Het vinden van voldoende seizoenkrachten is een grote zorg onder aardbeientelers, zeker nu de oogst van de kasaardbeien over enkele weken losbarst. De afzet loopt vooralsnog redelijk door, maar ondernemers vrezen een verdere sluiting van de Europese grenzen. De Limburgse aardbeientelers Patrick Bouten en Hans Manders delen hun ervaringen.

Patrick Bouten van Bouten Aardbeien in Meijel heeft binnen enkele weken zo’n honderd seizoenskrachten nodig. Op dit moment heeft hij er pas vijftig op zijn bedrijf. “Normaal werken we vooral met Poolse en Roemeense mensen, maar veel van hen durven nu niet naar Nederland te komen”, zegt Bouten. “Ze zijn bang om te reizen en ergens te worden tegengehouden. Bovendien kunnen Roemeense seizoensarbeiders niet meer door Duitsland reizen, waardoor ze met het vliegtuig moeten komen. Maar vliegen is niet vanaf iedere luchthaven mogelijk. Daar komt bij dat de situatie bijna per dag verandert. Onzekerheid en angst overheersen, en daardoor blijven veel van onze vaste mensen thuis. Of ze zeggen te komen, maar komen dan uiteindelijk toch niet. Onze hele planning ligt overhoop.”

Extra handjes

De aardbeienteler probeert nu via zijn netwerk extra handjes te werven. “Het gaat dan bijvoorbeeld om Portugezen, die op andere plekken in het land werken. Vaak komen deze mensen niet uit de agrarische sector, maar bijvoorbeeld uit de industrie. Hierdoor komen er beetje bij beetje wel wat mensen bij. Het regent niet, maar het druppelt.”
Als alles volgens plan verloopt, en de uitzendbureaus waarmee Bouten samenwerkt hun afspraken nakomen, zal de kritische grens van honderd medewerkers waarschijnlijk net worden gehaald. “Maar ik geloof het pas als de mensen er zijn. Daarbij is het nu belangrijker dan ooit om mensen de juiste faciliteiten te bieden: goede huisvesting en voldoende hygiënemaatregelen. Heb je dat niet op orde, dan vertrekken ze alsnog.”

Geen plan B

Bij Manders Aardbeien in Baarlo en Maasbree spelen soortgelijke zorgen. Het bedrijf werkt al jarenlang met een vaste kern Polen en Roemenen, maar veel van hen laten het nu afweten. “Mensen durven geen tien uur meer in een busje te zitten, bang dat iemand van hun medepassagiers besmet is”, zegt Hans Manders. “Daarbij is het voor Roemenen lastig om hierheen te komen, en zijn de Polen bang dat de grenzen dichtgaan. We hebben nu veertig mensen aan het werk, over een paar weken hebben we er twee keer zoveel nodig. Om de arbeidsbehoefte in te vullen, proberen we ook studenten te werven, maar dat is nog geen groot succes. Dus het is de vraag of we voldoende mensen zullen vinden. Wat mijn plan B is? Dat heb ik niet.”

Omzetderving

Manders maakt zich ook zorgen over het feit dat hij, bij een eventuele omzetderving, niet de personeelskosten van zijn uitzendkrachten kan terugvragen. “Ik hoorde gisteren dat dit alleen geldt voor medewerkers die in loondienst zijn. Daar moet een oplossing voor komen.” Een andere punt van zorg is dat de seizoenskrachten ziek worden. “We doen het maximale om dat te voorkomen, maar als één iemand besmet raakt, zal het daar niet bij blijven.”

Duitse markt cruciaal

De afzet loopt volgens de telers nog aardig door. “De prijs is nog redelijk op niveau, maar daar staat tegenover dat het aanbod op dit moment nog beperkt is”, zegt Bouten. “Ik vraag me af wat de prijzen gaan doen, wanneer de hausse aan Elsanta’s straks op de markt komt. Het is vooral zaak dat de grenzen openblijven, met name richting Duitsland. Anders gaat het goed mis.”
Manders onderschrijft dat. “We hebben de Duitse markt keihard nodig om een goede prijs te krijgen. Een voordeel is wel dat consumenten nu erg bezig zijn met gezonde voeding; de groentespeciaalzaken krijgen het niet aangesleept. Daar ligt wellicht een kans, zeker omdat aardbeien veel vitamine C bevatten.”

Spaanse afzet

Volgens een Spaanse nieuwswebsite melden telers en exporteursvereniging Freshuelva dat de verkoop van aardbeien vanuit Spanje ongeveer is gehalveerd. De oorzaak is dat consumenten een meer bederfelijk product als aardbeien laten liggen, mede omdat ze minder vaak boodschappen doen. Het veranderde eetpatroon geeft naast de lockdown-maatregelen in diverse landen de aardbeiafzet een stevige knauw.

Tekst: Ank van Lier