Op 28 december mocht komkommerteler René Tielemans in Boekel de cameraploeg van RTL Nieuws rondleiden op zijn bedrijf, waar op dit moment een kas leeg ligt. In slechts 45 seconden mocht hij uitleggen waar telers nu dag en nacht mee bezig zijn: financiële schade als gevolg van hoge gasprijzen beperken en onder aangepaste omstandigheden kwaliteitsproducten telen.

Stond het begin van het afgelopen jaar nog in het teken van lockdowns en corona, het jaar eindigt met de heftigste energiecrisis na de oliecrisis in 1973, toen benzine op de bon ging. 2021 zal de tuinbouwannalen ingaan als een immens gecompliceerd jaar, waarin het improvisatievermogen en de wendbaarheid van alle glastuinbouwondernemers tot het uiterste op de proef is gesteld. De impact hiervan kun je onmogelijk verwoorden in een vluchtig nieuwsitem op televisie.

Technisch failliet

Een energieadviseur verwoordde het als volgt: “De verschillen tussen bedrijven en ondernemers zijn groot. Bij sommigen staat het water aan de lippen. Technisch zijn ze al failliet. Anderen hebben hun posities gunstig vastgelegd, maar gaan net zo goed rekenen waar zij goed aan doen.
Een teler had uitgerekend wat het zou betekenen als hij zijn bedrijf drie jaar leeg zou laten liggen. Het zou hem miljoenen opleveren. Maar, je mag je dan miljonair rekenen, er zijn ook risico’s. Stel dat het energiebedrijf in die periode failliet gaat, dan vervliegt dat geld.”
Inmiddels is wel duidelijk dat bedrijven met WKK en goede posities er nog het beste voor staan. Zij kunnen hun elektriciteit verkopen, waardoor de schade relatief meevalt. Maar ook voor telers die het grootste deel van hun gasprijs hebben kunnen vastleggen is het spannend, want het laatste aanvullende deel moeten zij nog steeds duur inkopen.

Energiebesparing

Mensen zijn dag en nacht bezig om nog iets te besparen op energieverbruik, zonder kwaliteitsverlies van hun producten. Sommige telers zijn in paniek, anderen komen met creatieve ideeën. Op een groot chrysantenbedrijf in het westen van het land was de afgelopen maand duidelijk te zien dat er niet volledig werd belicht. De teler gaf aan het rustig aan te doen. Op bepaalde momenten in de teelt heeft het gewas iets minder licht nodig, legde hij uit. “We proberen te matigen waar dat mogelijk is, zonder verlies van kwaliteit. Bovendien hebben we iets ruimer geplant.” Eerder heeft hij zo’n stap nooit overwogen, omdat de noodzaak er niet was. Maar spannend is het wel, want wat leert hij hiervan?
Een Brabantse komkommerteler heeft zojuist geplant en besloten om maar voor 50% te gaan belichten (50 µmol/m².s) om zo in januari weer te kunnen leveren. Hij besteedt extra aandacht aan schermen en ontvochtigen, kortom; hij zet vol in op Het Nieuwe Telen. Wel laat hij weten dat zijn keuze ook is ingegeven door leveringsverplichtingen.
Een tomatenteler in Oostland noemt deze periode ‘uitdagend’. Hij heeft besloten om nu alleen met LED’s te belichten en de SON-T-lampen uit te laten. “We passen onze teeltstrategie aan. Tot op heden groeit het naar behoren. We zullen ons moeten aanpassen aan de nieuwe tijd en het hoofd koel moeten houden.”

Grensverleggend

Het is een bijzondere tijd, waarin iedereen naar een nieuw evenwicht zoekt. Energiebesparing is lang niet bespreekbaar geweest. De strategie was steeds gericht op teeltoptimum. Nu wordt gezocht naar het financiële optimum. Dat optimum is voor ieder bedrijf anders, ofwel maatwerk. Dat het naast een hele zware opgave ook een leerzaam jaar is kun je beter nu nog niet concluderen. Dat zal pas op langere termijn moeten blijken.

Namens het gehele team van Onder Glas wens ik u allen een voorspoedig 2022.

Tekst: Pieternel van Velden