Deze week mocht Wouter Duijvesteijn van Beyond Chrysant in Hoek van Holland op het NOS Journaal uitleggen hoe hij de extreme gasprijzen probeert op te vangen en wat daarvan de gevolgen voor zijn bedrijf kunnen zijn. En dat de glastuinbouw al veel heeft gedaan aan de energietransitie, maar nog steeds kwetsbaar is. Een koude winter kan extra roet in het eten gooien, al verwacht hij dat de prijzen in kwartaal 2 van 2022 zullen normaliseren.

“Komende winter gaan we wat terug in productie, door ruimer te planten en minder intensief te belichten. Maar kwaliteit blijft nummer één”, zegt Wouter Duijvesteijn. Zijn bedrijf gebruikt WKK’s (3,3 MW) voor het opwekken van stroom en warmte, door hem steevast aangeduid als ‘restwarmte’. Duijvesteijn: “Dat is wat ik bij de NOS probeerde te verdedigen, dat wij als glastuinbouw al heel erg in transitie zijn. Je wordt als sector al snel gezien als een gasverspiller. Voor ons is de stroomprijs momenteel belangrijker. In de winter kopen wij normaal 50 procent van onze stroombehoefte in. Wij hebben circa 65 procent van onze gasposities ingenomen, maar voor stroom nog helemaal niets. De kale stroomprijs neemt ook zienderogen toe en daar komen dan nog de transportkosten, energiebelasting en ODE bovenop.”

Kostprijsstijging van 25%

Duijvesteijn: “Niet alleen gas en elektriciteit, maar ook andere grondstoffen zijn voor ons dit jaar flink duurder geworden. We praten over een kostprijsstijging van 25 procent, van kunstmest, verpakkingen en potgrond. Alleen het stekmateriaal is nog niet duurder geworden. Maar het volgende kwartaal zullen ze daar wel wat aan gaan doen.”
Beyond Chrysant haalt de verpakkingen uit China, die met containertransporten naar Europa komen. Vanwege de hoge olieprijs zijn niet alleen plastics duurder, maar ook het transport zelf. “Wat ik vervelender vind zijn de levertijden. Boten die vier weken later dan gepland aankomen. Soms weet je gewoon niet of we het wel gaan redden. We hebben weleens overwogen om een lading hoezen in te laten vliegen, maar zelfs dat gaat lastig. Of dat zo blijft weten we niet. Tot nu toe hebben we daar nooit eerder mee te maken gehad.”

Minder gunstig jaar voor directe verkoop

Aan de onzekerheid aan de kostenkant valt weinig te doen, vervolgt Duijvesteijn. Maar aan de opbrengstenkant ook niet. “Wij hebben de helft van onze productie voorverkocht, daar kun je qua prijs niet zoveel meer aan doen. Wij doen eigenlijk alles via directe verkoop, we hebben maar een heel klein percentage klokverkoop. Het is niet het meest gunstige jaar om direct te verkopen. Wel zijn de prijzen van de chrysanten het hele jaar al heel erg goed, veel hoger dan we gewend zijn.”
Maar is dat voldoende om de kostprijsstijging op te vangen? “Voor de een wel, voor de ander niet. Ik verwacht wel dat dit een korte termijn-verhaal is. Ik heb zelf het idee dat het toch wel een beetje politiek spel is. Laten we hopen dat het in kwartaal 2 weer normaliseert. Daar gaan we wel een beetje van uit.”

Geen concessies aan de kwaliteit

Komende winter plant de chrysantenteler minder stekken per m2: “Zodat we niet 100 procent hoeven te belichten en toch geen concessies hoeven te doen aan de kwaliteit. Dat blijft voor ons topprioriteit. Wij nemen geen andere maatregelen op korte termijn.”
Hoe zit het met jullie gascontracten voor de lange termijn? “Wij kopen eigenlijk posities door het hele jaar heen, als de prijs gunstig is. Soms verkopen we ook een paar procent. Zo zijn we eigenlijk een beetje aan het ‘spelen’. Wij kopen de basis per jaar in op de TTF-markt en het laatste restje kopen we in op de dagmarkt.
Dit jaar zat de ondernemer tot nu toe op 70% TTF-gas en voor de laatste maanden van dit jaar op 50% dekking. “We gaan pas weer inkopen voor de lange termijn als de prijzen gunstig zijn. We hebben al best wel veel posities voor de komende vier tot vijf jaar, alleen niet voor 100 procent. Maar we zitten maar op 50 procent stroom. In de zomer heb je daar volledige dekking aan, maar in de winter moeten we wat bijkopen. Als de prijzen zo extreem blijven als nu kun je je afvragen of dit wel de manier is om door te gaan.”

‘ODE corrigeren of teruggeven’

Denk je dat de overheid een plafond moet instellen voor de gasprijs of iets moet doen aan de energiebelasting? “Ik heb het idee dat we momenteel de dupe zijn van het krachtenspel tussen Rusland, China en de VS. Het is indirect overheidsbeleid waar onze sector nu last van heeft. Ik vind dat de pijn niet helemaal fair verdeeld wordt. Ik vind dat wij als glastuinbouw onevenredig hard worden getroffen. Op Radio 1 heb ik gezegd: ‘ik pleit ervoor om de ODE er per direct helemaal af te halen.’ Ik hoop dat er toch ergens bepaalde fiscale voordelen komen. En regelgeving voor het aanhouden van een minimale gasvoorraad, nu ze Groningen gaan sluiten.”
Duijvesteijn, tot slot: “Ik denk dat het daarom ook goed te praten is dat de ODE gecorrigeerd of zelfs met terugwerkende kracht aan ons teruggegeven wordt. Het was bij de invoering ervan al geen goede maatregel en nu zie je dat die heffing helemaal hard bij de glastuinbouw aankomt. De ODE heeft op de glastuinbouw een tegengesteld effect als bedoeld was.”

Tekst: Mario Bentvelsen, beeld: Fotostudio G.J. Vlekke