Van Gog Kwekerijen investeerde de laatste jaren fors in verbetering van de waterkwaliteit. Zo werd op de locatie in Asten een innovatief systeem aangeschaft, dat zuurstof toevoegt aan het gietwater. Daarnaast wordt een desinfectiemiddel op basis van gestabiliseerde waterstofperoxide ingezet. Deze inspanningen werpen hun vruchten af: volgens bedrijfsleider Maurice Ruhl is de schimmeldruk verlaagd en is sprake van een betere en stabielere groei.  

Vooruitdenken en focussen op de lange termijn. Dat is waar het om draait voor Maurice Ruhl bedrijfsleider van de locatie van Van Gog Kwekerijen in Asten. Op een oppervlakte van 12,5 ha worden komkommers geteeld aan de hoge draad en onder assimilatiebelichting (rassen Hi Power, Hi Pace en Gotja).
“Ik ben een echte probleemoplosser”, lacht Ruhl. “Of liever nog: iemand die problemen probeert te voorkomen. En dat betekent dat je dikwijls niet alleen moet focussen op wat een bepaalde investering kost, maar vooral op wat het je gaat kosten als je de investering níet zou doen. Dan ben je vaak nog veel duurder uit.”

Kwaliteit gietwater

Deze laatste filosofie vormde de leidraad bij de investeringen die Ruhl de afgelopen jaren deed om de waterkwaliteit te verbeteren. “We zijn de laatste jaren meer aandacht gaan besteden aan de kwaliteit van het gietwater. Noodgedwongen; we kregen namelijk steeds meer te stellen met Pythium. Met name in de zomermaanden, dan stijgt de mattemperatuur en ontwikkelt Pythium zich sneller. Daar komt bij dat het aantal beschikbare gewasbeschermingsmiddelen steeds verder terugloopt.”
De kwaliteit van het gietwater is sterk van invloed op de schimmeldruk. “Niet alleen kan een schimmel als Pythium zich via het water verspreiden, ook is het zuurstofgehalte in het water van cruciaal belang. Hoe meer zuurstof het gietwater bevat, hoe sterker en weerbaarder de wortels worden en hoe minder impact schimmels hebben. Het werkt dus twee kanten uit.”

Geen optimale uitgangssituatie

Op het komkommerbedrijf in Asten was sowieso het nodige te winnen, wat betreft het zuurstofgehalte in het gietwater. “Er zit veel ijzer in het bronwater dat we oppompen. Ontijzeren is daarom een must. In dat proces onttrek je echter veel zuurstof aan het water. Datzelfde gebeurt bij de verhitter tijdens het ontsmetten van het drainwater dat we hergebruiken. Ook hierbij gaat behoorlijk wat zuurstof verloren. Kortom, onze uitgangssituatie was verre van optimaal.”
Om de kwaliteit van het gietwater te verbeteren, voegde Ruhl al langere tijd chloor toe, om zo de biofilm van algen, schimmels en bacteriën in de leidingen af te breken. “Hierbij bestaat in komkommer echter het risico dat je te hoog uitkomt qua MRL’s. Daarbij blijft altijd een restproduct achter in het water en is er kans op schade aan zowel materialen (siliconen-membranen van en druppelaars en PVC-lijmverbindingen) als op chloorschade aan het gewas. Daarom switchten we na verloop van tijd naar waterstofperoxide. Ook deze pakt de vervuiling in de leidingen aan. Voordeel is daarnaast dat waterstofperoxide na verloop van tijd uiteenvalt in water en zuurstof, waardoor het water zuurstofrijker wordt. Tegelijkertijd resulteert het terugdringen van het aantal bacteriën in de leidingen in een hoger zuurstofgehalte. Deze micro-organismen verbruiken namelijk ook zuurstof uit het water.”

Stabieler en langer werkzaam

Circa twee jaar geleden stapte Ruhl, op advies van Royal Brinkman, over van ‘gewone’ waterstofperoxide naar het product Huwa-San TR-50. “Dit desinfectiemiddel is een zilvergestabiliseerde waterstofperoxide”, zegt Jasper Verhoeven, specialist hygiëne en desinfectie bij Royal Brinkman. De toeleverancier adviseert Van Gog Kwekerijen bij het optimaliseren van de kwaliteit van het gietwater. “Hiermee pak je eveneens verontreiniging in het watersysteem aan en worden pathogenen gedood. Daarnaast is sprake van zuurstofverrijking van het water. Het voordeel ten opzichte van gewone waterstofperoxide is echter dat gestabiliseerde waterstofperoxide stabieler en langer werkzaam is. Hierdoor kan deze efficiënt worden ingezet en werkt het door tot de laatste druppelaar.”
Verhoeven geeft aan dat zijn bedrijf, in nauwe samenwerking met Roam Technology (fabrikant van deze waterstofperoxide), een strategie heeft uitgestippeld om te komen tot een optimale waterkwaliteit. “We controleren de kwaliteit door regelmatig wateranalyses te nemen en zo nodig bij te sturen.”

