Sinds vorige week maandag is de nieuwe rekentool voor het berekenen van stikstofdepositie online beschikbaar. Dit zou oorspronkelijk op 8 augustus gebeuren, maar werd vanwege technische problemen uitgesteld. Dit betekent dat sommige bouwprojecten, ook in de glastuinbouw, weer doorgang kunnen vinden mits het geen stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden veroorzaakt. Alle andere projecten blijven stilliggen totdat het kabinet met nieuw beleid komt. Dat wordt op zijn vroegst begin oktober verwacht.

Sinds de uitspraak van de Raad van State betrekken veel gemeentes stikstofdepositie bij de aanvraag voor een omgevingsvergunning, met name bij nieuwbouw. Voorheen was dit niet het geval. Nu rekentool AERIUS weer beschikbaar is, kan de (afname aan) stikstofdepositie beter worden onderbouwd als antwoord op vragen vanuit de overheid. Er zijn echter twee wijzigingen in de nieuwe rekentool: in de eerste plaats zijn alle zaken die zijn gerelateerd aan de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) verwijderd. In de tweede plaats is de drempelwaarde verlaagd (lees: strenger geworden) van 0,05 mol/ha/jaar naar 0,005 mol/ha/jaar. Als die niet wordt overschreden wordt de depositie als ‘0,00’ gezien en is er geen vervolgactie nodig.

Brief Carola Schouten

De nieuwe rekentool pakte al voor een paar projecten in de glastuinbouw goed uit, zegt Henk van Koppen, Adviseur Vergunningen van AAB. “Er is sowieso een project dat weer door kan, dat is fijn. Nu is het wachten op nieuw beleid. Dat zal in eerste instantie gaan over intern salderen, gebaseerd op het advies van de Commissie Remkes. Het Kabinet gaat er eerst nog over vergaderen.”
In een brief van 13 september geeft minister Carola Schouten aan dat uiterlijk begin oktober afspraken worden gemaakt tussen bevoegde gezagen over de regels voor intern salderen. Voor extern salderen en de ADC-toets hebben de bevoegde gezagen afgesproken dat tijdelijk geen toestemming wordt verleend voor nieuwe plannen en projecten.

Buitenland

Van Koppen vindt dat de Commissie Remkes over het algemeen een goed advies heeft uitgebracht, waarbij veel belangen zijn afgewogen. “Het is wel een aanzienlijke versobering van de oude PAS, maar dat lag ook wel in de lijn der verwachting. Wat mij wel opvalt is dat er niets wordt geadviseerd ten aanzien van depositie uit het buitenland. Dit was in 2018 verantwoordelijk voor 32,3 % van de totale depositie. Het is bekend dat onze buurlanden meer uitstoot toestaan dan wij hier in Nederland. Voor mij is het een gemiste kans dat de commissie hier niet op is ingegaan.”

Lastig voor nieuwe glastuinbouwgebieden

Wat het intern salderen betreft zijn er nog veel zaken onduidelijk, vervolgt Van Koppen. “Ik hoop dat ze eerst naar huidige projecten gaan kijken, die wel aan het oude beleid voldeden, en dat daar flexibel mee om wordt gegaan. Het meest belangrijk is de referentiedatum. Ik hoop dat die zo recent mogelijk is. Met de PAS was dat 2015. Maar ik verwacht dat dat de aanmelddatum van een relevant Natura 20000-gebied wordt, of eventuele vergunningen voor de wet Natuurbescherming die daarna zijn afgegeven. Dan wordt het voor de glastuinbouw natuurlijk wel wat lastiger. Het meest lastig wordt het voor gebieden waar nieuwe glastuinbouw gaat komen en voor gebieden die willen gaan uitbreiden en in de buurt zitten van natuurgebieden. Ik denk dan vooral aan telers in het noorden, oosten en zuiden van het land, en minder aan de telers in het westen van het land.”

Veel onzekerheid

De impasse zorgt ondertussen voor veel onzekerheid. Minstens 21.000 bouwprojecten in Nederland liggen stil. “Heel veel mensen hebben nu zoiets van: wat nu? Dat geldt zowel voor bedrijven die willen uitbreiden als nieuw bouwen. Mensen die een stukje grond willen aankopen om uit te breiden, hebben nu al in een aantal gevallen het voldoen aan het stikstofdepositiebeleid als ontbindende voorwaarde opgenomen in de koopovereenkomst.”
Minister Schouten pleit in haar brief voor een soepele omgang met projecten die in de aanlegfase voor meer depositie zorgen, maar daarna voor een reductie. “Het zou natuurlijk gek zijn als dat soort projecten niet door kan gaan”, zegt Van Koppen.
De Commissie Remkes gaat nog verder nadenken over aanvullende maatregelen. Er zat eerst nog een middellang termijn advies in de planning, maar dat is eruit gesloopt. “Ze merken nu dat de materie toch wel erg complex is. Daarna moet het kabinet nog met nieuw beleid komen. Dat wordt niet verwacht voor de zomer van 2020. Tot die tijd is het zoeken naar creatieve oplossingen en roeien met de riemen die we hebben”, aldus Van Koppen.

Commissie Remkes geeft eerste advies

Johan Remkes heeft het eerste advies van het Adviescollege Stikstofproblematiek aangeboden aan het Kabinet. Het rapport heeft de titel ‘Niet alles kan’, wat de aard van de geadviseerde aanpak weergeeft.

 

Enkele hoofdpunten uit het advies:

Alle sectoren moeten evenredig bijdragen aan de reductie van de stikstofdepositie. Concreet worden voor de landbouw een selectieve, gebiedspecifieke en doelgerichte reductie voorgesteld door gerichte werving of sanering van bedrijven. Voor de sector mobiliteit wordt een verlaging van de maximumsnelheid geadviseerd.
Herstelmaatregelen bij gevoelige Natura 2000-gebieden moeten versneld worden uitgevoerd.
Er vindt een afroming plaats van gerealiseerde stikstofdepositie. Oftewel, niet alle ruimte die vrijkomt, ook niet bij salderen, mag worden gebruikt voor nieuwe ontwikkelingen.
Wel wordt aanbevolen om de vrijkomende ruimte in ieder geval te benutten voor activiteiten die onder het PAS vergunningsvrij waren, projecten die eerst een tijdelijke verhoging veroorzaken om vervolgens te leiden tot een lagere of nul-emissie (bijvoorbeeld aardwarmte) en vergunningen die vernietigd zijn. Mogelijk dat deze laatste voorkeur gaan krijgen boven nieuwe aanvragen.

Tekst: Mario Bentvelsen