In het Westland houdt het verbod op het onttrekken van oppervlaktewater de gemoederen flink bezig. Ook lelieteler Marc Noordam maakt zich zorgen, al heeft hij voorlopig nog voldoende watervoorraad. De huidige crisissituatie onderstreept voor hem wel de noodzaak om de wateropslagcapaciteit verder uit te breiden. “Ook water is een kritische factor geworden in de bedrijfsvoering.”
Dat er geen water beschikbaar zou zijn om zijn gewas voldoende vocht mee te geven, dat was voor Marc Noordam lange tijd een ondenkbaar scenario. Totdat het Hoogheemraadschap van Delfland begin deze maand een onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater instelde. “Dat besluit kwam als een donderslag bij heldere hemel”, zegt Noordam. Hij staat samen met zijn vader Peet aan het roer van Novastar Lilies in ’s-Gravenzande. Zij telen Oriëntal-lelies op een oppervlak van 10 ha. “Oppervlaktewater vormt een belangrijke schakel in de watervoorziening van ons bedrijf. In een grondteelt is oppervlaktewater namelijk prima inzetbaar. Substraattelers hebben vaker een omgekeerde osmose-installatie, omdat oppervlaktewater hun watersysteem kan vervuilen.”
Mix van hemel- en oppervlaktewater
Op alle vier de bedrijfslocaties staan bassins en silo’s om regenwater op te vangen. “Hoeveel we kunnen opslaan, verschilt per locatie. Op één locatie hebben we weinig ruimte, waardoor we slechts 500 kuub per hectare kunnen opslaan. Op andere plekken beschikken we over grotere silo’s en bassins. Daarin vangen we hemelwater op, maar vanaf 1 april reserveren we ook altijd een aantal silo’s en bassins voor oppervlaktewater. Zodat we zeker voldoende hemelwater beschikbaar hebben voor de inzet van gewasbeschermingsmiddelen en voor het stomen van de grond. Daarvoor gebruiken we bij voorkeur echt schoon water. Het beregenen van het gewas kan ook prima met oppervlaktewater. Normaliter zetten we in de zomermaanden dus zowel hemel- als oppervlaktewater in op ons bedrijf.”
Toen het hoogheemraadschap het onttrekkingsverbod afkondigde, hadden de ondernemers enkele dagen de tijd om hun silo’s en bassins te vullen. “Gelukkig proberen we er altijd voor te zorgen dat deze voor 70 tot 80 procent gevuld zijn. We hadden onze voorraden dus vrij snel aangevuld.”
Weerbericht checken
Hoe is de situatie nu? Hebben de ondernemers nog voldoende water beschikbaar om hun bedrijfsprocessen draaiende te houden en de teelt in de benen te houden? “Op de locatie met de kleinste buffer, deze telt 2 hectare, zijn we vandaag of morgen door de voorraad heen. Gelukkig kunnen we daar dan water afnemen van de buurman, die een omgekeerde osmose-installatie heeft en niet alle capaciteit gebruikt. Daar zijn we enorm blij mee en dankbaar voor.”
Op de andere locaties kunnen de telers nog vier tot zes weken vooruit met de huidige voorraden. “We hopen dat dit voldoende zal zijn, maar zijn er niet gerust op. Ik check continu het weerbericht of er regen gaat komen. Als we echt in de problemen komen, kunnen we ook nog uitwijken naar leidingwater. Dit is wel duurder, maar nog altijd goedkoper dan je teelt verloren laten gaan.”
Noordam is ook continu in gesprek met Glastuinbouw Nederland, regio Westland over de initiatieven die lopen om een extra watervoorziening voor de sector te creëren. “De inzet van gezuiverd rioolwater zou een mooie optie zijn, als dit water kwalitatief voldoet. Een dergelijke oplossing zou de sector weer lucht geven. En ook een leiding van Evides, die water van de industrie naar de glastuinbouw brengt, zou soelaas kunnen bieden. Binnen het huidige speelveld is het niet meer te rechtvaardigen om dergelijke kansen te laten liggen.”
Wake-up-call
De huidige situatie heeft voor vader en zoon Noordam duidelijk gemaakt dat voldoende water geen vanzelfsprekendheid meer is. “Deze situatie is ook wel een wake-up-call, dat we actie moeten ondernemen en onze opslagcapaciteit moeten vergroten. Met de minimum opslagcapaciteit van 500 kuub per hectare red je het richting de toekomst echt niet meer. Daarbij: als het hoogheemraadschap nu de waterkraan dichtdraait, doen ze dat in de toekomst wellicht vaker. Actie is daarom noodzakelijk. En het uitbreiden van de opslagcapaciteit is het enige dat je zelf in de hand hebt. Feit is wel dat je niet weet hoe lang de onttrekkingsverboden zullen gaan duren en daar dus ook niet op kunt anticiperen bij het bepalen van het opslagvolume.”
Innovatiekracht
Toch ziet Noordam ook iets positief in de huidige situatie. “Het voelt een beetje als de coronacrisis. Toen stond de wereld ook ineens stil en wisten we als sierteeltsector niet wat we moesten. Maar gaandeweg ging de wereld weer draaien en kwamen er oplossingen. Dat zal nu ook het geval zijn; daar heb ik alle vertrouwen in. De glastuinbouw heeft een enorme innovatiekracht; dat hebben we al vaker bewezen.”
Tekst: Ank van Lier
