Sommige bedrijven moeten wellicht NOW-steun terugstorten omdat aanvragen foutief zijn ingediend of het omzetverlies in coronatijd te hoog werd ingeschat. Ook is een nieuwe NOW-regeling in de maak, maar de glastuinbouw wordt hiervan uitgesloten, verwacht Peter Nugteren, bedrijfsadviseur van Flynth. “Voor sommige nichespelers in de tuinbouw is dat zuur, omdat hun afzetmarkt nog lang niet is hersteld.”

Welke bedrijven moeten NOW terugbetalen?

De regel is: als je in een bepaalde periode omzetverlies lijdt, en de omzetderving is meer dan 20%, dan kom je in aanmerking voor de Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW). Er zijn dus bedrijven die in eerste instantie dachten dat ze boven die grens zouden komen. Als je nu terugkijkt, zie je dat er heel veel omzet is hersteld in grote delen van de glastuinbouw. Een groot aantal bedrijven zit weer op begrotingsniveau of zelfs daarboven, waardoor ze niet aan die 20%-eis komen. Het blijft natuurlijk zuur als je op 19% omzetderving uitkomt en je het dan moet terugbetalen, terwijl een ander die 21% omzetderving heeft, het wel krijgt.

Je collega Frank Hollaar noemde dat eerder concurrentievervalsing.

Ja, dat klopt. Dit zou een verbeterpunt moeten zijn als zo’n pandemie met lockdown zich nog een keer voordoet. Dan zou je daar eigenlijk een soort staffel in moeten aanbrengen. Tegelijk ben ik heel content dat de overheid heel snel heeft gereageerd en liquiditeiten beschikbaar heeft gesteld om de eerste klap op te vangen. Dat was goed.

Hoe gaat het UWV met die verschillen om?

Als je in die eerste periode verlies hebt geleden en je voldoet aan de voorwaarden dan hoef je niets terug te betalen. Bij het steunfonds was er eerst sprake van dat de NOW gekort zou worden, maar die korting is er uitgehaald. Men hoeft de NOW dan niet terug te betalen.

De definitieve vaststelling van de NOW vindt in oktober plaats, maar zal naar verwachting pas volgend jaar zijn afgerond?

Ja, je kunt dus in theorie nog onaangenaam verrast worden als je toch niet aan regels blijkt te hebben voldaan. Je houdt zo een stuk onzekerheid in je exploitatie en liquiditeitsstroom. En dat is juist in deze periode echt heel vervelend.

Jullie hebben klanten die hiermee te maken hebben gehad?

Jawel, er zijn er zeker die NOW terug moeten betalen. Wij hebben hen geadviseerd: houd die bedragen in reserve en ga ervan uit dat je de steun een keer terug moet betalen. Hoeft dat uiteindelijk niet, dan valt het mee. Het gaat hier meestal om bedrijven waar de liquiditeitspositie minder schrijnend is.

Van het steunfonds Tuinbouw is ook maar zeer beperkt gebruik gemaakt, klopt dat?

Ja, van de beschikbare 600 miljoen is tot nu toe slechts 150 miljoen euro uitgekeerd.

Is het in alle gevallen terecht dat bedrijven overheidssteun hebben ontvangen?

Als je voldoet aan de gestelde voorwaarden van de regeling is het terecht dat bedrijven geld hebben ontvangen. Zo redeneren wij bij Flynth. Wel is het zo dat er inmiddels bedrijven zijn die de omzet dusdanig hebben zien verbeteren dat het tekort weer (grotendeels) is ingelopen. Achteraf kan je je wel afvragen of het logisch is dat deze bedrijven geld hebben ontvangen en dit mogen houden. Dat is misschien leuk voor de betreffende ondernemers, maar het is natuurlijk wel gemeenschapsgeld. Eigenlijk zou dat terecht moeten komen bij bedrijven die dat echt nodig hebben. Denk aan de nichespelers die nu naast de NOW-regeling grijpen. Maar het is niet aan ons om daar over te oordelen. Wij helpen de ondernemers met het aanvragen van de steun, waar zij volgens de regeling recht op hebben.

Wat zou jij de zwaar getroffen niche-bedrijven adviseren?

Het is belangrijk om te kijken of er alternatieve routes zijn. Kun je niet ergens anders een deel van je product kwijt. Kun je op een of andere manier je kosten beheersen of daarin snijden. Dat valt natuurlijk in de tuinbouw vaak tegen. Als je denkt dat het nog een paar jaar gaat duren, moet je toch wel proberen snel te schakelen van afzetkanaal, of een andere teelt gaan doen. Overweeg ook of je niet beter kunt stoppen, om het verlies te beperken.

Worden investeringen hier uitgesteld en zo ja, op welke termijn?

De trajecten die al liepen worden gewoon uitgevoerd en gefinancierd voor zover wij kunnen zien. Door de druk op de financiële markten is er wel een vertraging van de doorloopsnelheid bij de banken. Maar ik heb niet het idee dat ondernemers hun investeringstrajecten nu uitstellen, in ieder geval niet in de voedingstuinbouw.
In de sierteelt denk ik dat een aantal ondernemers wel even pas op de plaats heeft gemaakt. Een deel van de ondernemers zal zeggen: laten we eerst even afwachten hoe de overheidssteun en de afwikkeling daarvan zich ontwikkelt. De plannen staan zeker niet stil. Maar door de onzekerheid die wordt gevoed door de overheid kunnen telers hun plannen toch uitstellen. In het begin waren bedrijven heel erg lovend over de overheid. En nu merk je dat – nu het tweede deel van de NOW-uitkering uitblijft – ondernemers beginnen te piepen.

Zijn er tuinbouwbedrijven in coronatijd onder bijzonder beheer geplaatst?

Ja, die ken ik wel, maar dat zat al voor corona in het vat. Een aantal ondernemers kwam ook niet in aanmerking voor overheidssteun als het bedrijf al bij de afdeling bijzonder beheer van de financier ingedeeld was. Ik kan het niet goed onderbouwen, maar mijn gevoel zegt dat er juist minder bedrijven naar bijzonder beheer zijn gegaan omdat er collectief uitstel van aflossing is gegeven.
In mijn praktijk ken ik ook geen bedrijven die failliet zijn gegaan. Als er het komende halfjaar toch bedrijven failliet gaan dan was er al een onderliggend probleem.

Zijn er meer bedrijven die te koop staan of ondernemers die willen stoppen?

Ik denk dat er wel ondernemers over nadenken, maar dat ze de tijd daarvoor nu niet gunstig vinden. Banken zullen wel weer een stukje voorzichtiger worden. Zij zullen bedrijven, die al kritisch zijn, nog kritischer volgen.

Wat verwacht je voor het komende halfjaar?

Los van de genoemde nichebedrijven verwacht ik niet meer faillissementen van bedrijven in de tuinbouw dan normaal.

Bent je bang voor een tweede golf?

Als het zo blijft doorkwakkelen zoals nu wel. Je ziet dat Spanje weer dicht gaat en delen van Frankrijk. Er blijft veel onrust. Als er niet heel snel een vaccin of iets dergelijks komt, ben ik bang dat die onrust terugkeert. Als je een productieapparaat hebt staan en je hebt meerdere jaren achter elkaar 5 tot 10% omzetderving als gevolg van deze coronacrisis, terwijl de marges al dun zijn, dan komt de continuïteit van het bedrijf wel sterk onder druk te staan. Laten we hopen dat we deze situatie niet gaan meemaken.

Tekst: Mario Bentvelsen