Het Kabinet heeft vorige week ingestemd met een borgstellingsregeling, nadat de sector al meer dan een jaar om steun voor de glastuinbouw heeft gevraagd. Deze regeling moet glastuinbouwbedrijven helpen die door de hoge gasprijzen op korte termijn in liquiditeitsproblemen komen. “Met name sierteeltbedrijven voldoen aan het scenario, zij zijn minder flexibel in het beheersen van hun energiekosten dan groentetelers”, volgens Arne Bac van Rabobank.

Het Borgstellingskrediet voor de Landbouw is bedoeld voor glastuinbouwbedrijven die in de kern gezond zijn, maar tijdelijk hun rekeningen niet meer kunnen betalen en hiervoor een overbrugging nodig hebben. Banken kunnen in de loop van januari een beroep doen op de borgstellingsregeling om deze bedrijven een lening te verstrekken. Het Rijk staat garant voor 70% van de lening. Volgens Arne Bac, sectormanager Tuinbouw, Food & Agri van de Rabobank komen er zo’n 65 Nederlandse tuinbouwbedrijven in aanmerking, blijkt uit een inventarisatie van de banken afgelopen zomer.

Zijn jullie blij met deze regeling?

“Jazeker, ik ben heel blij dat de regeling er nu is. De energietransitie is in volle gang in de glastuinbouw en die komt in gevaar door liquiditeitsproblemen bij bedrijven. Dat heeft de overheid goed gezien. Al is het niet bepaald snel gegaan om tot een regeling te komen, we zijn al sinds oktober 2021 in gesprek hierover in Den Haag. Toen diende de nood zich al aan door de disbalans op de energiemarkt die zo groot was dat het buiten het regulier ondernemersrisico was komen te liggen.”

Wat voor bedrijven zijn hiervoor in beeld?

“Het betreft met name siertelers. Die kunnen de hogere energieprijzen onvoldoende doorberekenen in hun productprijs en daardoor tijdelijk in liquiditeitsproblemen komen. Hoe lang die situatie duurt is niet duidelijk. Uiteindelijk zijn dit gezonde bedrijven die door willen en ook gemotiveerd zijn om door te zetten met energiebesparing en verduurzaming.
Groentebedrijven hebben het voordeel dat ze de netto energiekosten goed kunnen managen, doordat ze vaak WKK-stroom tegen goede prijzen kunnen verkopen en niet per se hoeven te belichten.”

Waarom kunnen in de kern gezonde bedrijven sowieso geen financiering krijgen?

“Als bank mag je geen verlieslatende bedrijven financieren, dat is wettelijk bepaald in de regelgeving rond kredietverlening. Het hoort bij de zorgplicht van een bank, dat je niet overmatig krediet gaat verstrekken.”

Hoe stel je vast of een bedrijf voor de borgstellingregeling in aanmerking komt?

“Een aanvraag indienen doen we samen met de ondernemer die daarvoor de bank een volmacht geeft. Eerst toetsen we het bedrijf aan de hand van een meerjarenbegroting, waaruit de tijdelijkheid van het liquiditeitstekort moet blijken. Want we gaan uit van een tijdelijke situatie. De vraag is, kun je bijvoorbeeld twee jaar hoge energieprijzen opvangen en heb je daarna nog een gezond verdienmodel? Daarbij moet ook duidelijk zijn of het bedrijf daarna nog de benodigde vervolgstappen in de energietransitie kan zetten.”

In hoeverre speelt energiebesparing een rol?

“Dat is een voorwaarde. Bij de toekenning speelt als criterium mee dat zij kunnen bijdragen aan het reduceren van broeikasgassen en perspectief hebben om mee te kunnen gaan in de energietransitie van de glastuinbouw. Voor deze categorie bedrijven kan de borgstelling het verschil betekenen tussen noodgedwongen stoppen of perspectief houden op een gezond verdienmodel voor de lange termijn.”

Moet een ondernemer een gedetailleerd plan hebben voor de verduurzaming van zijn bedrijf?

“In elk geval moeten bedrijven een routekaart hebben van hoe zij toewerken naar CO2-vrij produceren in de toekomst. Het ministerie van LNV gaat nog aangeven hoe we dit moeten toetsen. Er zal geen gedetailleerd bedrijfsplan gevraagd worden verwacht ik. Wel moeten ondernemers een beeld hebben van hoe ze hun energietransitie in praktijk brengen en welke investeringen hiervoor nodig zijn. Maar dat is ook afhankelijk van de opties voor verduurzaming in hun omgeving. Kun je aanhaken bij een project voor aardwarmte of restwarmte bijvoorbeeld. Dat zijn trajecten die lang duren en wat je niet geheel in eigen hand hebt.”

Is de borgstellingsregeling nog wel op tijd voor iedereen?

“Een deel van de bedrijven in liquiditeitsproblemen hebben wij al geholpen met krediet op basis van onze eigen beoordeling. Vooral omdat het zo lang duurde en onzeker was of er wel een regeling kwam. Als er brand is dan moet je immers vandaag blussen en niet wachten tot volgende week. Voor die reeds gefinancierde bedrijven komt de borgstellingsregeling te laat.”

Breder pakket

De borgstelling is de laatste maatregel van een breder pakket om de glastuinbouw door de huidige moeilijke situatie te helpen. Eerder is het budget voor subsidies op energiebesparing verhoogd, zodat meer telers ervan gebruik kunnen maken. Daarnaast heeft het ministerie van Economische Zaken en Klimaat de Tegemoetkoming Energiekosten aangekondigd voor het MKB, waar ook glastuinders gebruik van kunnen maken. Dat biedt bedrijven de mogelijkheid om tot 160.000 euro steun te krijgen, mits zij aan de voorwaarden voldoen. Met het gehele pakket kan een deel van de glastuinders dat in de problemen komt door de torenhoge gasprijzen een steun in de rug krijgen van de overheid.

Tekst: Koen van Wijk