Onderzoekers Marcel Raaphorst en Kees Weerheim van Wageningen University & Research hebben een jaar lang de tomatenteelt onder full LED gemonitord bij Lans in Rilland. De resultaten zijn hoopgevend, want de teler geeft aan dat gewasgroei en productie naar wens is verlopen. Vanwege het hoge uitvalpercentage van de lampen zijn ze helaas nog niet praktijkrijp.

Lans koos destijds voor ClimaLED3 armaturen van Q-Westland met ventilator die de lampwarmte naar beneden blaast en wit/rood spectrum vanwege de belofte flink op energie te kunnen besparen. Bovendien kun je met deze lichtkleuren het gewas beter beoordelen dan de veel gebruikte combinatie blauw/rood.

Luchtbeweging

De onderzoekers stelden zich de vraag of de lichtverdeling in het gewas goed is van de compacte en verspreid hangende armaturen met diffuus beschermingsglas. Inderdaad vonden zij een minder egale lichtverdeling op kophoogte (180 cm), maar op een hoogte van 230 cm onder de lampen was deze goed. Aan de gewasgroei en productie was het PAR-verschil op kophoogte niet te herkennen.
Met rookproeven onderzochten ze de luchtbeweging in het gewas. Het maakte wel uit voor de temperatuur en de luchtvochtigheid op kophoogte of er recht onder de lamp werd gemeten of er tussenin. De ventilatoren blazen de lucht meer naar beneden dan zijwaarts. De rook kwam niet dieper in het gewas dan de gewaskoppen.

Minder warmtevraag

Het meest opvallende verschil tussen de LED-afdeling en de SON-T-afdelingen was de warmtevraag. Deze lag tussen 1 december 2017 en 7 april 2018 ongeveer 35% lager. Tijdens de belichtingsperiode met gesloten scherm liep deze zelfs op naar 42%. Mogelijk verdampt het gewas minder onder de LED’s. Bovendien is in de afdelingen met SON-T-lampen meer gebruik gemaakt van buisrailverwarming. Dit kan tot 30 januari worden verklaard doordat de meetbox in de LED-afdeling onder de LED-lampen hing die de warme, drogere lucht naar beneden bliezen, waardoor de noodzaak tot verwarmen lager leek. Deze hypothesen geven echter geen sluitende verklaring voor de lagere warmtevraag.

Robuuster systeem

De onderzoekers vonden het jammer dat een volledig vergelijk tussen de afdelingen niet mogelijk was. In de LED-afdeling werd een ander ras (mini San Marzano) geteeld dan in de andere afdelingen. Daarom bevelen zij aan om het onderzoek te vervolgen en meer metingen te doen. Over het effect van het spectrum doen de onderzoekers geen uitspraken. Daarvoor is een referentieafdeling nodig met hetzelfde tomatenras. Vanwege het hoge uitvalpercentage van de LED-lampen is ook een robuuster systeem gewenst.
Na het teeltseizoen is een deel van de lampen vervangen door nieuwe, maar uitval bleef optreden. “Jammer”, vindt Marcel Raaphorst. “Het idee van een lamp met ventilator was goed. Ook de energiebesparing die het systeem opleverde was een pluspunt.” Het bedrijf Q-Westland is in mei 2019 failliet verklaard.

Tekst en beeld: Pieternel van Velden