Chrysantenteler Wilco van Vliet in Made heeft in oktober 2024 een ventilatiesysteem laten installeren. Op zich is dat niet bijzonder. Wat dit project wel bijzonder maakt is dat het systeem is gecombineerd met actieve hybride ontvochtigingsunits. Die combinatie is uniek en pakt tot op heden heel goed uit. De teler verwacht hiermee op jaarbasis 90.000 m³ gas op zijn bedrijf te besparen.
De ouders van Wilco van Vliet verhuizen in 1988 vanuit het Westland naar de Plukmadese polder in het Noord-Brabantse Made. Met restwarmte vanuit de Amercentrale wordt dit in de jaren tachtig een aantrekkelijke plek voor glastuinders. Een bedrijf van 15.000 m² in het Westland wordt verruild voor een nieuwe kas van 30.000 m² in Made. Wilco’s oudere broer is actief in het bedrijf, zelf heeft hij geen plannen om ook chrysantenteler te worden en gaat luchtvaarttechnologie studeren. Maar als de kans zich aandient om vlakbij het bestaande bedrijf een tweede kas te bouwen, ook van 30.000 m², besluiten vader en beide zoons dat dit een mooie kans is. Wilco van Vliet: “Door te verdubbelen lagen er kansen voor mij en mijn broer. Mijn vader stopte in 2000, waarna mijn broer en ik samen verder gingen. Maar toen mijn broer stopte stond ik er alleen voor.”
Aansluiten bij telersvereniging
“Bij de chrysantenteelt komt veel kijken”, vervolgt Van Vliet. “Naast alle zaken die zich afspelen in de kas moet je de meest geschikte rassen en stekleveranciers vinden en natuurlijk ook zicht hebben op wat de markt vraagt. Toen mijn broer en ik nog samenwerkten, konden we de taken verdelen. Dat kon dus niet meer. Daarom ben ik op zoek gegaan naar een telersvereniging. Zo kwam ik in 2012 bij Zentoo terecht. Dat voelde goed. Misschien wel door de oorsprong in het Westland waar ik zelf ook vandaan kom. Toentertijd was Zentoo nog relatief klein, maar ik heb de organisatie flink zien ontwikkelen. Ik ervaar het als een superprofessionele club van telers die alleen genoegen neemt met de hoogste kwaliteit. Binnen deze telersvereniging hechten we met elkaar aan een reputatie van kwaliteit en betrouwbaarheid.”
Energie en gewasbescherming
Net als in veel andere teelten onder glas hebben telers te maken met diverse verschuivingen. De belangrijkste is ongetwijfeld de energiecrisis die vooral vanaf de oorlog in Oekraïne ontstaat en waarbij de energieprijzen door het dak gaan. Het Nieuwe Telen wint hierdoor aan populariteit maar het heeft ook impact op het binnenklimaat.
Een andere, wellicht iets minder ingrijpende trend, is de inzet van chemische gewasbeschermingsmiddelen, of juist, het beperken van de inzet. Niet alleen zijn er minder middelen beschikbaar, ook de consument reageert op basis van informatie uit de media, met mogelijke impact op de afzet.
Op zoek naar een ideaal systeem
Van Vliet herkent deze ontwikkelingen en speelt erop in; voortdurend voert hij in zijn kas innovaties door. Een belangrijke overstap is die naar LED-belichting, wat een flinke reductie van het energieverbruik oplevert. In de periode vanaf 2020 spreekt hij met teeltadviseur Theo Roelofs van Delphy geregeld over de mogelijkheden voor actieve ontvochtiging. Uiteindelijk komt daar een unieke oplossing uit voort, ontwikkeld in samenwerking tussen Van der Ende Group en Wim van Wijk Techniek. Het is een combinatie van het Airmix model T en een mechanische warmtepompontvochtiger. Deze samenwerking resulteert in de Airmix Active, een hybride systeem dat automatisch schakelt tussen passieve en actieve ontvochtiging, afhankelijk van het klimaat in de kas.
