Naast de energievoorziening, gewasbescherming en het gebruik van water en meststoffen zijn verpakkingen onderwerp van verduurzaming. Niet op de laatste plaats in de sierteelt, waar diverse kunststoffen nog steeds op grote schaal toepassing vinden in bloemenhoezen, potten en trays. Samen met toeleveranciers en afnemers zoeken sierteeltbedrijven naar mogelijkheden om de footprint van het product te verkleinen. Vooralsnog komt daar veel maatwerk bij kijken.

Post Plants uit Pijnacker legt zich toe op de teelt van potanthuriums in 14 cm potten. Het bedrijf wordt verwarmd via geothermie en streeft naar een fossielvrije teelt. De gebruikte verpakkingsmaterialen maken daar deel van uit, vindt directeur Henk Post.

“Wij zijn al enkele jaren op zoek naar duurzame alternatieven, maar die liggen niet voor het oprapen”, zegt de teler. “Je moet je sowieso afvragen wat je precies onder duurzaam verstaat. Recycling van plastic is in zekere zin ook duurzaam, maar lang niet al het plastic dat in de keten belandt, wordt gescheiden ingezameld en hergebruikt. Ik geloof meer in karton, mits duurzaam geproduceerd en hergebruikt.”

Duurzaam label

De ondernemer liet op eigen initiatief een kartonnen vouwtray ontwikkelen, die de klassieke plastic trays nu voor een deel vervangen. “We werken nog aan een papieren hoes voor de trays, die de planten in het handelskanaal bescherming bieden en als communicatiedrager fungeren. We zijn aangesloten bij Fair Flora en willen die naam graag uitdragen.”

Fair Flora is het geesteskind van Henri Potze, die ook aan de wieg stond van Benefits of Nature. Het duurzame bloemen- en plantenlabel vertegenwoordigt inmiddels vijftien kwekerijen die concrete stappen zetten om hun ecologische footprint te verlagen.

“Waar ik nog naar op zoek ben is een geschikte kartonnen pot”, vervolgt Post. “Teeltpotjes van biologisch afbreekbaar materiaal zijn er al langer, maar die zijn door de consument moeilijk van plastic te onderscheiden en belanden daardoor toch vaak in de huishoudelijke afvalstroom. Een nadeel van de kartonnen potjes die tot op heden beschikbaar zijn, is hun beperkte levensduur. Je kunt er niet echt in telen, dus om planten in een kartonnen pot te kunnen verkopen is er een extra handeling nodig bij het verkoop klaarmaken. En een extra pot. Dus in hoeverre het eindresultaat dan nog duurzamer is, moet je je serieus afvragen. Er vindt op dit vlak echter volop ontwikkeling plaats, onder andere aan kraftpotten met een PLA-coating op basis van maïszetmeel en aan potten op basis van kokosvezel. Ik blijf dus optimistisch.”

Vraag vanuit handel groeit

Dat de potplantenkweker uit Pijnacker inmiddels een flinke hoeveelheid tijd en geld in de verduurzaming van zijn verpakkingen heeft geïnvesteerd, deert hem niet. “Ook op dit vlak gaat de kost voor de baat, maar de vraag vanuit het handelskanaal groeit en men is best bereid om voor een aantoonbaar duurzaam product iets meer te betalen”, legt hij uit. “Misschien niet in elk marktsegment, maar onze klanten weten inmiddels waar ons bedrijf en Fair Flora voor staan. En het is een waarheid als een koe dat er iets moet veranderen. Als we allemaal op elkaar wachten, verandert er niets. Gelukkig begint het thema binnen de keten steeds meer te leven en zijn er veel mensen mee bezig.”

