Wim Peters Kwekerijen in Someren testte tijdens het afgelopen belichtingsseizoen een innovatief algoritme, dat het aandeel blauw en groen LED-licht automatisch afstemde op de behoefte van het gewas. Hierdoor kwam flink wat elektriciteit vrij, die werd benut om het aandeel rood groeilicht op te schroeven. Dat resulteerde in een sterker gewas en sterkere koppen. “Het algoritme werkt vlekkeloos en biedt potentie voor verdere uitrol binnen ons bedrijf.”
Op ongeveer twee derde van het areaal van Wim Peters Kwekerijen wordt groeilicht ingezet. Het bedrijf werkt met hybride installaties. “We hebben interlight-LEDs tussen het gewas hangen. Boven het gewas hangen zowel SON-T- als LED-lampen.” De totale lichtintensiteit komt uit op 275 µmol/m²/s, vertelt Wilbert van Bussel. Hij is Operations manager bij het tomatenbedrijf, dat 31 ha omvat en waar een breed scala aan tomatensoorten wordt geteeld.
Op een klein deel van het bedrijf wordt geëxperimenteerd met de teelt onder full LED. “Maar dat brengt nog de nodige uitdagingen met zich mee”, zegt Van Bussel. “Het is vooral zoeken hoe je het vocht onder controle kunt houden. We doen nu testen met een ontvochtigingssysteem, maar willen nog verder uitzoeken of dit de juiste installatie is en wat de goede configuratie is. Dat is niet eenvoudig en we willen wat dit betreft geen risico’s nemen. De teelt staat te allen tijde voorop.”
Minder inzet van blauw en groen licht
De overstap van SON-T naar hybride belichting kreeg in de afgelopen jaren zijn beslag op het Brabantse bedrijf. Sinds eind 2024 wordt gewerkt met dimbare en kleurenstuurbare LED’s. Deze bestaan uit één kanaal rood licht en één kanaal wit, dat bestaat uit de kleuren blauw, groen, rood en verrood licht.
“De eerste maanden dat we met LED-lampen werkten, keken we vooral de kat uit de boom. Vanaf het voorjaar van 2025 gingen we het spectrum sturen via onze IIVO-klimaatcomputer.” Bij een instraling van 150 watt/m² schakelde hij, op advies van onder meer de leverancier en adviseurs, het blauwe en groene, energie-intensieve kanaal uit. “We kozen voor de grenswaarde van 150 watt omdat hierbij zeker geen negatieve gewaseffecten zouden optreden. Maar we wisten niet of dit de juiste grenswaarde was.”
Scherper sturen
Van Bussel had het idee dat er scherper kon worden gestuurd op de inzet van blauw en groen licht. In oktober vorig jaar startte hij daarom, samen met Signify en Hoogendoorn Growth Management, een proef waarbij de LED-belichting werd aangestuurd met het Philips GrowWise control systeem. “De bijbehorende smart spectrum-app is een intelligent algoritme, dat direct gekoppeld is aan de klimaatsturing in de IIVO”, legt Van Bussel uit.
“Het algoritme houdt in de gaten wanneer er voldoende blauw en groen licht van buiten in de kas komt. Als dat het geval is, wordt het blauwe en groene licht uitgeschakeld. De elektriciteit die vrijkomt, zetten we in om extra rood groeilicht op de plant te brengen. We krijgen dus meer groeilicht terwijl de kosten voor elektriciteit gelijk blijven.”
De Operations manager geeft aan dat hij heel benieuwd was hoe ver hij kon teruggaan met de inzet van blauw en groen licht én wat de inzet van extra rood groeilicht zou opleveren. “In de andere afdelingen bleven we sturen via de klimaatcomputer. Hierdoor konden we het heel goed met elkaar vergelijken.”
Grootste winst in flanken belichtingsseizoen
Van Bussel zag al vrij snel dat het algoritme het blauwe en groene licht veel eerder uitschakelde dan de klimaatcomputer. De grens van 150 watt/m² bleek duidelijk te hoog. “Je kunt makkelijk toe naar een grenswaarde onder de 100 watt. En dit heeft geen negatieve effecten op het gewas of op de productie.”
De inzet van blauw en groen licht werd dus verder teruggeschroefd, terwijl de hoeveelheid rood licht werd verhoogd. Wat leverde dat op? “We hebben de producties niet bijgehouden en weten dus niet of er sprake is van een meeropbrengst. Maar we zagen wel een iets sterker gewas en koppen in de afdeling waar we stuurden met het algoritme. Dat is dus positief. De grootste winst ligt in de flanken van het belichtingsseizoen, wanneer er meer buitenlicht is en er dus winst te behalen is door snel te schakelen met de belichting.”
Verdere uitrol
Volgens Van Bussel heeft de proef vooral aangetoond dat het innovatieve algoritme feilloos werkt en kan helpen om de inzet van LED-belichting te optimaliseren. “Je boekt winst in gewasgroei en gewasontwikkeling terwijl je er vrijwel niets extra’s voor hoeft te doen. Je vult één keer de parameters in en het systeem doet de rest. Het algoritme levert letterlijk ‘quick wins’ op. We zien hier dan ook potentie in en willen verdere proeven gaan doen. De komende maanden benutten we om te kijken hoe we deze precies gaan invullen.”
Tekst: Ank van Lier
