Hoe kom je tot een rendabelere aardbeienteelt? De eigenaren van Welroy Fruit hebben daar goed over nagedacht. Veel rechtstreekse afzet, direct contact met de consument, weloverwogen rassenkeuze en een lang seizoen. LED-belichting in een deel van de kas is een middel om dat te bereiken.

Eigenlijk is het geheel toevallig dat Welroy Fruit in Wellen (provincie Limburg) het eerste Belgische aardbeienbedrijf met LED-belichting is geworden. De broers Frank en Jurgen Royen en Franks zoon Sven zijn weliswaar telers, maar ze denken als verkopers. “Vanaf 2007 zijn we zelf een deel van de oogst gaan verkopen. Nu bedienen we een tiental winkels in de buurt, twaalf weekmarkten en hebben we twee automaten, bij ons bedrijf en in Tongeren. De winkels worden drie keer per week beleverd”, vertelt Frank Royen.
Zo verkopen de winkels altijd heel verse aardbeien en hoeven ze nooit iets weg te gooien. Daardoor kunnen ze de consumentenprijs vriendelijk houden. “We zien dat ze steeds meer gaan verkopen.” Op een zonnige dag begin mei stopt de ene na de andere auto bij de automaat en de mensen kopen meerdere pondsbakjes per persoon. De vruchten vallen duidelijk in de smaak.

Veilingprijs

Het bedrijf telt 1,1 ha glasteelt, 2.700 m² plastic kas, 1 ha plastic tunnel en 1 ha stellingenteelt buiten. Daarnaast zijn er nog wat fruitbomen. Van de teelt en de verkoop leven vier gezinnen. Het streven is zo lang mogelijk op de markt te zijn met zo smakelijk mogelijke aardbeien (rassen Clery, Sonata en Elsanta). In principe willen ze van 1 maart tot 31 december steeds dezelfde kwaliteit leveren.
“Voordat de LED-belichting kwam, mikten we op half maart om op de markt te komen. Dat kan alleen met Clery. Dat ras piekt echter heel snel en dan brachten we een flink deel van de oogst naar de veiling. Maar zodra Sonata op de markt komt, zakt de veilingprijs van Clery erg onderuit. En Sonata komt steeds vroeger vanwege de belichte teelt”, vertelt Royen.

Vroeger leveren

Vorig jaar heeft het bedrijf als proef Clery en Sonata gelijk opgestookt in de lente. De conclusie viel uit in het nadeel van Clery: er was een te groot verschil in kg-opbrengst. Daarom gaan ze stoppen met dit ras. “Maar dan is het punt: je kunt met Sonata niet vroeg beginnen zonder belichting. Terwijl we juist nog vroeger willen leveren, rond 1 maart”, zegt hij.
Samen met de voorlichter hebben ze de mogelijkheden op een rij gezet. Uitgangspunt was dat maar een deel van de glazen kas zou worden belicht. Het is namelijk de bedoeling om de afzetkanalen goed en gelijkmatig te bedienen en niet om meteen aan het begin van het jaar te pieken. “Als je dan kiest voor SON-T heb je ook een WKK nodig en dat is pas bij minimaal 1 ha belichting rendabel. En dat wilden we dus niet. Daarom zijn we ons op LED’s gaan oriënteren, waarbij we ook verlating van het seizoen in december hebben meegenomen”, vertelt de teler.

Risico nemen

Er was wel een probleempje: geen enkele aardbeienteler had nog LED’s, dus zij konden niet bij een collega gaan kijken. “Er waren echter wel onderzoeksresultaten van Proefcentrum Hoogstraten voorhanden en ook in Nederland is het een en ander gebeurd. Eigenlijk zijn we vooral op het advies van de voorlichter afgegaan. Het is wel een beetje een risico als er nog geen praktijkervaringen zijn, maar dat is beperkt. Je moet af en toe risico durven te nemen”, zegt hij.
Een gedegen financiële onderbouwing gaf de doorslag. Ook daarbij viel de balans uit in het voordeel van de LED’s. “Ik weet precies wat het kost: vier euro per vierkante meter in het najaar en acht euro in het voorjaar. Daarbij zijn afschrijving, installatie en elektra meegenomen. Bij de SON-T was de kostenberekening veel onzekerder, met name door de WKK. Wanneer ik opnieuw moest kiezen, zou ik hetzelfde doen. Maar het kan niet uit als je het alleen moet hebben van veilingprijzen”, geeft hij aan.

Etmaaltemperatuur

De armaturen hangen sinds september vorig jaar in de kas van 4.800 m². Het gaat om Philips Greenpower LED toplighting met een lichtsterkte van 80 µmol/m²/s, geleverd door Agrolux. Er is nu ervaring met één najaarsteelt en één voorjaarsteelt. “Je wilt de ene teelt verlaten en de andere vervroegen, maar dat moet in dezelfde kas. We zijn gestart met belichten ongeveer begin oktober, toen de lichtsom per dag onder de 200 joules kwam. Op 23 maart zijn we weer gestopt. Uiteindelijk hebben we 1.650 uur belicht op jaarbasis”, vertelt Royen.
De bedoeling is om de dag te verlengen, zodat er nog acht uur nacht overblijft. Dat maakt het tevens mogelijk om de etmaaltemperatuur op te trekken zonder de temperatuurinstellingen voor de dagtemperatuur (15-16°C) en nachttemperatuur (8°C) aan te passen. “De etmaaltemperatuur is normaal 13,5°C, als de zon niet hard schijnt. Met LED’s kun je de etmaaltemperatuur 1 à 2°C verhogen”, vertelt hij. “Over de eerste ervaringen zijn we gematigd positief. We hadden toch wat meer van de prijsvorming in het vroege voorjaar verwacht. Het is nu afwachten wat de rest van de productie wordt. Eigenlijk kunnen we pas over een paar jaar echte conclusies trekken.”

Positieve reacties

Zowel Clery als Sonata is uitgetest en er was een opvallend verschil. “Clery gaf een volumineuzer gewas onder de LED’s en dan zou je meer productie verwachten. Maar dat was niet zo: juist de productie van de onbelichte teelt was hoger. Bij Sonata was het andersom. De conclusie blijft dan toch: Clery is niet de plant voor belichting.”
En dan de cruciale vraag: wat vinden de afnemers ervan? Daar is het beeld wel heel eenduidig: “We hebben veel positieve reacties gekregen op de smaak, met name in november en december, meer nog dan in de lente. Op deze manier zijn we zowel eerder in het seizoen als aan het eind van het jaar op de markt met een goed product. Je bouwt zo steeds verder aan je goede naam. We kunnen ons echt onderscheiden met versheid en smaak.”

Tekst: Tijs Kierkels, beeld: Wilma Slegers