Composteerbare bloemenhoes

Post krijgt bijval vanuit telersvereniging Zentoo, die de marketing en verkoop van snijchrysanten verzorgt voor haar leden. In maart 2018 stapte marketingmanager Danny van Uffelen naar hoezenleverancier Van der Windt met de vraag of er een composteerbaar alternatief ontwikkeld kan worden. “Sommige eindklanten, met name in West-Europa, vragen er nadrukkelijk naar”, licht hij toe. “Zij krijgen vanuit de sierteeltketen veel plastic te verwerken en willen daar graag vanaf.”

Om de ontwikkeling en het bijbehorende marketingverhaal goed op de rails te krijgen, werd gerekend op een traject van enkele jaren. “Het toeval wilde echter dat de hoezenleverancier in haar fabriek in Duitsland al veel verder was dan wij dachten”, vervolgt Van Uffelen. “Na vijf weken hadden we een prototype in huis dat aan onze wensen voldeed. We zijn nog wel bezig om de opdruk te perfectioneren, maar een aantal klanten krijgt onze troschrysanten en santini’s al standaard in de biologisch afbreekbare hoes. Afnemers in Oost-Europa en Rusland zijn daar nog niet aan toe, maar hopelijk zien ook zij de voordelen in. Wij zouden het toejuichen wanneer andere bloementelers volgen en werken daar graag aan mee.”

Maatwerk blijft uitgangspunt

Paul Endhoven van Van der Windt zegt desgevraagd dat de verpakkingsindustrie druk in de weer is met de ontwikkeling van nieuwe, duurzame materialen. “Het is echter niet zo dat we op alle vragen een pasklaar antwoord hebben. Verpakkingsmaterialen dienen meerdere doelen en wat voor de ene klant perfect is, hoeft dat voor een andere klant niet te zijn. Maatwerk is nog altijd het uitgangspunt en verduurzaming is taaiere kost dan je op het eerste gezicht misschien denkt. We hebben daarom meerdere specialisten op dit gebied.”

Kun je volstaan met minder materiaal, kun je de recycling misschien anders en slimmer organiseren, of zijn andere materialen echt beter? Hoe moeten die dan worden gemaakt en hoe kun je die materialen klantspecifiek confectioneren? En dan heb je nog te maken met de consument, die inmiddels behoorlijk in verwarring is en ook niet weet wat wel of niet duurzaam is. Hoe maak je duidelijk wat de eindgebruiker met een overbodig geworden verpakking moet doen?

Footprints berekenen

Productmanager Verpakkingen Mark van Antwerpen van Royal Brinkman herkent deze vragen. Evenals Endhoven stelt hij vast dat het noodzakelijk is om kritisch te blijven, de juiste vragen te stellen en objectieve criteria te hanteren bij het beantwoorden van de vraag hoe duurzaam een verpakking al dan niet is.

“Je kunt dat niet los zien van de manier waarop de keten en de consument met die verpakkingen omgaan”, zegt hij. “Een groene uitstraling is niet per definitie schoner of beter. Je zult echt circulair moeten leren denken. De bereidheid om dat te doen groeit. Vanuit dat oogpunt is het goed dat de glastuinbouw werkt aan een gestandaardiseerd model voor footprintberekeningen. Verpakkingen maken daar uiteraard deel van uit.”


Overzichtelijk en compact

“Leuk, gezellig en altijd leerzaam”, zegt Henk Post over de drukstbezochte tuinbouwvakbeurs van Nederland. “Het is bovendien overzichtelijk en compact. In een halve dag praat je bij met je leveranciers, ontmoet je collega’s en pik je ook nog wat op van nieuwe ontwikkelingen. Dat moet vooral zo blijven.”


Samenvatting

Een aantal sierteeltbedrijven past al duurzame potten en verpakkingsmaterialen toe en een groeiend aantal bedrijven oriënteert zich hierop. Door de variatie aan mogelijkheden en beperkingen én de soms bijzondere wensen vereist de productontwikkeling van duurzame hoezen, potten, trays en ander verpakkingsmateriaal een goede afstemming tussen toeleverancier, teler en eindafnemer.

Tekst en beeld: Jan van Staalduinen.

Gerelateerd