Elke dag de prijsverwachting voor morgen bekijken, de duurste uren uit het belichtingsplan halen en hopen dat je gewas stabiel blijft. In veel belichte teelten is dat dagelijkse praktijk. Ook Mattis Nordström, tweede generatie tomaten- en komkommerteler in het Finse Närpes, werkte zo. Tot hij besloot dat die rekensom beter kon. Hoeveel dat oplevert, bleek afgelopen winter.
De prijs van licht
In West-Finland is belichting essentieel voor de jaarrondteelt van tomaten. Daarbij verandert de stroomprijs er elk kwartier, en dat maakt het steeds uitdagender om energie efficiënt in te zetten en de gewenste kwaliteit en productie te behouden. Sla je een duur belichtingsuur over, dan bescherm je misschien je marge. Mis je een goedkoop uur, dan kan de productie achterblijven. “Je kunt niet dag en nacht achter je computer zitten om de belichting te optimaliseren,” zegt Mattis.
Mattis werkte al met de klimaatcomputer van Priva toen hij op zoek ging naar een oplossing. Bij een andere teler zag hij wat Priva ECO deed voor de aansturing van de ketelinstallatie, en al snel ontstond de vraag: kan dat ook met licht? “Priva heeft naast kennis van techniek ook kennis van de plant,” zegt hij over de gesprekken die volgden. “Ze begrijpen echt wat wij nodig hebben.”
Slimmer belichten binnen eigen kaders
Mattis bepaalt zelf de grenzen, zoals de minimale en maximale lichtintensiteit en de dagelijkse DLI-doelen. Samen met het Priva-team ontwikkelde hij een planningshorizon van vijf dagen. Binnen die kaders zoekt ECO continu de voordeligste momenten om precies de benodigde lichtsom te geven en compenseert het waar nodig tussen dagen. Omdat Priva ECO volledig is geïntegreerd met de klimaatcomputer, worden belichtingskeuzes automatisch afgestemd op andere processen in de kas, zoals temperatuur, watergift en CO₂-dosering. Dit zorgt voor een stabiel groeiklimaat en scheelt handmatig bijsturen.
De winter die het bewees
Na ruim een jaar liggen de energiekosten 8 tot 15 procent lager, afhankelijk van de maand. Ten opzichte van gangbare belichtingsstrategieën in de regio werkt het bedrijf zo’n 25 procent energie-efficiënter. Hoeveel dat waard is, bleek afgelopen winter. De stroomprijzen in Finland liepen fors op en veel telers schroefden hun productie terug. Bij Mattis bleef het vijfdaagse plan staan. Toen er een tekort aan Finse tomaten ontstond, had Mattis volume om te leveren, tegen stijgende kiloprijzen.
“Het is een heel krachtig middel tegen beslissingen op onderbuikgevoel,” zegt hij. “Week na week krijgen de planten precies het licht dat ze nodig hebben en de opbrengst blijft gelijk.” De tijd die hij eerder kwijt was aan het volgen van stroomprijzen, besteedt hij nu aan het gewas. Zijn conclusie is helder: “Met alleen groene vingers red je het tegenwoordig niet meer. Je moet het hele plaatje kunnen overzien.”
Benieuwd naar meer praktijkverhalen? Lees hier meer.
