrijf. Het is een ketenbreed thema.”
Tekst: Annemarie Gerbrandy