Hoge oplossingsefficiency

Naast ontsmetting van het watersysteem met zilvergestabiliseerde waterstofperoxide investeerde Van Gog dit jaar in een installatie van het Amerikaanse bedrijf Moleaer. Deze is sinds begin juni operationeel. “Het gaat hierbij om een systeem waarbij, door middel van gasinjectie, minuscule zuurstofbubbels aan het water worden toegevoegd. Dit zijn bubbels met een diameter van 100 nanometer; dat is net zo klein als een virus”, zegt René Mondt, Technisch Specialist bij Royal Brinkman.
Deze unit maakt zelf zuurstof met een concentratie van 93%. Dat is uitermate hoog. Het aandeel zuurstof in de buitenlucht is namelijk slechts 21%. “Het grote voordeel van deze techniek, waarbij vanuit de unit een silo of bassin wordt behandeld, is dat de zuurstof heel goed oplost in het water. Er is sprake van een oplossingsefficiëntie van 85 procent. Bij conventionele technieken – denk bijvoorbeeld aan een bruismat, venturi-technieken of oppervlaktebeluchting – is dat vaak maximaal 30 procent. Op die manier, en doordat we de zuurstof concentreren en kunnen oververzadigen, is het Moleaer-systeem heel effectief qua zuurstofverrijking. Daarnaast heeft dit een neveneffect op het oplossen van de vervuiling in de leidingen. Wij leveren dit apparaat sinds ongeveer een jaar en inmiddels werken zo’n veertig telers hiermee.”
Volgens Mondt is Van Gog Kwekerijen de eerste locatie waar zowel nanobubbels als zilvergestabiliseerde waterstofperoxide worden ingezet. “Wij houden deze combinatie van technieken die elkaar versterken en de resultaten nauwlettend in de gaten.”

Supermooie groei

Volgens Ruhl sorteren de gedane investeringen duidelijk effect. “Dat bevestigen onze metingen. We meten nu tweemaal daags het zuurstofgehalte in het gietwater – zowel bij de dagvoorraadtank als op diverse punten in de kas – en laten dit iedere veertien dagen checken op schimmels en bacteriën. We zien dat het zuurstofgehalte in de laatste maanden met 10 tot 15 milligram per liter is toegenomen. Daarnaast is sprake van een significante daling van het aantal ziekteverwekkers.”
De bedrijfsleider ervaart minder problemen met Pythium. “Sinds dit jaar hebben we beduidend minder last van deze schimmel. Doordat ons watersysteem schoner is, maar ook doordat ons gietwater, en daarmee de mat en de wortelzone, meer zuurstof bevat. Dat maakt de plant weerbaarder. En minder schimmels betekent uiteindelijk natuurlijk minder uitval en een hogere productie.”
Daarnaast geeft Ruhl aan dat sprake is van een supermooie en stabiele groei. “Zoals het gewas dit jaar groeit, dat heb ik nog niet eerder gezien. Ik kan er de vinger niet precies op leggen, maar je ziet dat de planten ‘goed in hun vel zitten’. De toevoeging van gestabiliseerde waterstofperoxide en de investering in het nanobubbel-systeem spelen hierin ongetwijfeld een rol. Net zoals de bacteriepreparaten die wij toevoegen aan het gietwater en de wortelzone, om zo de plant weerbaarder te maken. Het is een totaalpakket aan maatregelen, die gezamenlijk het verschil maken.”

Verdere uitrol

Mondt onderschrijft de woorden van Ruhl dat het verbeteren van de waterkwaliteit en het verminderen van de ziektedruk nooit afhankelijk is van één aspect. “Een heleboel verschillende zaken moeten kloppen. We zien dat steeds meer telers bewust bezig zijn met het verbeteren van de waterkwaliteit. Komkommertelers lopen hierin voorop, maar ook in andere glasgroenteteelten groeit het besef dat op dit vlak veel te winnen is. En de noodzaak om te werken aan een betere waterkwaliteit en een weerbaarder gewas neemt steeds verder toe, onder meer door de verschraling van het middelenpakket.”
Nadelen kennen de genomen maatregelen volgens Ruhl weinig. “Natuurlijk; een en ander vergt wel de nodige investeringen. Ook kost het uitvoeren van de metingen tijd en moet je dit inpassen in je dagelijkse routine. Daarnaast moet de nanobubbel-generator iedere zes tot acht weken worden schoongemaakt, maar dat is slechts vijf minuten werk. Al met al ben ik er al vrij zeker van dat de gedane investeringen zich snel terugverdienen.”
De bedrijfsleider gaat de genoemde technieken wellicht ook uitrollen naar de andere locaties. “Maar voordat we hiertoe overgaan, willen we het komend jaar nog even aankijken. Hoe ontwikkelt de waterkwaliteit zich bijvoorbeeld wanneer sprake is van extremere weersomstandigheden? Daar willen we meer inzicht in krijgen. Maar de eerste resultaten geven absoluut vertrouwen.”

Tekst: Ank van Lier, beeld: Michel Heerkens