Van Vliet: “Ik was op zoek naar een systeem dat past binnen mijn bedrijf. Veel systemen zijn lastig toepasbaar in bestaande kassen, ik vond ze om verschillende redenen niet passen in onze kas van dertig jaar oud. Het heeft veel tijd, rekenen en onderzoek gekost, maar uiteindelijk hebben we een unieke oplossing gevonden: een combinatie van het al bestaande ventilatiesysteem met de nieuwe actieve hybride ontvochtigingsunits.”
Actief en passief ontvochtigen
Rob van Hulzen van Van der Ende Group: “Het ventilatiesysteem heeft modulerende kleppen die zorgen voor een nauwkeurige mix van lucht van boven het scherm en uit de teeltruimte. Daardoor is het mogelijk om met gesloten scherm te ventileren en passief te ontvochtigen. Het systeem voegt daar actieve ontvochtiging met warmtepomptechniek aan toe. Het schakelt automatisch tussen passief en actief, afhankelijk van de klimaatomstandigheden. In de meeste gevallen functioneert het systeem zoals ons standaard model T. Pas als dat niet volstaat, springt de actieve ontvochtiging bij. Zo ontstaat een uniek energie-efficiënt en flexibel systeem voor klimaatoptimalisatie.”
Van Vliet vult aan: “Deze combinatie biedt mij een breed palet aan mogelijkheden om jaarrond op elk moment het binnenklimaat te optimaliseren door te ontvochtigen, te ventileren dan wel te circuleren. Hierdoor kan ik dus onder alle denkbare omstandigheden een optimale omgeving voor het gewas creëren tegen de laagst mogelijke energiekosten.”
Advies, ervaring en innovatie
Deze oplossing is het resultaat van een doordacht proces waarin advies, ervaring en innovatie samenkwamen. Rob van Hulzen: “Wat ik mooi vind in de chrysantenteelt is de open cultuur. Er wordt heel veel met elkaar gedeeld. Daarnaast zie je dat telers ook vaak contact opnemen met teeltadviseurs, zodat zij samen een voorstel kunnen maken dat past bij de wensen en de huidige situatie van de teler.”
Dat geldt ook voor Van Vliet. “Theo Roelofs komt hier regelmatig over de vloer. Het is heel prettig dat je met iemand kunt klankborden die zowel kennis van zaken heeft als onafhankelijk is. Stap voor stap kwamen we dichter bij de oplossing die ik voor ogen had. Aan de voorkant hebben we veel zitten rekenen: wat zijn de kosten en wat levert het op. Het is ontzettend moeilijk om precies het rendement uit te rekenen. Op basis van mijn huidige inschatting denk ik dat deze opstelling ons jaarlijks een besparing van circa 6 kuub gas per vierkante meter oplevert. In totaal dus 90.000 kuub. Vanzelfsprekend gebruikt het nieuwe systeem stroom. Omdat ik over ben gegaan op LED had ik ruimte over en waren er geen grote aanpassingen nodig op dat terrein. Dat was dus een meevaller.”
Homogeen en droog klimaat
Energiemanagement maakt vast onderdeel uit van het dagelijkse werk van chrysantenteler Van Vliet. Maar minstens zo belangrijk is de kwaliteit van het eindproduct, bij voorkeur zo duurzaam mogelijk geteeld. Lopend door de kas wijst de teler naar de luchtramen die recent zijn voorzien van insectengaas. “Hiermee hopen we het gros van de schadelijke insecten buiten te houden.”
En wat betreft het beheersen van schimmelziekten? Goede ventilatie en een homogeen en droog binnenklimaat is van het allergrootste belang. Van Vliet is daarom optimistisch: “Met de schimmelziekte roest hadden we af en toe wel problemen, zeker in het ras Baltica waarvan de gevoeligheid bekend is. Ik stel vast dat we na de installatie van het ventilatiesysteem met de ontvochtigingsunits geen problemen meer hebben gehad. Ook hoop ik dat we minder gevoelig zijn voor smet dankzij het verbeterde binnenklimaat.”
Tekst: Douwe Soepboer, beeld: Ramon Mangold
Wilco van Vliet: “Dit systeem biedt mij een breed palet aan mogelijkheden om jaarrond op elk moment het binnenklimaat te optimaliseren door te ontvochtigen, te ventileren dan wel te circuleren.”
