Een weerbare teelt vraagt om meer dan het bestrijden van een ziekte op het moment dat deze zich aandient. Steeds belangrijker wordt de vraag hoe gewasbescherming kan bijdragen aan een plant die zelf beter in staat is om zich tegen ziekteverwekkers te verdedigen. Frutogard past in die ontwikkeling.
Het fungicide op basis van kaliumfosfonaten combineert een directe werking tegen schimmels met het activeren van de natuurlijke afweer van de plant. Aminozuren en algenextract in de formulering versterken deze werking.
Van praktijkervaring naar verklaarbare werking
De bijzondere eigenschappen van kaliumfosfonaten zijn niet nieuw. In de jaren tachtig en negentig werden fosfonaten veelvuldig toegepast als meststof. In de praktijk bleek al snel dat ze meer deden dan je van een meststof zou verwachten.
“Men zag positieve effecten op onder andere de wortelontwikkeling en plantweerbaarheid”, vertelt Aron Boerefijn, Crop Manager Tuinbouw bij Certis Belchim. “Daarnaast bleken fosfonaten effectief tegen verschillende schimmelziekten.”
Nadat toepassing als meststof niet langer was toegestaan, zijn fosfonaten verder ontwikkeld en geregistreerd als werkzame stof in gewasbeschermingsmiddelen. Certis Belchim startte in 2018 de toelatingsprocedure voor Frutogard. Sinds eind 2024 is het middel breed beschikbaar in verschillende teelten.
Direct én via de plant
Inmiddels is veel meer bekend over de werking van kaliumfosfonaten. Frutogard heeft daarbij twee kanten. Enerzijds hebben kaliumfosfonaten een directe werking op verschillende schimmels, waarbij schimmelgroei en sporenvorming worden geremd. Anderzijds wordt de natuurlijke afweer van de plant geactiveerd.
“Frutogard wordt snel opgenomen en systemisch door de plant getransporteerd”, legt Boerefijn uit. “Het bijzondere is dat je niet alleen rechtstreeks invloed hebt op de ziekteverwekker, maar tegelijkertijd de plant aanzet om zichzelf beter te verdedigen.”
Juist daarin speelt de formulering van Frutogard een belangrijke rol. Naast kaliumfosfonaten bevat het product aminozuren en algenextract. Onderzoek naar genexpressie laat zien dat de combinatie meer en sterker afweergerelateerde genen activeert dan kaliumfosfonaat alleen.
“De drie componenten versterken elkaar”, aldus Boerefijn. “Daardoor ontstaat een bredere en snellere afweerreactie. Dat ondersteunt niet alleen de ziektebeheersing, maar ook de vitaliteit en weerbaarheid van het gewas.”
Preventief inzetten
Die manier van werken vraagt ook om een andere kijk op het moment van toepassen. De kracht van Frutogard ligt vooral in de preventieve inzet: niet wachten totdat een aantasting zich duidelijk manifesteert, maar de plant tijdig voorbereiden op een periode waarin de ziektedruk toeneemt.
“Wij adviseren om Frutogard preventief in het fungicideschema op te nemen”, zegt Boerefijn. “Je wilt het afweermechanisme van de plant activeren vóórdat de ziektedruk te hoog wordt. Daarmee maak je optimaal gebruik van het werkingsmechanisme.”
Afhankelijk van gewas, ziektedruk en strategie kan Frutogard solo, in tankmix of in afwisseling met andere fungiciden worden ingezet. Daarmee vormt het een aanvullende bouwsteen binnen het totale fungicideschema.
“We zagen het effect 35 jaar geleden al”
Voor Dirk Bakker, strategisch adviseur bij tuinbouwtoeleverancier Van Iperen, is de werking van fosfonaten allesbehalve nieuw. Hij zag de bijzondere eigenschappen ervan ruim vijfendertig jaar geleden al in de praktijk.
“Het moet ruim vijfendertig jaar geleden zijn dat we in de witlofteelt zijn gestart met een beetje kaliumfosfiet in de meststoffen, met als doel betere en gezondere wortels te krijgen in het voortraject van de opkweek van witlofpennen. Daarbij zagen we al snel dat het veel meer deed dan alleen voeding leveren. De wortels ontwikkelden zich beter en de planten waren vitaler en gezonder.”
Wat destijds vooral een opvallende praktijkwaarneming was, kan inmiddels veel beter worden verklaard. Fosfonaten activeren als elicitor de natuurlijke afweermechanismen van de plant. Het afweersysteem wordt als het ware geactiveerd, waardoor de plant sneller en intensiever kan reageren op schadelijke invloeden.
“We weten inmiddels ook dat fosfonaten een directe werking hebben op verschillende schimmels, zoals Phytophthora en valse meeldauw”, zegt Bakker. “En waar we ze vroeger vooral via de wortels toepasten, weten we nu dat ze zich ook door de plant verplaatsen wanneer ze via het blad worden opgenomen.”
Volgens Bakker maakt juist die combinatie het werkingsmechanisme interessant voor de huidige teelt. “We weten nu veel beter wat er in de plant gebeurt dan vijfendertig jaar geleden. Die kennis maakt het mogelijk om dit soort middelen veel gerichter in te zetten. Dat past goed binnen Integrated Crop Management.”
Bouwsteen binnen Integrated Crop Management
Daarmee is Frutogard niet simpelweg een alternatief voor een ander fungicide. Het voegt een ander werkingsmechanisme toe aan het schema: directe ziektebeheersing gecombineerd met het activeren van de natuurlijke afweer van het gewas.
Dat wordt steeds relevanter nu telers hun gewasbeschermingsstrategie met minder beschikbare werkzame stoffen moeten opbouwen en tegelijkertijd aandacht hebben voor resistentiemanagement en plantweerbaarheid.
“Integrated Crop Management gaat uiteindelijk over het slim combineren van verschillende oplossingen en werkingsmechanismen”, zegt Boerefijn. “Frutogard geeft ons daarin een interessante extra mogelijkheid. Je bestrijdt de ziekteverwekker, maar zet tegelijkertijd de plant zelf aan het werk.”
Frutogard is toegelaten in een breed scala aan teelten, waaronder diverse bloembollen, bloemisterijgewassen, vollegrondsgroenten en andere gewassen. Raadpleeg voor de actuele toelatingen en toepassingsvoorwaarden altijd het etiket.
