In phalaenopsis worden in een gezamenlijke proef twee nieuwe teeltsystemen getoetst voor een energiezuinige teelt en een betere kwaliteit van het gewas. Het gaat hier om een semi-gesloten kas met verticale luchtbeweging én een daglichtloze teelt. Teler Marcel van Os is tevreden over de eerste resultaten. “We zien een forse besparing op de warmte-input.”
Het onderzoek is een initiatief van de gewascoöperatie Potorchidee. De uitvoering is in handen van Plant Lighting en de financiering komt van Kas als Energiebron en de gewascoöperatie. Het teeltsysteem in de semi-gesloten kas met verticale luchtbeweging vindt plaats bij LKP Plants, het systeem met de daglichtloze teelt staat in het Innovation Centre van kassenbouwer Certhon. Daarnaast zijn er twee referentieteelten in de praktijk.
Er is een begeleidingscommissie opgericht die de onderzoeken vanuit de praktijk nauw volgt en aanstuurt. Een groep telers begeleidt de proeven. Teler Marcel van Os van Orchios (rechts op de foto) verzorgt tijdens de proef in de daglichtloze cel de watergeef- en voedingsstrategie en kijkt op beide locaties mee naar het klimaat.
Betere vochtbeheersing
Het doel van de proef is om naar de toekomst toe in een (semi)gesloten kas/cel potorchideeën te telen. Dit om energie te besparen en de invlieg van plagen laag te houden. In de praktijk worden al grote stappen gezet in energiereductie door de transitie van SON-T naar LED-belichting en een betere isolatie van de kassen.
Om de energievraag verder te reduceren met behoud van productiviteit en kwaliteit, zijn algemeen toegepaste technieken niet altijd voldoende. Zo zijn er nog grote stappen te maken in klimaatgelijkheid en een betere vochtbeheersing.
Beworteling bleef iets achter
De daglichtloze cel heeft sandwichpanelen van 80 mm dik op het dak liggen. Het klimaat wordt geregeld door buitenlucht aan te zuigen met een warmteterugwinningssysteem. Verder is de cel uitgerust met volledige LED-belichting, het klimaat wordt aangestuurd door software van Certhon. De lucht wordt met luchtslurven onder open tafels geblazen.
Het gewas doet het goed, vooral bovengronds, zegt Van Os. “Ondergronds zou het iets beter mogen, in het begin bleef de beworteling iets achter. Dat komt mogelijk omdat je geen stralingswarmte hebt. In een gewone kas warmt de zon het blad van de plant op, waardoor de pot ook warm wordt. Die invloed ben je in deze dichte cel met LED-belichting kwijt.”
Compacte orchideeën
In de semi-gesloten kas van LKP Plants wordt geteeld met koeling via een padwall, een waterrecirculatiesysteem en eb/vloed teelttafels met gecontroleerde verticale luchtbeweging. De lucht die door de tafels wordt geblazen, wordt geconditioneerd in een klimaatkamer. In deze kas was de wortelvorming beter, maar was het gewas weer erg stug, aldus Van Os. “We zagen in het systeem ook wat verschillen in vochtigheid in de pot. Daar moeten we een oplossing voor zoeken. Verder zijn de orchideeën op de teelttafels heel compact en donkergroen van kleur. Het is interessant te onderzoeken waarom de plant zo compact is.”
Energiedoelen behaald
De proeven zijn in week 40 van 2024 gestart met exact dezelfde planten. Dat is belangrijk om de daadwerkelijke effecten van de teelt in de semi-gesloten kas en daglichtloze cel te kunnen monitoren op groei en energieverbruik ten opzichte van de praktijk, aldus Van Os. Het onderzoek is halverwege, maar hij is tevreden over de resultaten tot nu toe. “Bij Certhon gaat het erg goed, de energiedoelen worden behaald. We willen hier terug van 63 kuub naar 15 kuub gas per m² per jaar voor de invulling van de warmtevraag in de warme opkweekfase, een reductie van ruim 75 procent. In de semi-gesloten kas zou de warmtevraag in de opkweekfase moeten kunnen dalen tot ongeveer 54 kuub gas per m² per jaar. Verder zien we weinig ziekten en plagen in het gewas. We hebben niet met gewasbeschermingsmiddelen hoeven ingrijpen.”
Kansen voor schaduwplanten
Van Os ziet met de gesloten teelt ook kansen voor andere teelten van schaduwplanten. “Dit systeem kan interessant zijn voor gewassen die een lage lichtbehoefte hebben of in hetzelfde lichtspectrum groeien. Het onderzoek levert voor meerdere teelten informatie op.”
Tekst: Annemarie Gerbrandy
