De Belgische teler Eric Van den Eynde is één van de weinig Vlaamse belichte komkommertelers. Na de teelt twee jaren vroegtijdig te hebben gestaakt, is hij er dit jaar in geslaagd de planning aan te houden na de plaatsing van LED-lampen. Dit terwijl hij ook nog het komkommerbontvirus te verwerken kreeg.

“We merkten de voorgaande jaren dat we in de winter licht tekort kwamen”, vertelt Lander Van den Eynde (30) die samen met zijn vader Eric (59) een bedrijf van 4,2 ha heeft in het Belgische Kontich, in de schaduw van Antwerpen. De kas is onderverdeeld in een belicht gedeelte van 2,1 ha en een onbelicht gedeelte van 2 ha.
Eric Van den Eynde, die in 1985 het glastuinbouwbedrijf van zijn vader overnam, is van huis uit gespecialiseerd in de tomatenteelt, al wisselde hij de afgelopen jaren met andere teelten. “Ik moet er niet aan denken altijd hetzelfde te doen. Een beetje variatie maakt het werk leuker”, verklaart hij.

Toevalstreffer

De komkommerteelt, die nu voor het derde achtereenvolgende jaar in de belichte kas plaatsvindt, is een aantal jaren geleden bij toeval ontstaan. Het plan was om belichte tomaten van september tot mei af te wisselen met een rondje komkommers in de zomer. “Maar nadat we zes jaar geleden de SON-T-lampen hadden geplaatst, kregen we al snel te maken met wittevlieg. In juli van dat jaar hebben we alles ontruimd en is het plan gaan rijpen om over te stappen op belichte komkommerteelt. Uiteindelijk hebben we dat niet doorgevoerd omdat we geen afnemer konden vinden”, aldus Lander.
“Er was geen behoefte aan belichte komkommers, iedereen wees naar Spanje dat veel goedkoper zou kunnen produceren’, aldus Eric die het dus bij de tomaten hield. De marktsituatie veranderde wezenlijk toen een Belgische retailer drie jaar geleden op de deur klopte met het verzoek om voor hem komkommers te telen.

Hectische teelt

Sindsdien is de belichte kas, die dateert van 2000, dus permanent gevuld met komkommer. In de onbelichte Venlo kas van 2007 worden vleestomaten geteeld. “Een ideale combinatie”, stelt Lander. De tomatenteelt brengt wat rust in het bedrijf in combinatie met de komkommerteelt die hij als hectisch beschrijft. “De hogedraadteelt komkommer is zeer arbeidsintensief en vergt een strak teeltmanagement. Kun je in de tomaten- en paprikateelt sommige handelingen enkele dagen uitstellen, in de komkommerteelt moet het vandaag gebeuren. Als je twee dagen te laat het blad snijdt, sleep je dat de hele teelt mee.”
Het ideale teeltschema loopt van begin oktober tot eind maart, waarna direct de tweede teeltronde volgt die doorloopt tot september. De voorgaande seizoenen hebben de telers dit schema niet kunnen realiseren en hebben uit nood drie teelten gedraaid. “Twee jaar geleden hebben we de teelt in januari stop gelegd omdat de planten op waren en vorig jaar eindigde de teelt in februari”, aldus de vader.

Veel experimenteren

Van den Eynde vertelt hoe de komkommerteelt met vallen en opstaan en veel uitproberen verloopt. Zo was ook de zoektocht naar het juiste spectrum geen sinecure. “Wij hebben proeven gedaan met tussenbelichting met rood en blauw licht, maar daar konden planten niet tegen. We hebben geleerd dat er zeker ook groen licht bij moet zitten”, zegt hij. Met de huidige combinatie (8% blauw, 8% wit en 84% rood) denken de telers goed te zitten. “Al weet je het natuurlijk nooit, de ontwikkelingen gaan behoorlijk snel.”
Een andere les die vader en zoon uit de eerste twee belichte jaren trokken, was dat de bestaande SON-T-installatie, met een vermogen van 180 µmol/m².s, niet voldeed. “We merkten gewoon dat de planten licht tekort kwamen en het moeilijk hadden. Hierop hebben we besloten om extra licht bij te plaatsen. De insteek daarbij was dat we het stroomverbruik gelijk wilden houden. Als wij SON-T-lampen met meer vermogen zouden kopen, moest de rest van de infrastructuur ook aangepast worden.”

Hybride belichting

Mede door de relatief lage hoogte van de kas van vijf meter viel de keuze op LED-lampen (Toplighting van Signify). In oktober vorig jaar werd overgestapt op hybride belichting, door de helft van de SON-T-lampen te vervangen door LED’s en nieuwe armaturen. Het vermogen werd hiermee verhoogd naar 240 µmol/m².s.
“Dat is 35 procent meer licht. Maar dat wil uiteraard niet zeggen dat we zo veel meer opbrengst hebben. We gaan uit van 10 procent extra komkommers”, geeft de jonge teler aan. De eerste resultaten zijn alvast veelbelovend, vertelt hij. “Door het extra licht heeft de plant het duidelijk makkelijker en kunnen we het klimaat stabieler houden, maar het is natuurlijk nog te vroeg voor een eindconclusie.”

Komkommerbontvirus

Mede dankzij de LED’s slaagden de telers erin de teeltduur te verlengen naar begin maart, waardoor zij dit jaar de twee teeltronde kunnen realiseren. Het zag er nog even spannend uit, geven de telers aan. “In december bleken we het komkommerbontvirus in de kas te hebben. Door een gedeelte in quarantaine te zetten, hebben we de verspreiding van het virus kunnen remmen en de teelt kunnen uitrekken. Wij hadden voor onszelf besloten bij een verlies van één vrucht per vierkante meter per week de teelt te beëindigen.”
De laatste week van maart stond in het teken van ontsmetting van de kas, die de telers zelf uitvoerden. Hierdoor lag de productie twee weken extra stil, in totaal bijna een maand. “En dat is iets wat we natuurlijk willen voorkomen, want de lampen moeten branden om de investering terug te verdienen”, aldus de jonge teler.

Teeltwissel tomaten

Bij de tomatenteelt hanteren de ondernemers een rustiger tempo. Terwijl de eerste teelt begin december ten einde loopt, worden de nieuwe tomatenplanten in januari geplant. “Dat doen we sinds enkele jaren. Tijdens de feestdagen is het lastig om aan werknemers te komen, dus op deze manier vangen we dat op.”
Na de eerste winter gaat het glastuinbouwbedrijf nu de eerste zomer in met LED-belichting. Ook dat zal weer een zoektocht worden, geven beide aan. “Nu (eind april) branden de LED-lampen bijvoorbeeld anderhalf uur in de ochtend. We weten nog niet of dat veel bijdraagt, maar feit is dat de planten al actief zijn dus mogelijk heeft het invloed’, zegt Eric.

Belichten in augustus

De teler geeft aan dat men de grootste verwachting heeft van bijbelichten vanaf augustus als de dagen korter worden. Dat is traditioneel ook de periode dat de komkommerprijzen weer in de lift zitten. Ook vorig jaar werden er bij BelOrta, waar de komkommers voor de klok gaan, mooie prijzen genoteerd in het najaar.
Met de winterkomkommers en een vaste afnemer hebben vader en zoon Van den Eynde extra zekerheid in de bedrijfsvoering ingebouwd. “Op die manier dekken beide partijen wat veiligheid in en kunnen wij ons risico spreiden”, vertelt Eric. “Een uitbreiding van het bedrijf met twee hectare komkommers zou leuk zijn in de toekomst”, besluit hij.

Tekst en beeld: Jerom Rozendaal