Paprikatelers Danny van der Spek en Nick Persoon deden binnen de PPS Bankerplanten het afgelopen jaar ervaring op met bankerplanten tegen luis. Beide telers zagen weinig luisdruk in de kas, maar durven niet te zeggen of dat volledig te danken is aan deze planten. Wel hebben ze voldoende vertrouwen in de aanpak en zien ze perspectief om er volgend jaar mee verder te gaan.
Danny van der Spek teelt 9 hectare oranje paprika in Bergschenhoek. De proef in zijn kas, uitgevoerd door stagiaires van Koppert, bestond uit 1 hectare met bankerplanten, Ervibank (graanpol). De teler zag dit jaar weinig problemen met luis. Op de bankerplanten waren de populaties natuurlijke vijanden goed zichtbaar, maar hij vindt het lastig om de effecten van de planten afzonderlijk vast te stellen. Ook in een andere kas, waar geen bankerplanten stonden, verliep de biologische gewasbescherming dit jaar naar wens, vertelt hij.
Nick Persoon van Personal Vision heeft samen met zijn broer Roy een paprikakwekerij van 24 hectare in Bleiswijk, met rode en groene paprika’s. Bij Persoon was de proef wat groter opgezet. Er werd in samenwerking met Glastuinbouw Nederland, Wageningen University & Research en Koppert op 1 hectare een mix van drie bankerplanten beproefd: Ervibank, sorghum en Lobularia. Op de andere hectares in dezelfde kas werd een eigen systeem met bankerplanten geïntroduceerd, met Ervibank. De proef bood daarmee de mogelijkheid om verschillende systemen te vergelijken.
Positieve eerste ervaringen
Volgens Persoon heeft de proef met bankerplanten goed uitgepakt. Het bedrijf zet Aphelinus, Colemani en Propylea in als natuurlijke roofvijanden tegen bladluis. “We hebben heel weinig luis gezien, we hoefden veel minder chemisch te corrigeren dan in andere jaren.” Tegelijkertijd houdt hij een slag om de arm: het is niet met zekerheid vast te stellen welk deel van het resultaat door de bankerplanten komt en welk deel door de omstandigheden van het jaar. “Maar gevoelsmatig denk ik wel dat de bankerplanten een positief effect hebben gehad.”
Ook bij Van der Spek verliep de biologische gewasbescherming dit jaar relatief makkelijk. Er was volgens hem vanaf het begin een goede balans in de kas. Of de bankerplanten daar een grote rol in hebben gespeeld, vindt hij moeilijk te zeggen. Hij zag wel duidelijk dat de populatie natuurlijke vijanden zich op de planten opbouwde en zich vervolgens door het gewas verspreidde. “We willen de aanpak daarom volgend jaar nog een keer uitproberen, om te kijken of het echt werkt.”
Biologie blijft op peil
Een belangrijk voordeel van bankerplanten is dat de populatie natuurlijke vijanden op peil wordt gehouden, zegt Nick Persoon. Wanneer de luisdruk in het gewas laag is, kunnen de bestrijders teruggaan naar de bankerplanten, stelt hij. “Daardoor blijft er gedurende het seizoen een populatie aanwezig die zich, als de plaagdruk toeneemt, opnieuw door het gewas kan verspreiden. Bij ons leek de luispopulatie op de bankerplanten in golven te bewegen. Soms werd de bankerplant vrijwel leeggegeten door de biologie, waarna de luizen zich opnieuw wisten op te bouwen.”
De proef leverde ook praktische inzichten op over de keuze van bankerplanten. De verschillende granen lijken verschillende typen luizen te ondersteunen en vullen elkaar daarmee mogelijk aan. Persoon twijfelt nog of hij volgend jaar beide typen blijft gebruiken of zich op één soort richt. Zijn indruk is wel dat de combinatie elkaar kan versterken.
Vertrouwen in vervolg
Uit de PPS Bankerplanten komt duidelijk naar voren dat meer onderzoek nodig is om een goed onderbouwd en waterdicht bankerplantensysteem te kunnen ontwerpen. Beide telers vinden het opdoen van nog meer praktijkervaring op hun eigen bedrijf belangrijker dan een harde conclusie na één seizoen. Persoon wil de toepassing volgend jaar opschalen. Hij heeft er vertrouwen in dat bankerplanten een van de oplossingen in de biologische aanpak kan zijn.
De teler bleef tijdens de proef zelf aan het roer staan en kon ingrijpen als dat voor de teelt nodig was. Tegelijkertijd zorgde het sparren met de betrokken partners voor extra kennis en betrouwbaardere voorlopige conclusies.
Danny van der Spek was vooraf sceptisch over de aanpak. Bankerplanten zijn niet nieuw, daar is zo’n 25 jaar geleden ook al mee geëxperimenteerd, vertelt hij. “Toen vielen de resultaten niet mee.” De combinatie van bankerplanten met Propylea lijkt bijvoorbeeld goed aan te slaan, zag hij. “De biologie heeft zich de laatste vijftien jaar flink ontwikkeld. Ik denk dat Propylea meer heeft gedaan dan we denken.”
Daarnaast wordt het middelenpakket steeds kleiner, zegt Van der Spek. “Dat maakt het steeds belangrijker om op zoek te gaan naar manieren om de biologische gewasbescherming stabieler te maken.”
Onderzoek belangrijk
Bankerplanten kunnen bijdragen aan een effectieve bestrijding van luis in de kas, zegt Joke Vreugdenhil, procescoördinator bij Glastuinbouw Nederland. Op weg naar een duurzame teelt met een steeds groenere aanpak is onderzoek naar zulke oplossingen extra belangrijk, stelt ze. “Daarom zijn we blij dat telers Danny van der Spek en Nick Persoon binnen dit PPS-onderzoek proeven uitvoeren op hun eigen bedrijven. Zo onderzoeken we of het bankerplantensysteem klaar is voor de praktijk, welke vragen openstaan die nog verder onderzocht moeten worden en hoe we het systeem betrouwbaarder kunnen maken.”
Het project wordt uitgevoerd door Wageningen University & Research en Glastuinbouw Nederland en wordt gefinancierd en gecoördineerd vanuit het innovatieprogramma Het Nieuwe Doen in Plantgezondheid van Kennis in je Kas (KijK). Mede mogelijk gemaakt door de Gewascoöperaties Roos, Gerbera en Paprika, Plantum, Koppert, STOWA, het Ministerie van LVVN en het Innovatiefonds Hagelunie. Het onderzoek wordt begeleid door telers.
Tekst: Annemarie Gerbrandy
