Tomeco, een vereniging van Belgische tomatentelers verbonden aan de Coöperatie Hoogstraten, slaagt erin de bevoorrading van de Belgische retail met specialties te continueren ondanks de hoge energieprijs. Dit is mogelijk door te snijden in het aantal belichtingsuren, de plantdichtheid per vierkante meter en nieuwe afspraken met de retail.

“De Belgische retail heeft begrip voor de hoge energieprijzen in de tomatenteelt waardoor we nieuwe afspraken hebben kunnen maken”, zegt Franky Van Looveren, teeltadviseur bij Tomeco. Om er verklarend aan toe te voegen: “Onze tomaten hebben een behoorlijke toegevoegde waarde in de supermarkten.”
Het was een van de stappen die de betrokken telers zetten nadat in het najaar van vorig jaar de gasprijzen enorm stegen en momenteel nog steeds vier keer zo hoog liggen als in normale tijden. Bedrijven die bij de telersgroep aangesloten zijn, telen specialties zoals smaaktrostomaten, cocktail pruimtomaten, Coeur de Boeuf, San Marzano en komkommers.

Geen overproductie meer

Naast gesprekken met de retail zijn de telers onderling bijeen gaan zitten en is er vanuit de groep gekeken naar de behoeftes in de markt en hoe de verschillende tomatenbedrijven daar het best op in konden spelen. “We hebben de productie afgestemd op de vraag van onze trouwe klanten, hoofdzakelijks Belgische retailers, waar we in het verleden nog wel eens tomaten exporteerden in de winter”, vervolgt Van Looveren.
Er werd per bedrijf een provisorisch teeltplan opgesteld. “Deze teeltplannen verschillen sterk per bedrijf”, vervolgt de Vlaming. De telersgroep telt in totaal 37 ha belichte teelt; 18 ha daarvan heeft LED’s of een hybride vorm. “In het geval van hybride belichting is de belichting met SON-T stopgezet en wordt er alleen nog maar met LED’s belicht. We hebben ook een bedrijf met full-LED. Daar is het belichtingsniveau nauwelijks teruggeschroefd.”

Van 2.500-2.700 uur naar 1.000-1.500 uur

De grootste aanpassingen zijn doorgevoerd op bedrijven met SON-T belichting. Van Looveren noemt het voorbeeld van een bedrijf dat trostomaten teelt. “We hebben daar ten eerste de plantdichtheid verlaagd. Waar we rond deze periode van het jaar normaal gezien zo’n 3,9 stengels per vierkante meter hebben, zijn dat er nu nog 2,2.”
Door deze lagere plantdichtheid is er minder behoefte aan licht en kan de belichting eerder in het voorjaar stoppen, aldus de teeltspecialist die aangeeft dat in een normaal seizoen er van november tot april wordt belicht. Waar het aantal planten in de kas met een derde is afgenomen, is de belichting relatief gezien nog verder teruggeschroefd op dit bedrijf. “In een normaal seizoen belichten we ongeveer 2.500-2.700 uur, maar dit jaar mikken we op 1.000-1.500 uur.”

Sturen op DLI

Op het moment van schrijven belicht het trostomatenbedrijf 12 uur per dag, waar dat normaal 18 uur is. De teeltadviseur zegt dat er gestuurd wordt op Daily light integral (DLI) om de plant vitaal te houden. “Daarbij proberen we optimaal te profiteren van het natuurlijke zonlicht. Zonnige dagen zijn dan natuurlijk meegenomen.”
Ondanks hun jarenlange, gezamenlijke ervaring bevinden de tomatentelers zich in een geheel nieuwe situatie die zich nooit eerder voordeed. Van Looveren spreekt in dit verband ook van een leerproces waarbij de telers veel van elkaar opsteken. “Binnen de groep delen we veel informatie over verschillende rassen en hoe deze omgaan met andere plantdichtheden en nieuwe belichtingsniveaus.”

Halvering opbrengst

Alhoewel de bevoorrading aan de Belgische retail dus niet in gevaar komt, hebben de maatregelen een behoorlijke impact op de productie. In het geval van het trostomatenbedrijf wordt er nu een opbrengst van 0,7-1,0 kg/m² per week genoteerd met een uitschieter naar 1,2 kg/m², waar ze normaal gezien 1,5-1,7 kg/m² plukken. “Het is echt overleven. Normaal is het streven van de teler om een zo hoog mogelijke productie te realiseren, maar dat is onder de huidige omstandigheden niet mogelijk”, besluit Van Looveren.
De telers hebben naast 37 ha belichte teelt, ook nog eens ruim 40 ha onbelichte teelt. Op dit moment worden daarvoor de laatste planten opgezet bij de bedrijven.

Tekst en beeld: Jerom Rozendaal